Λίγες ώρες πριν από –ακόμη ένα- ραντεβού του με το ελληνικό κοινό, ο «δικός» μας Ara Dinkjian, σπουδαίος μουσικός και συνθέτης, ευρύτερα γνωστός για τη μουσική του στα Κορμιά και τα Μαχαίρια μιλάει στο musicpaper. Για την Αρμενία, τη σχέση του με την Ελλάδα, το ούτι, τον πατέρα, την «αδερφή» του, Ελευθερία Αρβανιτάκη και τον «αδερφό» του, Haig Yazdjian…

 Γεννηθήκατε και ζείτε στις ΗΠΑ, αλλά η πατρίδα σας είναι η Αρμενία. Που ανήκετε;
Οπουδήποτε κι αν ζούμε στον κόσμο, είμαστε Αρμένιοι. Οι γονείς μου γεννήθηκαν στη Γαλλία, ενώ οι δικοί τους γονείς γεννήθηκαν στην Ανατολία, την ανατολική Τουρκία. Όπου και αν βρισκόμαστε φυλάσσουμε την κουλτούρα και τις ψυχές μας. Είμαστε πάντα… Αρμένιοι. Πριν από λίγο καιρό έκανα μία συναυλία στην Ιερουσαλήμ με τον τίτλο «An Armenian in America» (σ.σ. «Ένας Αρμένιος στην Αμερική»). Αυτό ακριβώς αισθάνομαι και είμαι» 

 

Τι σημαίνει για εσάς η Αρμενία;
«Πήγα μόλις μία φορά στη ζωή μου στην Αρμενία, για συναυλία με τους NightArk. Έχω εμφανιστεί σε όλο τον κόσμο, αλλά η συγκεκριμένη συναυλία είχε ένα πολύ περίεργο, διαφορετικό συναίσθημα. Δυσκολευόμουν να αντιληφθώ ότι έρχομαι από την Αμερική και παίζω για τους συμπατριώτες μου. Δεν ξέρω πώς να περιγράψω αυτή την παράξενη ομορφιά αυτού του συναισθήματος. Αυτό είναι η Αρμενία για εμένα, αλλά από την άλλη, υπάρχει πάντα μέσα μου όπου κι αν πηγαίνω και βρίσκω άλλους Αρμένιους. Για παράδειγμα τον Haig Yazdjian. Είναι αδερφός μου. Ο αδερφός που έχω εδώ στην Ελλάδα. Όταν ήμουν 10 χρονών, πήγα με τους γονείς μου στη Γαλλία, εκεί όπου γεννήθηκαν οι ίδιοι και δεν είχαν επιστρέψει για 25 χρόνια. Ψάχναμε λοιπόν το διαμέρισμα όπου έμενε ο πατέρας μου στα παιδικά του χρόνια, στο Παρίσι. Το βρήκαμε και όταν πλησιάσαμε την είσοδο με τα κουδούνια και τις ταχυδρομικές θυρίδες, έψαχνε ονόματα που να θυμόταν, αλλά δεν υπήρχε κάποιο. Τελικά σε ένα από τα κουδούνια βρήκε ένα Αρμένικο όνομα. Πήγε να πιέσει το κουδούνι και του έπιασα το χέρι λέγοντάς του «πατέρα, δεν ξέρεις καν ποιος είναι αυτός!». Μου ζήτησε να περιμένω μία στιγμή, χτύπησε το κουδούνι και από το μπαλκόνι του επάνω διαμερίσματος φάνηκε μία ηλικιωμένη κυρία που ρώτησε στα αρμένικα «Ove?» (σ.σ. «ποιος είναι;»). Ο πατέρας μου απάντησε επίσης στα αρμένικα πως «Είμαι από την Αμερική, αλλά γεννήθηκα εδώ». Μόλις άκουσε τη γλώσσα, η κυρία μας κάλεσε αμέσως στο διαμέρισμά της και σε πέντε λεπτά είχε απλώσει μπροστά μας κουλούρια, αυγά, τυρί, καφέ, τσάι. Ο πατέρας μου δεν σχολίασε το περιστατικό, αλλά κοίταξε προς το μέρος μου και έμαθα ένα πολύτιμο μάθημα: «Είμαστε Αρμένιοι, πρέπει να γνωρίζουμε ποιοι είμαστε και να φροντίζουμε ο ένας τον άλλο»

 

