Περίμενα να περάσει λιγάκι ο χρόνος από το αφιέρωμα στον Ισαάκ Σούση στην Αρχιτεκτονική όχι γιατί αυτό διασφαλίζει μια πιο αντικειμενική άποψη, αλλά γιατί είναι σίγουρο (τουλάχιστον όσον αφορά την γράφουσα) ότι η απόσταση βοηθάει σε μια πιο ξεκάθαρη τελική γεύση.Βέβαια η ζωντανή εμφάνιση, ισχύει όσο είναι ζωντανή (στη σκηνή σαν ροκ συγκρότημα) και ό,τι μένει μετά -αν μείνει κάτι- είναι οι σκέψεις που κάνουμε με αφορμή όσα είδαμε…


Πάμε λοιπόν στην Αρχιτεκτονική Κυριακή βράδυ, 20/10 στο αφιέρωμα «Η Αόρατη Πόλη» με επίκεντρο την στιχουργική διαδρομή του Ισαακ Σούση. Οι συμμετοχές πολλές. Και σημαντικές. Ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Γιάννης Κότσιρας, ο Αλκιβιάδης Κωνσταντόπουλος - οι δύο πρώτοι έχουν άμεση σχέση με τον δημοφιλή Σούση και τις επιτυχίες του - ο Φοίβος Δεληβοριάς, η Νατάσσα Μποφίλιου και ο Παντελής Αμπαζής. Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Τάρλοου είχε τον πιο δύσκολο ρόλο, να καταφέρει να περάσει στην πλατεία αποσπάσματα και ποιήματα από το «Γύρισμα του Κύκλου» -η τελευταία ποιητική συλλογή του Σούση- βάζοντας στο παιχνίδι τον ιδιαίτερα πυκνό και δύσκολα ερμηνεύσιμο κόσμο του.

 

 

Αν δεν ήταν για τον Ισαάκ, ομολογώ ότι δεν θα πήγαινα εύκολα σε μια τέτοια παράσταση. Η εναλλαγή των φωνών πάνω στο πάλκο, με το μικρόφωνο να αλλάζει διαρκώς χέρια, δεν μου κάνει «κλικ» - κυρίως Κυριακές βράδυ. Με τον Σούση όμως, ήξερα ότι δεν θα μέτραγαν τα στερεότυπα με τα οποία λειτουργεί η πιάτσα. Ούτε μία στο εκατομμύριο! Ήξερα ότι θα έχει χάσει τον ύπνο του, θα έχει εξαντλήσει τους συνεργάτες του, θα έχει εξαντληθεί και ό ίδιος και ανεξάρτητα απ’ την τελική έκβαση του πράγματος (το αποτέλεσμα δεν ανταποκρίνεται πάντα στις επιδιώξεις μας) δεν υπήρχε περίπτωση να μην φτάσει σε μας κάτι απ το δημιουργικό ψάξιμο της προετοιμασίας… 

 

Έπειτα είναι και το άλλο. Το κυριότερο. Το ότι ο Σούσης, παρότι αισθάνεται αουτσάιντερ, έχει γράψει από τους σημαντικότερους στίχους της γενιάς του. Και δεν είναι μόνο ο Νότος, ο Τούρκος στο παρίσι, το Ελα ψυχούλα μου και τα Μάτια δίχως λογικη που τα ξέρουμε όλοι. Λίγο να ψάξεις την δισκογραφία της τελευταίας 25ετίας, ακόμη και τις όχι και τόσο δημοφιλείς παραγωγές, βρίσκεις τραγούδια διαμάντια και μάλιστα στίχους που δύσκολα έφταναν στα στούντιο ηχογράφησης, ακριβώς γιατί τάραζαν την φαινομενικά ήρεμη επιφάνεια της… σούπας που ζούσαμε και έβγαζαν σε πρώτο πλάνο ο,τι θα «έσκαγε» στις μέρες μας.

Σήμερα λοιπόν που το λάιφ στάιλ της «έντεχνο/ροκ» γενιάς έχει πάει στο πάτο και το ανερχόμενο «αντισυστημικό» ρεύμα φτιάχνει τις δικές του σημαίες, οι «αουτσάιντερ» σαν τον Ισαάκ δεδικαίονται! Αουτσάιντερ από επιλογή. Καθαρά. Γιατί δεν μπορεί να κάνει αλλιώς. Γιατί «έτσι διάνυσα χρόνια απερίσπαστος την απόσταση/από ναυαγό σε ναυαγό….» όπως γράφει στο «Μια Θάλασσα για να περπατήσει» (από την ποιητική συλλογή Το Γύρισμα του Κύκλου).

Η παράσταση της Κυριακής ήταν αφιερωμένη σ’ αυτόν τον «αουτσάιντερ» που λίγοι γνωρίζουμε. Ο νεώτερος Αλκιβιάδης Κωνσταντόπουλος, συνεργάτης και φίλος του τα τελευταία χρόνια, ενορχήστρωσε την παράσταση (με περισσή ηλεκτρική ένταση είναι η αλήθεια) ενώ είχε κρατήσει και τον ρόλο του συντονιστή και παρουσιαστή -από τη νέα και πολύ ελπιδοφόρα γενιά τραγουδοποιών που σίγουρα θα βρούμε στον δρόμο μας.


