Όλοι είναι αθώοι μέχρι αποδείξεως του εναντίου... Τι συμβαίνει όμως όταν κάποιος καταδικαστεί από λανθασμένη κρίση και δεν αποδειχθεί ποτέ; Η τιμωρία, η δικαιοσύνη, η ισότητα, η δικαστική αυθαιρεσία είναι σχετικές έννοιες κι ερμηνεύονται με βάση το κοινωνικό περιβάλλον και την ιδιοσυγκρασία κάθε χώρας. Αντικατοπτρίζουν τον πυρήνα της και αποδίδουν τα δίκαια με βάση τα πιστεύω της. Πόσο μπορεί να διαιωνίζεται κάτι τέτοιο μέχρι και σήμερα; Κάποτε πιστεύαμε -ίσως από αφελή αισιοδοξία- ότι οι κινηματογραφικές σκηνές εκτελέσων θα έμεναν μόνο στο γυαλί. Όμως δεν έμειναν... Ανατρέχουμε στο ζήτημα του κρατικού ''παραδειγματισμού'' και φτάνουμε στις πιο ακραίες μορφές του συζητώντας το ζήτημα της θανατικής ποινής μέσα από τραγούδια.

1. Στις 13 Ιανουαρίου του 1967 ο Johny Cash δίνει μία συναυλία στις φυλακές Φόλσομ με κοινό τους τροφίμους. Κατά τη διάρκεια του live ερμηνεύει και τo περίφημο ''25 Minutes to go'', περιγράφοντας την αντίστροφη μέτρηση, τις τελευταίες στιγμές που βιώνει ο κρατούμενος λίγο πριν οδηγηθεί στο θάνατο. Μιλάει για τις σκέψεις αλλά και την ψυχραιμία που καλείται να έχει κάποιος όταν μετράει μόλις 25, 24, 23...3 λεπτά ζωής. (Ακούστε το τραγούδι εδώ)


2. Χαρακτηριστική είναι και η ιστορία του ''Old Reily'' (''Seven Curses''), όπως την αφηγήθηκε ο Βob Dylan το 1963. Ο ήρωας - Old Reilly έκλεψε κάποτε ένα άλογο και ως καταλληλότερη ποινή για αυτό το αδίκημα θεωρήθηκε η κρεμάλα. Η κόρη του προσπάθησε να τον γλιτώσει προσφέροντας στο δικαστή χρυσό. Όμως αυτός είχε καλύτερη ιδέα και ζήτησε την ίδια για αντάλλαγμα... Και παρ' ότι η 'ανταλλαγή' έγινε, ο κατηγορούμενος βρέθηκε το επόμενο πρωί κρεμασμένος. (ακούστε το τραγούδι εδώ)


Μία απλοϊκή ιστορία που καταφέρνει όμως να σχολιάσει εύστοχα την αυθαιρεσία θίγοντας το ζήτημα της απόδοσης δικαιοσύνης. Eνώ μας φέρνει στο νου και το ζήτημα του δημόσιου χαρακτήρα της εκτέλεσης και πως αυτός μεταφέρθηκε από τις μεσαιωνικές πλατείες στις σύγχρονες κλειστές αίθουσες.

Jonhny Cash
O Jonhny Cash ζωντανά στις φυλακές Φόλσομ.

 

3. 25 χρόνια αργότερα ο Νick Cave γράφει ένα κομμάτι εμπνευσμένο από τις ίδιες συνθήκες. «Ακούω ιστορίες από τον θάλαμο εκτέλεσης» τραγουδάει στο ''Mercy Seat'' και περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια τα συναισθήματα, τις μεταπτώσεις, τις σκέψεις και τον πανικό του μελλοθάνατου πραγματοποιώντας κι έναν ενδιαφέροντα παραλληλισμό. Αυτόν της ηλεκτρικής καρέκλας με το θρόνο του Θεού. Ανατρέχει όμως και στο μωσαϊκό νόμο "An eye for an eye / And a tooth for a tooth", ο οποίος θα λέγαμε πως -θεωρητικά τουλάχιστον- δεν απέχει πολύ από το σκεπτικό της τιμωρίας... (ακούστε το τραγούδι εδώ)

 


Βέβαια πάνε πολλά χρόνια από την εποχή του Μωυσή, ωστόσο ο θεσμός της θανατικής ποινής είναι υπαρκτός σε πολλά περισσότερα κράτη από ότι θα προέβλεπε η εξέλιξη ενός πολιτισμένου κόσμου. Φυσικά οφείλουμε να παρατηρήσουμε πως οι τρόποι που μπορεί κάποιος να χάσει τη ζωή του είναι πλέον ευρηματικοί και διαφέρουν ανά περίπτωση και ανά χώρα. Ένεση, θάλαμος αερίων, ηλεκτρική καρέκλα, τουφεκισμός, απαγχονισμός... Βέβαια στις αναπτυγμένες χώρες χρησιμοποιούνται οι πιο πολιτισμένες μέθοδοι, απαλλάσοντας το άτομο από μεγάλους πόνους. Είναι η λεγόμενη ουτοπία της δικαστικής αιδημοσύνης, όπως την χαρακτήριζε ο Φουκώ «Αφαιρείς τη ζωή κάποιου χωρίς να του επιτρέπεις να πονέσει, στερείς όλα τα δικαιώματα χωρίς να προκαλείς οδύνη, επιβάλλοντας ποινές απαλλαγμένες από τον πόνο...» 