Τι το ιδιαίτερο σας συνδέει με την Ελλάδα και τους Έλληνες μουσικούς;
Πριν από χρόνια, ήμασταν στη Νέα Υόρκη και ηχογραφούσαμε με τους Night Ark σε ένα στούντιο. Δεν μπορείς να συνειδητοποιήσεις ειδικά σε νεαρή ηλικία, όπως ήμουν εγώ τότε, το εύρος της διανομής, το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ένα άλμπουμ. Πόσους ανθρώπους είναι δυνατόν να «αγγίξει». Ένα χρόνο, λοιπόν, πριν έρθω στην Ελλάδα με τους NightArk, γνώρισα την Ελευθερία Αρβανιτάκη και αυτή η γνωριμία άνοιξε ένα μεγάλο κεφάλαιο της ζωής μου. Όταν ήρθα τελικά εδώ να παίξω στο θέατρο «Παλλάς», όπως και τώρα, σοκαρίστηκα από το ότι το κοινό γνώριζε τα τραγούδια μας.
Αναρωτήθηκα «πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό;»! Αμέσως, ένιωσα πως βρήκα ένα σπίτι και να πω την πικρή μου αλήθεια αισθάνθηκα πιο καλοδεχούμενος ως μουσικός εδώ, στην Ελλάδα, από ό,τι στην Αμερική. Εάν έχω τη δυνατότητα να κάνω μουσική όπως πρέπει και μου αρέσει, ας μας χωρίζει και ένας ωκεανός με το κοινό. Προτιμώ να παίζω για αυτούς»

Πιστεύετε πως αυτό οφείλεται και σε κοινά χαρακτηριστικά στην ιστορία των δύο λαών;
Σίγουρα, οι Αρμένιοι και οι Έλληνες έχουν αρκετά παράλληλες πορείες. Παρόμοιες χαρές, αλλά και τραγωδίες. Ξέρετε, στη μουσική μου έχουν μπει στίχοι όχι μόνο στα ελληνικά, αλλά σε μία ντουζίνα από άλλες γλώσσες. Πολλές από αυτές ανήκουν σε κουλτούρες λαών που ιστορικά υπήρξαν εχθροί ή πιστεύεις πως δεν έχουν κάτι κοινό με τη Μεσογειακή ή Μεσοανατολίτικη νοοτροπία. Πιστεύω όμως πως είναι η ίδια η μουσική που ενώνει όχι απλώς πολιτισμούς, αλλά τους ίδιους τους λαούς. Μας κάνει και νιώθουμε άνθρωποι»

Σε μία πολύ ιδιαίτερη δουλειά σας, συμμετέχετε σε μία ηχογράφηση του πατέρα σας, Onnik Dinkjian, που είναι και ψάλτης. Πως και πόσο σας έχει επηρεάσει;
«Η επιρροή του πατέρα μου στη μουσική, αλλά και τη ζωή μου είναι απλώς τα πάντα. Ξεκίνησα να παίζω δίπλα του, στο συγκρότημά του, όταν ήμουν μόλις 5 χρονών με μία νταρμπούκα. Ήταν ο τραγουδιστής της μπάντας και κανείς δεν έφερε αντίρρηση ίσως και εξαιτίας αυτού. Υπήρξα, λοιπόν, τυχερός γιατί έμαθα τη μουσική επί σκηνής και από διαφορετικά όργανα. Μία φορά, ο πατέρας μου με έβαλε στο αμάξι –ήμουν 11 ή 12 χρονών- και μου είπε πως πηγαίνουμε στο κατάστημα με τα μουσικά όργανα. Χάρηκα πολύ, αλλά δεν καταλάβαινα το λόγο. Μου αποκάλυψε πως «θα πάμε να σου αγοράσω μία ηλεκτρική κιθάρα», απλά και μόνο γιατί η μπάντα είχε ανάγκη από κιθαρίστα! Έτσι βρέθηκα με μία ηλεκτρική κιθάρα στα χέρια. Την πρώτη φορά, κατάφερα να βγάλω μόλις ένα μέρος της συναυλίας, γύρω στα 45 λεπτά γιατί τα χέρια μου είχαν πιαστεί, αφού δεν ήταν σωστά εξασκημένα. Έπρεπε όμως να με αφήσουν να μάθω πάνω στη σκηνή. Από τον πατέρα μου έμαθα ρεπερτόριο αρμένικης θρησκευτικής, φολκ και κλασικής μουσικής. Είναι 83 ετών και τραγουδάει καλύτερα από ποτέ. Είχαμε μία συναυλία μαζί πριν από ένα μήνα στη Νέα Υόρκη και τραγουδούσε επί 4 ώρες. Ήθελε να συνεχίσει ακόμη και μετά το τέλος του προγράμματος. Είμαι στ’ αλήθεια ευλογημένος. Αυτός είναι το είδωλό μου. Ο πατέρας μου»

