thinkingΠρώτα ήταν οι συλλογές τραγουδιών οι οποίες κατέκλυσαν τις εφημερίδες και αυτές με τη σειρά τους τα περίπτερα. Έπειτα, εμφανίστηκαν δειλά δειλά cd που εμπεριείχαν το μεγαλύτερο μέρος του αρχικού υλικού ενός δίσκου και κάποια συμπληρώματα. Σήμερα τα αυθεντικά άλμπουμ κρέμονται από τα τσιγκέλια των μαγαζιών σαν νέοι κράχτες καταναλωτών.

Ο χορός, λοιπόν, των cd με τις εφημερίδες καλά κρατεί εδώ και αρκετά πια χρόνια, αγκαλιασμένα σφιχτά το ένα με το άλλο στο χείλος του γκρεμού. Γιατί όπως το είπε κάποτε και ο πρωθυπουργός μας: "πήραμε την Ελλάδα από το χείλος του γκρεμού και τη πήγαμε ένα βήμα πιο πέρα...". Γιατί η πολιτιστική επανάσταση φαίνεται να αργεί παρόλο που έχουν διανεμηθεί μέχρι σήμερα εκατομμύρια cd, dvd και βιβλία με τις εφημερίδες. Ούτε καν αυτό το "ένας μορφωμένος ανά οικογένεια" δεν είμαι σίγουρος οτι κατάφεραν τέτοιες ανεκτίμητες προσφορές. Γιατί οι μεν υποψιασμένοι απλώς γέμισαν νωρίτερα και φθηνότερα τη δισκοθήκη τους με έργα που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο κάποτε θα αποχτούσαν, οι δε κατ' επίφαση "κουλτουριάρηδες" γέμισαν τα ράφια και τη ματαιοδοξία τους. Η νέα γενιά με τη σειρά της ούτως ή άλλως δεν γνωρίζει καν τι σημαίνει μουσική από cd πόσω μάλλον τι σημαίνει ολοκληρωμένος δίσκος με αρχή μέση και τέλος. Έτσι, αντίθετα, το προϊόν έχασε την αξία του σε επίπεδο ποιοτικό όχι ως περιεχόμενο αλλά ως "χειρονομία" αφού δεν το επιλέγεις αλλά σε επιλέγει.

Τι γίνεται όμως και σε επίπεδο οικονομικό; Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν;
Είναι γνωστό πλεόν σε όλους οτι ελέω και του διαδικτύου οι δισκογραφικές κατέρρευσαν, τα δισκοπωλεία έκλεισαν, οι μηχανισμοί προβολής άλλαξαν. Και οι καλλιτέχνες; Τι κέρδος έχουν από αυτή τη νέα ιστορία; Εκεί τα πράγματα δεν είναι ομοιόμορφα αλλά πολυεπίπεδα. Θα μιλήσουμε με παραδείγματα. Υπάρχουν συνθέτες οι οποίοι από την κυκλοφορία δίσκου/ων του με τις εφημερίδες κέρδισαν εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ ιδίως αυτοί που έκαναν μόνοι τους τις οικονομικές διαπραγματεύσεις επειδή είχαν οι ίδιοι και τα δικαιώματα των δίσκων τους. Άλλοι συνθέτες κέρδισαν, επίσης, αρκετά μεγάλα ποσά -λιγότερα όμως σε σχέση με τους πρώτους- καθώς οι εταιρείες που εκδίδουν τους δίσκους τους κράτησαν το μεγαλύτερο μέρος των δικαιωμάτων (και έτσι αυτές οι λίγες μέχρι σήμερα εταιρείες επιβιώνουν...). Σε αυτήν την κατηγορία υπάγονται και οι τραγουδιστές οι οποίοι ναι μεν κέρδισαν αρκετά χρήματα όχι όμως τόσα όσα θα αντιστοιχούσαν σε ισάριθμες πωλήσεις δίσκων τους αν αυτές γίνονταν με τον παραδοσιακό τρόπο, δηλαδή μέσω των δισκοπωλείων. Το κέρδος βεβαίως για αυτούς δεν ήταν προσωρινό, αλλά με προεκτάσεις, αφού εξαργύρωσαν την αξία της δισκογραφικής δουλειάς τους με την παρουσία τους στην επικαιρότητα και κατ' επέκταση με τις ζωντανές τους εμφανίσεις.

Ποιοι, λοιπόν, είναι οι χαμένοι της υπόθεσης;
Κατ' αρχάς οι νέοι δημιουργοί-καλλιτέχνες οι οποίοι έχουν αποκλείσει πλέον από το μυαλό τους τη πιθανότητα να εισπράξουν χρήματα από τη δισκογραφική τους παρουσία όπως και να δουν -τουλάχιστον για μερικά ακόμα χρόνια- τις δουλειές τους να κυκλοφορούν με τις εφημερίδες -αν υπάρχουν σε λίγα χρόνια- εκτός βεβαίως από δύο-τρεις περιπτώσεις που ήδη έχουν μια ισχυρή παρουσία στο χρηματιστήριο του τραγουδιού.

manos_eleytheriou2Κατά δεύτερον και κυρίως οι στιχουργοί νεότεροι ή παλαιότεροι, πολυδαφνωστεφανωμένοι ή άσημοι. Σε αυτήν την περίπτωση, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις -οι οποίοι διαπραγματεύονται με άλλους όρους- τα ποσοστά τους είναι πενιχρά. Και εδώ θα αναφέρουμε αποδεικτικά στοιχεία για του λόγου το αληθές. Όπως μας πληροφορεί ένας από τους μεγαλύτερους στιχουργούς του τραγουδιού μας, ο Μάνος Ελευθερίου, από το σύνολο 36 τραγουδιών του -τρεις δίσκοι με τον τίτλο "Λόγια και χρόνια 1970-2005- οι οποίοι κυκλοφόρησαν με την εφημερίδα "ΤΑ ΝΕΑ" για δύο συνεχόμενα Σάββατα (14/02/09 και 21/02/09) και με συνολικές πωλήσεις: 150.524 cd ο ίδιος έλαβε από την ΑΕΠΙ το ποσό που του αναλογούσε, ήτοι 1.775,60 ευρώ. Επίσης, από 3 τραγούδια του στην κασετίνα με τραγούδια του Δήμου Μούτση (ημερ/νία κυκλοφορίας: 19/09/10) καθώς και από 10 στίχους του σε ισάριθμα τραγούδια που αποτελούν το δίσκο "Αγιος Φεβρουάριος" (ημερ/κυκλοφορίας: 26/09/10) τα οποία προσφέρθηκαν με την εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ της Κυριακής", συνεπώς σύνολο τραγουδιών 13 επί του συνόλου των πωλήσεων 156.355 cd, έλαβε το ποσό που του αναλογούσε από την ΑΕΠΙ: 518,02 ευρώ. Με άλλα λόγια, ο στιχουργός ενός ολόκληρου δίσκου -και μάλιστα διαχρονικού όπως είναι ο "Άγιος Φεβρουάριος" - από πωλήσεις 76.436 δίσκων εισέπραξε μόλις 327,86 ευρώ!

Αντί επιλόγου ή περαιτέρω σχολίων, η φράση με την οποία ο Εμμανουήλ Ροΐδης τελειώνει την "Πάπισσα Ιωάννα" του -με τα λογια του Αγ. Τερτουλιανου-: "Τα πιστεύομεν διότι είναι απίστευτα"!