Η Φενια Παπδόδημα είναι μια αληθινά ξεχωριστή φυσιογνωμία στο σύγχρονο πολιτιστικό μας γίγνεσθαι, ηθοποιός και ερμηνεύτρια, με τρόπο όμως που οι δύο ιδιότητες της να μην συμπληρώνουν απλά η μια την άλλη αλλά να συνυπάρχουν εντός της κάθε στιγμή και σε οτιδήποτε και αν κάνει. Απόδειξη της πολύ διαφορετικής θεώρησης της μια τολμηρή, αφιλοκερδής και άνευ καμίας υποστήριξης πρωτοβουλία της, το Elaionas Festival που διοργανώνει μαζί με τον Γιώργο Παλαμιώτη, από τις 24 Απριλίου ως και τις 17 Μαϊου στο θέατρο Ακαδημίας Πλάτωνος. Στο πλαίσιο αυτού, την Παρασκευή 15 Μαϊου θα εμφανιστούν και οι Grace Flowers Quartet, δηλαδή το κουαρτέτο που αποτελείται από την ίδια, τον Γιώργο Παλαμιώτη στο μπάσο, τον πιανίστα Δημήτρη Θεοχάρη και τον ντράμερ Νίκο Σιδηροκαστρίτη. Μας μίλησε με ενθουσιασμό, τόσο για το φεστιβάλ όσο και για το νέο project της.

 

Τι σας έκανε να ιδρύσετε το Elainonas Festival;

Η επαφή μας με τα κείμενα του Δημήτρη Καμπούρογλου που αναφέρονται στον αρχαίο ελαιώνα και δίνουν μία εντελώς διαφορετική εικόνα της Αθήνας. Πέραν από την ομορφιά της πόλης που περιγράφεται τόσο γλαφυρά από τον συγγραφέα του «Ο Αναδρομάρης Της Αττικής» είναι κυρίως μία εντελώς διαφορετική στάση ζωής που σκιαγραφείται, μία ποιότητα σε όλα τα επίπεδα της ύπαρξης που μας είναι πλέον ξένη…

 

Ποιοι είναι οι σκοποί του και τι ελπίζετε να επιτύχετε με αυτό;

Θα θέλαμε καταρχήν να πληροφορήσουμε, να αφυπνίσουμε και να προβληματίσουμε τους συμπολίτες μας γύρω από το θέμα του ελαιώνα. Τι σήμαινε κάποτε πνευματικά, πολιτισμικά και ιστορικά και πώς έχει καταντήσει σήμερα, μία υποβαθμισμένη και επικίνδυνη περιοχή, την οποία στο μεγαλύτερο μέρος της απλά αγνοούμε γιατί δεν είναι καθόλου εύκολα προσβάσιμη.

 

Πιστεύετε αλήθεια ότι το εγχείρημά σας στο σύνολο του έχει κάποια σχέση με το πνεύμα έστω που διέπνεε την Ακαδημία του Πλάτωνα;

Η αγάπη για τη σοφία, η φιλομάθεια αλλά κυρίως η βαθύτερη ανάγκη για καλλιέργεια, με όποιον τρόπο και αν εκφράζεται και σε όποια εποχή και αν εκδηλώνεται, αναβλύζουν από την ίδια πηγή. Φυσικά δεν είχαμε σκοπό να διοργανώσουμε ένα φιλοσοφικό συνέδριο, θέλαμε όμως να ανακαλέσουμε στη μνήμη μας, μέσα από κάποια δρώμενα και ομιλίες, το πως ήταν κάποτε στην Ακαδημία, τι σήμαινε το να είσαι μέλος της αλλά και πολίτης μιας Αθήνας που έχει ολοσχερώς αφανιστεί. Τα δρώμενα που οργανώσαμε μέσα στον αρχαιολογικό χώρο γύρω από τον διάλογο του Πλάτωνα «Φαίδρος» αλλά και άλλα αρχαία κείμενα είχαν μεγάλη επιτυχία και αποτελούν εμπειρίες που χαράχτηκαν στη μνήμη όλων μας. Σ’ ένα από αυτά, εντελώς τυχαία, παρευρέθηκαν τρεις φοιτητές που μελετούσαν το «Φαίδρος» εκείνη την περίοδο οι οποίοι, χωρίς να ξέρουν τίποτα για το φεστιβάλ ή το δρώμενο, άκουσαν αποσπάσματα από το κείμενο και ένιωσαν μέρος μίας παράξενης «συγχρονικότητας».