 

Συνήθως παίζετε με κλειστά τα μάτια. Πως ζείτε αυτή τη στιγμή πάνω στη σκηνή; Η μουσική σας έχει μία θλίψη, αλλά και γλύκα την ίδια στιγμή… Σαν ένα ποίημα χωρίς λόγια…
«Μόνο όταν τελειώσει ένα τραγούδι, το συνειδητοποιώ. Δεν είναι, άραγε, η θλίψη και η γλύκα μέρος της ιστορίας μας; Κλαίμε και γελάμε δυνατά. Αυτό σημαίνει πως ζούμε και αισθανόμαστε σαν άνθρωποι. Δεν θα ήθελα να ζήσω χωρίς τη μεγάλη χαρά και λύπη της ζωής. Θέλω να νιώσω και τα δύο και χαίρομαι που εκφράζονται στη μουσική μου. Όταν παίζω, δεν δίνω καμία απολύτως προσοχή για ό,τι συμβαίνει τριγύρω. Εάν είχα τα μάτια μου ανοιχτά και κάτι, μία λεπτομέρεια αποσπούσε την προσοχή μου θα άφηνα το μυαλό να λειτουργήσει και δεν θα ήταν το ίδιο. Όμως η κεντρική ιδέα είναι να αφήσουμε το τραγούδι να μας δίνει την εμπειρία της γέννησής του και να μας οδηγήσει κάπου. Όλους μας, όχι μόνο εμένα. Μου συμβαίνει να κλείνω τα μάτια συχνά για να ακολουθώ τον κόσμο του ήχου, παρά αυτό της εικόνας»



Τι σημαίνει το ούτι για εσάς;
Το ούτι εξελίχθηκε στο κύριο εκφραστικό μου μέσο. Θα ευχόμουν να πω ότι ο σπουδαιότερος ουτίστας και κατασκευαστής ήταν Αρμένιος, αλλά δεν είναι έτσι. Για εμένα, ο σπουδαιότερος μουσικός του οργάνου ήταν Έλληνας, ο Γιώργος Μπατζανός και ο καλύτερος κατασκευαστής επίσης Έλληνας, ο Μανώλης Βενιός. Είμαι πολύ τυχερός που έχω ούτια από τον Μανώλη, ηλικίας πάνω από 100 χρονών. Πρόσφατα, απέκτησα ένα ούτι του από το 1907. Το πήρα και πήγα στο στούντιο, για πρώτη φορά εντελώς απροετοίμαστος για το τι ήθελα να κάνω. Απλώς αυτοσχεδίασα επί μία ώρα. Άφησα το ίδιο το όργανο να μου πει την ιστορία του. Ποιος έπαιξε με αυτό, σε ποιες χώρες ταξίδευσε, πάνω σε ποιες μουσικές σκηνές βρέθηκε, δίπλα σε ποιους μουσικούς, ποιους τραγουδιστές συνόδευσε. Τα ούτια του Μανώλη Βενιού ήταν συνήθως φτιαγμένα για επαγγελματίες κι έτσι γνωρίζουμε πως τα συνοδεύει μια βαθιά ιστορία. Σκέφτομαι να εκδώσω σε cd την ηχογράφηση αυτή. Θα το αφιερώσω στους κατασκευαστές μουσικών οργάνων, γιατί χωρίς αυτούς, δεν έχουμε το μέσο για να εκφραστούμε. Είναι ώρα να τους αποδώσουμε ένα «ευχαριστώ» και σκέφτομαι ο τίτλος του cd να λέγεται «Συνομιλία με τον Μανώλη».

