Το συνέδριο ICMC & SMC 2014 που πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες στην Αθήνα (αλλά και οι πάρα πολλές συναυλίες και ηχητικές εγκαταστάσεις οι οποίες το πλαισιώνουν και πραγματοποιούνται κυρίως στη Στέγη Γραμμάτων Και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση αλλά και σε αρκετούς ακόμα, κλειστούς μα και ανοιχτούς, χώρους) είναι μία από τις πλέον βαρύνουσας σημασίας διεθνείς διοργανώσεις για την μουσική με υπολογιστές και γενικότερα εκείνης που δημιουργείται και εκτελείται με ηλεκτρονικά μέσα. Οπως όμως μας εξηγεί η πρόεδρος του συνεδρίου και της οργανωτικής επιτροπής του, η επίκουρη καθηγήτρια μουσικής τεχνολογίας του τμήματος μουσικών σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών Αναστασία Γεωργάκη, δεν πρόκειται για ένα γεγονός με μουσικολογική ή επιστημονική διάσταση μόνο, αλλά υπάρχουν πολλοί λόγοι που κάνουν αυτό το συνέδριο να αφορά και να ενδιαφέρει και το μουσικόφιλο κοινό, το ελληνικό μάλιστα ίσως πολύ περισσότερο από εκείνο άλλων χωρών!

 

Τι σας έκανε να πάρετε την απόφαση να προσπαθήσετε να πραγματοποιηθούν αυτά τα δύο συνέδρια στην Ελλάδα;
Μέχρι τώρα – και με τη στήριξη και άλλων συνεργαζoμένων φορέων - έχω διοργανώσει από το 1998 μέχρι το 2007 πέντε συνέδρια μουσικής πληροφορικής, δύο στο Ιόνιο πανεπιστήμιο και τρία στο πανεπιστήμιο Αθηνών. Το τελευταίο μεγάλο συνέδριο SMC07 (Sound and Music Computing 2007) έγινε στη Λευκάδα και γενικά άφησε καλές εντυπώσεις στον διεθνή χώρο της μουσικής πληροφορικής. Αμέσως μετά μου προτάθηκε από την ICMC να φέρω το συνέδριο στην Ελλάδα το 2012 καθώς το τελευταίο ICMC που πραγματοποιήθηκε εδώ ήταν το 1997 στη Θεσσαλονίκη. Όμως λόγω των συγκυριών (κρίση και άλλα προβλήματα) το ανέβαλλα και τελικά προέκυψε να το διοργανώσουμε μαζί με το SMC (ΕυρωπαΪκό Συνέδριο Μουσικής Πληροφορικής) που μου είχαν ζητήσει εδώ και καιρό να το κάνουμε στην Ελλάδα καθώς είμαι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του.

 

To σημαντικό είναι ότι καταφέραμε για πρώτη φορά να «συναντηθούν» δύο συνέδρια που είναι τα σημαντικότερα στον χώρο της μουσικής δημιουργίας με υπολογιστές και της έρευνας στο χώρο της διαχείρισης της μουσικής πληροφορίας και μουσικής τεχνολογίας. Το ICMC εφέτος συμπληρώνει σαράντα χρόνια και κάθε χρόνο γίνεται σε διαφορετικό κράτος και ήπειρο ενώ το SMC (πολύ πιο μικρού μεγέθους) πραγματοποιείται τα τελευταία έντεκα χρόνια μόνο σε ευρωπαϊκές χώρες. Ευελπιστώ ότι αυτή η συνάντηση θα ωφελήσει τις κοινότητες των ερευνητών της μουσικής πληροφορικής, των μουσικολόγων και των συνθετών προωθώντας έναν εποικοδομητικό διάλογο με επίκεντρο την κριτική προσέγγιση της δημιουργίας και της χρήσης πρωτοποριακών εργαλείων στη μουσική δημιουργία και εκτέλεση.

 

Εκτός από την επιστημονική/εκπαιδευτική σημασία του το συνέδριο αυτό αλλά και οι συναυλίες που το συνοδεύουν παρουσιάζουν ενδιαφέρον και για το μουσικόφιλο κοινό;
Το συνέδριο προσφέρει για το ευρύτερο κοινό τις πρωτοποριακές συναυλίες που πραγματοποιούνται στη Στέγη Γραμμάτων Και Τεχνών καθημερινά από τις 16.00 μέχρι τις 22.00 και μετά τις 22.00 στο παλαιό κτίριο του Χρηματιστηρίου και οι οποίες παρουσιάζουν νέες μορφές μουσικής έκφρασης που στην ολότητα τους είναι σχεδόν άγνωστες στο ελληνικό κοινό, δηλαδή μουσική με μεικτά μέσα, μουσική με διαδραστικά μέσα, αλγοριθμική σύνθεση, μουσική με διαδραστικά πολυμέσα καθώς και μουσική με διαδραστική κίνηση (χορό). Για να πραγματοποιηθούν αυτές οι συναυλίες χρειάζονται εργαλεία που έχουν προκύψει από προηγμένη επιστημονική έρευνα και δεν είναι «εμπορικής» φύσης. Ζητήματα σχετικά με την παραγωγή τέτοιων εργαλείων και ψηφιακών οργάνων για τη μουσική σύνθεση, εκτέλεση, εκπαίδευση αλλά και την χρήση διαδραστικών πολυμέσων στη μουσική συζητούνται στις πρωινές επιστημονικές συνεδρίες. Το βράδυ στο κτίριο του παλαιού Χρηματιστηρίου (Σοφοκλέους 8 – 12) που ανήκει στην Εθνική Τράπεζα συνεχίζονται οι συναυλίες με έργα συνθετών από πενήντα χώρες και σε αυτή την περίπτωση με πολύ χαμηλή τιμή εισιτηρίου.