 

 

Και γιατί ενώ οι περισσότερες εκδηλώσεις είναι δωρεάν ορισμένες έχουν εισιτήριο;

Δεν θα μπορούσαμε να μην έχουμε εισιτήριο στις συναυλίες και στα θεατρικά έργα καθότι δεν έχουμε καμία οικονομική στήριξη ή χορηγία από πουθενά για να φέρουμε σε πέρας ένα τόσο σύνθετο και τολμηρό εγχείρημα, ούτε για να πληρώσουμε τους καλλιτέχνες. Εδώ φεστιβάλ επιχορηγούμενα από το κράτος έχουν είσοδο και πολύ πιο ακριβή από τα δικά μας εισιτήρια... Οι ταινίες, οι ομιλίες και τα μουσικά αναλόγια όμως έχουν ελεύθερη είσοδο.

Πολλά χρόνια πριν σε είχα ρωτήσει σε μια συνέντευξη αν αισθάνεσαι περισσότερο ηθοποιός ή τραγουδίστρια και μου είχες απαντήσει εξίσου και τα δύο. Θα έλεγες ακριβώς το ίδιο και σήμερα;

Ναι θα απαντούσα το ίδιο γιατί τελικά είναι το ίδιο πράγμα. Το θέατρο τροφοδοτεί τη μουσική και η μουσική το θέατρο.

 

Τι είναι το Grace Flowers Quartet και σε τι διαφοροποιείται από προηγούμενα σχήματα και δουλειές σου;

Το συγκεκριμένο σχήμα είναι ένας χώρος απόλυτης ελευθερίας, δημιουργικής απενοχοποίησης και καθαρής επικέντρωσης στο μυστήριο της μουσικής και της κατασκευής μικρών μαρτυριών, μέσα από νέους στίχους ή ήδη υπάρχοντα ποιήματα. Χάρις στην εμπιστοσύνη που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα μας μου δίνεται μία ιδιαίτερα πολύτιμη ευκαιρία να πειραματιστώ και να προκαλέσω τον εαυτό μου να ανασύρει ιδέες που δεν έχει χρησιμοποιήσει πουθενά αλλού και με κανέναν γνωστό τρόπο, να προχωρήσει στην αποτύπωση μίας προσωπικής μουσικής ταυτότητας που νιώθω ότι περιέργως προϋπήρχε πριν καν ασχοληθώ με τη μουσική. Άλλο μυστήριο κι αυτό… Είναι μία μεγάλη ευκαιρία αναμέτρησης με τη μουσική, με τον χρόνο και όχι μόνο.

 

 

Με ποια κριτήρια επέλεξες τους μουσικούς που συμμετέχουν σε αυτό, πλην φυσικά του Γιώργου Παλαμιώτη ο οποίος είναι σχεδόν μόνιμος συνεργάτης σου;

Καταρχήν δεν είναι μόνιμος συνεργάτης μου, έχουμε φυσικά δημιουργήσει μαζί δύο σχήματα σταθμούς στην εξέλιξη μας, το Eleusis και το Delos Project, αλλά αμφότεροι έχουμε κάνει εντελώς διαφορετικά και σημαντικά πράγματα με άλλους συνεργάτες. Όσον αφορά στη δική μου μουσική πορεία η επαφή μου με την mainstream jazz και ό,τι τελικά κράτησα και εξέλιξα από αυτό το υλικό, καθώς και η επαφή μου με τη βραζιλιάνικη μουσική που συνδέεται με την jazz αρμονία - εξ’ ου και ο όρος "brazilian jazz" - είναι μία πορεία εντελώς προσωπική η οποία άλλωστε βρίσκεται σήμερα σε ζωντανή ροή.