Γνωρίζω πως αυτές τις ημέρες ηχογραφείτε και σε στούντιο της Αθήνας…
Πράγματι. Ο κύριος λόγος που βρίσκομαι στην Ελλάδα είναι για μία ηχογράφηση με τους Σωκράτη Σινόπουλο (λύρα), Βαγγέλη Καρύπη (κρουστά) και Γιάννη Κυριμκυρίδη (πλήκτρα). Πρόκειται για σπουδαίους μουσικούς και φίλους. Αποφάσισα να κάνω την ηχογράφηση στην Αθήνα σκεπτόμενος και τις δυσκολίες που περνάει η Ελλάδα. Τι θα μπορούσα από την πλευρά μου να προσφέρω; Μία τέτοια κίνηση είναι πολύ πιο συμβολική από οτιδήποτε άλλο.Η Ελλάδα με έχει δεχτεί με τέτοια αγάπη και θέρμη που θέλω από την πλευρά μου να πω ένα μεγάλο «ευχαριστώ, προς τους Έλληνες και πως πιστεύω σε εσάς.Εύχομαι τα καλύτερα για το μέλλον».
Αυτή η νέα δουλειά θα περιέχει καινούργιες συνθέσεις και να, που συνδυάζεται με μία συναυλία στο «Παλλάς». Το μέρος που έπαιξα για πρώτη φορά στην Ελλάδα και συνεργάστηκα με την Ελευθερία Αρβανιτάκη, που τόσα πολλά σημαίνει για εμένα.
Θα με τιμήσει με μία ακόμη συμμετοχή της σε συναυλία μου, όπως και ο Haig Yazdjian, με τον οποίο γνωριστήκαμε πριν από 18 χρόνια. Πάντα θέλαμε να κάνουμε κάτι και να η ευκαιρία.


Σε ό,τι αφορά στην οικονομική κρίση, πιστεύετε πως αυτής προηγήθηκε μία πολιτιστική κρίση;

Ίσως να μην απαντώ ευθέως, αλλά θέλω να πω το εξής… Η μουσική είναι μία ενωτική, θετική δύναμη. Είναι κάτι καλό για αυτόν τον κόσμο και είμαι περήφανος που αποτελώ μέλος της μακραίωνης ιστορίας των μουσικών. Ακόμη και λαοί που διδάχτηκαν το μίσος μεταξύ τους, τραγουδούν το ίδιο τραγούδι. Το να είμαι μέλος αυτού με κάνει περήφανο. Μπορεί να μη δίνει λύση σε μία οικονομική κρίση, αλλά μπορεί να χαρίσει ένα αληθινό χαμόγελο, έστω και για μία στιγμή. Θα ήθελα να προσθέσω τις βαθύτερες και καλύτερες ευχές μου προς όλους τους Έλληνες. Εσείς μας διδάξατε το τι είναι πολιτισμός. Θα μας το δείξετε και πάλι. Είμαι σίγουρος…


Ο Ara Dinkjian για τους φίλους του…

Ελευθερία Αρβανιτάκη
«Είμαι σίγουρος πως οι περισσότεροι εδώ στην Ελλάδα έχουν την εικόνα μίας μεγάλης τραγουδίστρια, ίσως και ντίβας, αλλά εγώ την βλέπω σαν αδερφή μου. Είναι σαν μέλος της οικογένειάς μου»

HaigYazdjian
«Έχουμε τόσα πολλά κοινά! Είμαστε Αρμένιοι, ουτίστες, είμαστε μακριά από τη χώρα μας. Είναι αδερφός μου»

 

Σωκράτης Σινόπουλος
«Προτιμώ να ακούω τον Σωκράτη να παίζει μία μελωδία δικιά μου, παρά να με ακούει αυτός να παίζω εγώ μία μελωδία μου!»


Βαγγέλης Καρύπης
«Τον πρωτογνώρισα -το ’94 ή το ΄95- σε πολύ νεαρή ηλικία. Είμαι πολύ περήφανος που έχω δει την εξέλιξή του σε έναν πολύ σπουδαίο μουσικό κρουστών, με πλήρη αυτογνωσία»


Γιάννης Κυριμκυρίδης
«Υπάρχουν στιγμές στη ζωή μου που έπαιξα με πολύ καλούς μουσικούς, αλλά επέστρεψα στο σπίτι μου θυμωμένος από την προσωπικότητά τους. Ευχόμουν, λοιπόν, να καταφέρω να βρεθώ με ανθρώπους που θα μου γεννούσαν χαρά όταν μία παράσταση τελείωνε, ακόμη κι αν η μουσική τους δεν ήταν τόσο καλή. Ωστόσο, με τον Γιάννη έχω και τα δύο. Είναι ένας κύριος, αλλά και εκπληκτικός μουσικός!»