 


4. Ο τραγουδιστής της folk - blues μουσικής Βlind Lemon Jefferson ανατρέχει κι εκείνος στις σκέψεις ενός καταδίκου μέσα από το κομμάτι ''lectric Chair Blues'': "I sat in the electrocutin' room / my arms folded up and cryin" (ακούστε το τραγούδι εδώ). Τραγουδάει για τη ζωή του, για τους ανθρώπους που αποχαιρετά, θυμίζοντας τον παραληρηματικό απολογισμό ενός άλλου θανατοποινίτη, όταν διαπίστωνε πόσο σύντομα κυλούσε ο υπολειπόμενος χρόνος. 5. Aναφερόμαστε στο ''Hallowed Be Thy Name'' (1982) των Iron Maiden όπου η αρχή του κομματιού βρίσκει τον κρατούμενο τη στιγμή που ακούει από το κελί του την καμπάνα. Του θυμίζει πως έμειναν μόλις λίγες ώρες... Στις πέντε το πρωί τον περιμένει η εκτέλεση της ποινής του, η κρεμάλα: "Is it really the end, not some crazy dream? / Somebody please tell me that I'm dreaming / It's not easy to stop from screaming..." (Ακούστε το τραγούδι εδώ)

 


6. Στα 1996 ο Bruce Springsteen τραγουδάει "Sailing on my every step(…) I' m a dead man walking" (''Dead Man'') για το soundrack της ομότιτλης ταινίας "Dead Man Walking", το οποίο μάλιστα είχε προταθεί για βραβείο Όσκαρ. Αξίζει να σημειώσουμε πως στον ίδιο δίσκο συναντάμε σημαντικούς ερμηνευτές, όπως τους Johny Cash, Tom Waits, Patti Smith. (Ακούστε το τραγούδι εδώ)

 

7. Δέκα χρόνια μετά ο Iggy Pop παρουσιάζει τη δική του κυνική εκδοχή της ηλεκτρικής καρέκλας (''Litle Electric Chair'') τραγουδώντας πως "They'll be fryin' up your hair in that little electric chair" κι ομολογουμένως, όσο κακόγουστο κι αν ακούγεται, δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα... (Ακούστε το τραγούδι εδώ)

 

8. Πηγαίνουμε αρκετές δεκαετίες πίσω όταν ο Leadbelly ηχογράφησε το ''Gallis Pole'' στα 1939 (μετέπειτα ''The Gallows Pole''), το οποίο έγινε γνωστό με την εκτέλεση των Led Zeppelin στην οποία έχουν παραλλαχθεί αρκετά οι στίχοι. Ένας άνθρωπος αναζητά εμμονικά ασήμι και χρυσό ή ότι άλλο θα μπορύσε να τον απαλλάξει από την τιμωρία του: "Brother, you get me some silver? / Did you get a little gold? / What did you bring me, my brother, to keep me from the Gallows Pole?" (ακούστε το τραγούδι εδώ)

 

9. Στα 1984 το συγκρότημα των Metallica κυκλοφορεί το δεύτερο άλμπουμ με τίτλο "Ride the Lightning", με 8 τραγούδια στο σύνολο. Ένα από αυτά ήταν και το ομότιτλο "Ride the Lightning". Ένας ανθρώπος βρίσκεται πάνω στην ηλεκτρική καρέκλα και οι σκέψεις του γίνονται τραγούδι από τη σχετικά νέα τότε αμερικάνικη μπάντα, "Death in the air/ Strapped in the electric chair/ This can't be happening to me/ Who made you Got to say/ "I'll take your life from you!". (Aκούστε το τραγούδι εδώ)

 

Η έννοια της τιμωρίας αυτού του είδους απασχολούσε πάντοτε τους δημιουργούς. Καλλιτέχνες, μουσικοί, κινηματογραφιστές έχουν θίξει αυτό το ζήτημα, προβάλλοντας την ανθρωπιστική διάσταση του θέματος. Βέβαια ακόμα δεν υπάρχουν ενδείξεις για την πλήρη κατάργηση του θεσμού σε παγκόσμιο επίπεδο. Ίσως γιατί δεν έχουμε συνυπολογίσει τα τυχόν κέρδη που λαμβάνουν προμηθευτές και φαρμακοβιομηχανίες ή ίσως χρειάζεται να γραφτούν πολλά ακόμα τραγούδια για να το ξανασκεφτούμε.

 

10. Για το τέλος κρατήσαμε μία αλλιώτικη εκδοχή αυτής της ιστορίας... Στα 1927 η Bessie Smith τραγουδάει στο ''Send Me To The Lectric Chair'', περιγράφοντας μία γυναίκα που δολοφόνησε τον άντρα της και παρακαλάει τον δικαστή να την στείλει στην ηλεκτρική καρέκλα... Υποθέτουμε πως δε γνώριζε για τι ακριβώς παρακαλάει ή ίσως άνηκε στην κατηγορία των ανθρώπων που θεωρούν ότι τέτοιου είδους τιμωρίες είναι αρκετά πολιτισμένες... (Ακούστε το τραγούδι εδώ)