 

Μέρος αυτής της προσωπικής δημιουργίας - ανασύνθεσης ενός υλικού που προέρχεται όχι μόνον από τη Βραζιλία αλλά και από άλλα ακούσματα, πάντα όμως φιλτραρισμένα μέσα από μία jazz αρμονική προσέγγιση, είναι και to Grace Flowers Quartet. Tα βασικά κριτήρια επιλογής των μουσικών είναι πρώτα απ’ όλα η ανθρώπινη επαφή και επικοινωνία και ύστερα μία κοινή αισθητική όσον αφορά στην ατμόσφαιρα που δημιουργείται μέσα από τους αυτοσχεδιασμούς. Αυτό δηλαδή που ονομάζω «μουσική πίσω από τη μουσική», την αόρατη αυτή σφαίρα «μυστικών πληροφοριών» την οποία θέλουμε να μοιραστούμε μεταξύ μας αρχικά και με το κοινό στη συνέχεια. Αυτή η τόσο εύθραυστη ατμόσφαιρα φαίνεται τελικά ότι έχει να κάνει και με άλλα κοινά χαρακτηριστικά τα οποία μας συνδέουν όλο και περισσότερο και είμαι βαθύτατα ευγνώμων που γνώρισα και συνεργάζομαι με τον Ν. Σιδηροκαστρίτη και τον Δ. Θεοχάρη και φυσικά με τον Γ. Παλαμιώτη με τον οποίον μέσα στα χρόνια έχουμε κατακτήσει έναν κοινό κώδικα μουσικής συνεννόησης.

 

Αυτό που κάνετε είναι τελικά jazz ή όχι ακριβώς;

Ναι, είναι jazz όχι μόνο γιατί ο αυτοσχεδιασμός έχει πρωταρχικό ρόλο αλλά κυρίως γιατί σε όλα τα κομμάτια υπάρχουν σημαντικά μέρη της δομής τους που βασίζονται σε μία καθαρά jazz αρμονία, πράγμα το οποίο τους δίνει και το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό άκουσμα τους.

 

Προχωρείτε και στην δημιουργία δικού σας υλικού; Αν ναι, τι σε εμπνέει στιχουργικά για τα τραγούδια των GFQ;

Τα περισσότερα κομμάτια του κουαρτέτου είναι αυθεντικές συνθέσεις σε δικούς μου στίχους. Όσα κομμάτια έχω διασκευάσει είναι τόσο πολύ πειραγμένα που έχουν μεταμορφωθεί σε κάτι νέο που ξεκίνησε με αφορμή αυτά, π.χ. το Inutil Paysagem του Antonio Carlos Jobim ή το γνωστό gospel Precious Lord. Νέο υλικό δημιουργείται και θα καταγραφεί όσο άμεσα επιτρέψουν οι συνθήκες της ζωής μας κυρίως. Έχει όμως δρομολογηθεί για τους επόμενους μήνες η ηχογράφηση του ήδη υπάρχοντος.

 

Σε τι αποσκοπούν, μουσικά αλλά και πρακτικά, οι GFQ;

Θα ήθελα πολύ να μοιραστώ επί της ουσίας αυτό το ταξίδι μ’ ένα κοινό που, είτε ακούει jazz είτε όχι, ενδιαφέρεται, έχει ανάγκη να γίνει κοινωνός μίας ιδιαίτερης κατάστασης. Αυτή η μέθεξη είναι στ’ αλήθεια ο σκοπός και ο λόγος ύπαρξης του κουαρτέτου. Γι’ αυτό και μιλάω για ένα «χώρο» πίσω από τη μουσική...

 

Και τα προσωπικά σου σχέδια, μετά το τέλος του Elaionas Festival;

Να μελετήσω μουσική, να προχωρήσω σε νέο υλικό, να ταξιδέψω και να ξεκουραστώ. Εσωτερικά και κυριολεκτικά...