 

Συνδέονται καθόλου τα θέματα του συνεδρίου και ειδικά αυτό για την ηθική διάσταση της computer music με την ελληνική φιλοσοφία και γενικότερα με το - αρχαίο και μη - πνεύμα και τον πολιτισμό της χώρας μας;
Ναι, το θέμα του συνεδρίου πραγματεύεται τον επαναπροσδιορισμό των όρων ήχος και μουσική σε σύνδεση με το τρόπο που αναπτύσσονται σε ένα κοινωνικό πλαίσιο ως προς την σύνθεση, την εκτέλεση αλλά και την εκπαίδευση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση με το κεντρικό θέμα «H μουσική τεχνολογία συναντά την φιλοσοφία: Από τον ψηφιακό ήχο στο δυνητικό ήθος» παίζουμε με τις λέξεις ήχος και ήθος. Ο ήχος εξετάζεται μέσα από το πρίσμα επιστημονικών διεργασιών, δηλαδή της δημιουργίας πρωτότυπων ηλεκτρονικών μουσικών οργάνων και ψηφιακού προγραμματισμού. Το ήθος εξετάζεται μέσα από τον επαναπροσδιορισμό της ίδιας λέξης, από τον Δάμωνα τον Αθηναίο μέχρι σήμερα (ζητήματα που θα εξεταστούν στις ειδικές συνεδρίες) όσον αφορά στην πρόσληψη και διαμόρφωση της μουσικής κουλτούρας μέσα από διαφορετικά κοινωνικά δίκτυα τα οποία στην εποχή μας λειτουργούν μέσα από τις ψηφιακές «λεωφόρους» και όχι μέσα από τα σοκάκια της γειτονιάς.

 

Παρατηρούμε ότι με τη χρήση της τεχνολογίας αυτό το ήθος σήμερα διαμορφώνεται δυνητικά μέσα από την οθόνη του υπολογιστή καθώς τα νέα ψηφιακά μέσα έχουν ανεπιστρεπτί διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούμε, παίζουμε και προσλαμβάνουμε την μουσική. Ενας άλλος λόγος που χρησιμοποίησα τη λέξη ήθος είναι για να πυροδοτήσω μια σειρά συζητήσεων γύρω από την μαθηματική δομή της μουσικής και την αναλογία δημιουργίας διαφορετικών συμπεριφορών ανάλογα με τη πρόσληψη της και όπως αυτή παρουσιάζεται σε αρχαία ελληνικά κείμενα, το πως δηλαδή η μαθηματική δομή - όπως τίθεται σε σωζόμενα κείμενα αρχαίων φιλοσόφων - εκφράζει συγκεκριμένες διαστάσεις της μουσικής και αν σήμερα ο όρος ήθος είναι δόκιμος αναφορικά με τη χρήση των νέων τεχνολογιών και τον κατακερματισμό της κοινότητας που βρίσκεται στο ίδιο γεωγραφικό σημείο.

 

Οι περισσότεροι προσκεκλημένοι ομιλητές θα αναφερθούν στο συγκεκριμένο θέμα, οι ομιλίες τους πραγματεύονται την αρχαία ελληνική φιλοσοφία ως αφετηρία για την μαθηματική δομή της μουσικής. Ο Jean Claude Risset για παράδειγμα θα αναφερθεί στην μαθηματική δομή της μουσικής όπως αναλύεται στον διάλογο του Πλάτωνα «Τίμαιος» τον οποίο συσχετίζει με το μύθο της χαμένης Ατλαντίδας του Φράνσις Μπέικον. Ο θεμελιωτής της computer music John Chowning από την άλλη θα αναφερθεί στην Ευκλείδειο κανόνα και στο πως χρησιμοποιήθηκε ως σημείο αναφοράς από τoν πρωτοπόρo της computer music Μax Mathews.

 

Ποια ήταν η στάση του επίσημου ελληνικού κράτους απέναντι στην πρωτοβουλία σας; Είχατε υλική ή ηθική στήριξη από κάποιον δημόσιο φορέα;
Ναι, το συνέδριο πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Πρόεδρου της Δημοκρατίας και με τη χορηγία της Εθνικής Τράπεας που μας παρέχει το ιστορικό κτίριο της Σοφοκλέους για τις νυχτερινές συναυλίες. Εχουμε επίσης τη στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού το οποίο μας παρέχει πολλούς χώρους για τις ηχητικές εγκαταστάσεις και την Γραμματεία Νέας Γενιάς η οποία μας ενίσχυσε οικονομικά για τις συναυλίες που θα είναι ανοικτές στους νέους.

 

Ποια μπορεί να είναι τα μουσικά και άλλα πιθανά οφέλη της χώρας μας από αυτό το συνέδριο; Υπό συγκεκριμένες συνθήκες μπορούν ίσως να υπάρξουν και οικονομικά οφέλη; 
Καθώς υποδεχθήκαμε εξακόσιους συνέδρους από πενήντα διαφορετικές χώρες οικονομικά οφέλη υπάρχουν για τους φορείς του πολιτισμικού τουρισμού (ξενοδοχεία, εστιατόρια κ.λπ.). Αν όμως μπορέσουμε να συνδέσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά με τις νέες τεχνολογίες το όφελος θα είναι πολλαπλάσιο για την χώρα μας! 

 

* Είθε λοιπόν να φτάσει αυτή η ευχή στα αυτιά των κάθε είδους αρμοδίων, κρατικών αλλά ακόμα και ιδιωτών...