Ο Σούσης και ο κόσμος του. Όχι εκείνος που ξέρουμε, αλλά ο άλλος, της «τεράστιας εμπορικής αποτυχίας», όπως είπε κάποια στιγμή χαριτολογώντας ο Γιάννης Κότσιρας, πριν μας βάλει στην τροχιά του «Φρονιμίτη» (από τον δίσκο «Ξυλινο Αλογάκι»).

Τα τραγούδια ένα κι ένα. Όλα. Από το «Κουνουπάκι» (από το δίσκο «Παράθυρο που κούρασε η Θέα» 1995 σε μουσική Μαχαιρίτσα) μέχρι πιο πρόσφατα όπως «Τζούλια το κορίτσι στη Ζούγκλα» (επίσης του Μαχαιρίτσα από την Ενοχή των Αμνών» 2010) που το είπε με πραγματική φλόγα η Νατάσσα Μποφίλιου.

Τραγούδια γνωστά, λιγότερο γνωστά αλλά και άρτι αφιχθέντα στην δισκογραφία, όπως αυτά που μελοποίησε και κυκλοφορεί αυτή την εποχή ο Αλκιβιάδης Κωνσταντόπουλος, αλλά και τραγούδια αδισκογράφητα που ακούστηκαν για πρώτη φορά. Γεμάτη θετική ενέργεια και σκηνική άνεση η Νατάσσα Μποφίλιου μας είπε ένα από αυτά (πιθανόν να συμπεριληφθεί στον επόμενο δίσκο της) ενώ το δεύτερο ήταν το «δώρο» του Φοίβου Δεληβοριά προς τον Ισαάκ. Μελοποίησε στίχους από την ποιητική του συλλογή και του το αφιέρωσε ζωντανά. Φίλοι δεν υπήρξαν ποτέ, δεν έχουν συνεργαστεί ποτέ, αλλά υπάρχει αμοιβαία εκτίμηση και αγάπη. Είναι φαίνεται, ο συνδετικός κρίκος όσων αποδεικνύονται... δρομείς μεγάλων αποστάσεων. Που έχουν συνέπεια και ήθος (αυτό μπορούμε να το θεωρήσουμε έως και επαναστατική πράξη στις μέρες μας).


Με αυτή την αίσθηση λοιπόν της μεγάλης καλλιτεχνικής παρέας, που υπερβαίνει εποχές και ηλικίες και ανακαλύπτει και αυτή επί τόπου, την γλυκύτητα του «είμαστε όλοι μαζί», «είμαστε εδώ για σένα αλλά και για μας, γιατί ξέρουμε τι αξίζει και τι όχι» ήταν φτιαγμένη «Η Αόρατη Πόλη» του Ισαάκ.


Συγκινητική πόλη. Με τραγούδια ποταμούς. Με τραγούδια δύσκολα που δεν χαϊδεύουν αυτιά αλλά έχουν πραγματικό άρωμα βιωμένης ζωής, και αν σε βρουν στη δύσκολη ώρα μπορεί και να σου δώσουν μια λυτρωτική σπρωξιά.Κι εδώ είναι που θα σταθώ λιγάκι. Γιατί ενώ η παράσταση ήταν αφιερωμένη σ’ αυτό τον «δύσκολο» Σούση, δεν θα μπορούσαν να λείψουν από το πρόγραμμα και κομμάτια όπως ο "Τούρκος στο Παρίσι", "Ελα ψυχουλα μου", ο "Νότος", "Ετσι κι αλλιως" (ο Κότσιρας έχει πάντα φωνάρα) με άλλα λόγια οι επιτυχίες του με τον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα.

Αλλά ο Λαυρέντης ήταν…αλλού. Εκεί αλλά αλλού. Στον κόσμο των greatest hits του, που όμως η «Αόρατη Πόλη» προφανώς του τα υποβίβαζε σε δεύτερα και τρίτα… βιολιά (ενώ εκείνος έχει συνηθίσει να είναι πρώτα). Τέλος πάντων, η εντασούλα που υπήρξε κάνα δυο φορές μεταξύ τους βρήκε ασφαλείς διόδους εκτόνωσης, οι στίχοι βρήκαν τον δρόμο τους στο κοινό, η αίθουσα έδειξε κατανόηση κάνοντας πως δεν καταλαβαίνει.

Στο φινάλε όλοι μαζί στη σκηνή. Και ο Λαυρέντης ανάμεσα τους με την κιθάρα του (ενώ λίγο πριν είχε φωνάξει από την πλατεία κάτι σε «σόρι παιδιά, μέχρι εδώ, είμαι πολύ κουρασμένος»). Τέλος καλό, όλα καλά. Και ο απόηχος ένας: Η κολακεία του μέσου γούστου με συμπεριφορές και προγράμματα κονσέρβα δεν μένουν πια εδώ. Είμαστε σε καλό δρόμο. Η Αόρατη Πόλη του μέλλοντος μας αναδύεται ξανά μπροστά στα μάτια μας, αρκεί να έχουμε το νου μας, να βλέπουμε. Άσε που τα "αουτσάιντερ" είναι πιο χρήσιμα από ποτέ !