Την πρώτη φορά που συναντήθηκαν στην σκηνή σείστηκε η γης με 6.9 ρίχτερ, και η συνεργασία τους εκείνη έκλεισε με ένα χαστούκι από την πλευρά της Χαρούλας. Από τότε, το 81 δηλαδή, δεν έτυχε να ενώσουν τους δρόμους τους ξανά. Η ζωή είναι περίεργη πολλές φορές. Θέλει τις στιγμές της. Τον χρόνο της. Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Οδός Αστυδάμαντος 4ος όροφος, σαλόνι «χουχουλιαστό», καφετιέρα να "γουργουρίζει" στην κουζίνα και Χάρις Αλεξίου και Τάνια Τσανακλίδου σε ένα μικρό διάλειμμα χαλάρωσης, στους δύο καναπέδες. Αυτά μερικές μέρες πριν από την έναρξη των εμφανίσεων τους στο Anodos Stage (7/2) κι ενώ το στήσιμο του προγράμματος και οι πρόβες είναι στο φόρτε τους.

 

Αλεξίου - Τσανακλίδου μαζί στη σκηνή. Στην ίδια σκηνή. Αυτό κάποτε θα ήταν μέγιστη είδηση, σκέφτομαι. Ειδησάρα. 


Κάποτε. Τις μακρινές εκείνες εποχές που ο καλλιτεχνικός μικρόκοσμος μπορούσε ακόμη να δώσει αφορμές για συζητήσεις. Σήμερα όμως πουβγαίνεις έξω και νιώθεις καθαρά την αγωνία για το αύριο και ώρες ώρες σου ’ρχεται να κουκουλωθείς κάτω από το πάπλωμα και να κλείσεις πόρτες και παράθυρα, αναρωτιέσαι από τι στόφα είναι φτιαγμένοι και αντέχουν όλοι εκείνοι που κατά καιρούς σου «μίλησαν στο αυτί». Που σε έκαναν να τους αγαπήσεις. Ακόμα και να τους λατρέψεις. Τι τους δίνει, άραγε, ενέργεια. Τι τους εμπνέει;

Έπειτα είναι και το άλλο. Καλλιτέχνες που έχουν χορτάσει χειροκρότημα, αποδοχή, αγάπη, δόξες κλπ κλπ και που όταν κοιτάζουν πίσω τους βλέπουν ότι το μεγαλύτερο κομμάτι του δρόμου το έχουν διατρέξει, πώς κρατούν τις ισορροπίες τους αλώβητες; Πώς κάνουν το «παιχνίδι» να είναι ζωντανό και –σταθερά- ενδιαφέρον; Και μάλιστα γυναίκες. Γιατί οι γυναίκες είναι πάντα πιο ευάλωτες στα υπαρξιακά βάραθρα – για να μην μιλήσουμε για την αιώνια- και άνιση- «μάχη» με τον καθρέφτη (τότε θα έπρεπε να δώσουμε την συνέντευξη σε περιοδικό ψυχολογίας).

Εν πάση περιπτώσει, όλα αυτά σκέφτομαι την ώρα που πατώ το “play”. Και ως συνήθως ξεκινώ από τα ανώδυνα. Μα δεν είχε τύχει να παίξουν ποτέ ξανά μαζί; Γιατί το γρήγορο φλας μπακ που έκανα (στα 20 τελευταία χρόνια) δεν μου έδωσε εικόνα..
Τ: Από το 81 έχουμε να κάνουμε κάτι μαζί. Με τον Πάριο ήμασταν. Κι έγινε ο σεισμός. Ο μεγάλος σεισμός του 81.
Χ: Βγήκαμε μαζί κι έγινε σεισμός…
T: Και μου έριξε ένα χαστούκι. Το έφαγα και ησύχασα..
Χ: Έπαθε πανικό. Έτρεχε να βγει μέσα από μια πόρτα που έβγαινε σε φωταγωγό και δεν άκουγε.
Τ:Oπότε την έφαγα και συνήλθα.

Ωραιότατο (!!!) να έχεις την Τσανακλίδου και την Αλεξίου απέναντι σου και να θυμούνται τα παλιά και να γελούν και να βγαίνει μέσα σε δευτερόλεπτα ο χαρακτήρας τους. Η Τσανακλίδου παραμένει Τσανακλίδου. Ηχηρό γέλιο, εκφράσεις με τα χέρια. Η Αλεξίου πιο συγκρατημένη, αλλά με ένα λόγο που παρότι είναι προσεκτικός, καταλαβαίνεις ότι είναι δικός της. Γειωμένος. Δοκιμασμένος. Αυτές οι γυναίκες δεν «παίζονται» εύκολα σκέφτομαι. Είναι δυνατές κι αυτό έχει τρομερή γοητεία.

 

Tώρα πώς και συναντήθηκαν λοιπόν; Ποιος είχε την ιδέα; Την Αλεξίου την είχαμε αφήσει πέρυσι, στις εμφανίσεις της στο Gazarte με τους Nouveau Sextet (με τους οποίους έκανε και περιοδεία μετά και οι οποίοι θα είναι μαζί τους και τώρα, συν τον Παναγιώτη Τσεβά και τον Δημήτρη Μπαρμπαγάλα). Η Τάνια πάλι, άλλος τύπος. Την θυμόμαστε να δίνει δυναμικά το παρόν στις αυθόρμητες κινητοποιήσεις των Αθηναίων στην πλατεία Συντάγματος το 2011, βγάζοντας προς τα έξω, έναν θυμό γεμάτο «επαναστατική» φλόγα. Το 12 μάθαμε ότι μένει πλέον στο σπίτι της στο Πήλιο και μέσα στο 13 την είδαμε σαν Φροιλάιν Σνάιντερ στο Cabaret που ανέβασε ο Κωνσταντίνος Ρήγος. Γραμμή τεθλασμένη -ως συνήθως. Γραμμή που έχει τους δικούς της εσωτερικούς ρυθμούς, τα σταματήματα και τα ξεκινήματα της.
«Η αλήθεια είναι» λέει η Τάνια, «κάποια στιγμή είπα ότι μετά τον Ζυγό δεν θα ξανατραγουδήσω ποτέ πια. Αλλά με πήρε τηλέφωνο η Χαρούλα και …(σσ. 2011 έκανε ένα πρόγραμμα όπου είχε πείσει τον επιχειρηματία στον «Ζυγό» να καταργήσει την «ελάχιστη κατανάλωση» και να έχει φθηνό εισιτήριο)
X: Ναι την είδα στο Cabaret και με συγκίνησε. Μου έφερε εμπρός μου όλες τις φάσεις που την έχω δει μέσα στα χρόνια, το «Μετρό» κι όχι μόνο. Και είπα μέσα μου, «θέλω να μοιραστώ μαζί της». Είναι απλά τα πράγματα καμία φορά. Είναι και οι συγκυρίες που φέρνουν αυτές τις συναντήσεις.

 

Γιατί δεν ήθελες να ξανατραγουδήσεις Τάνια; Αν και σε έχω ξανακούσει να το λες αυτό και παλιότερα…
Τ: Μετά τον Ζυγό απογοητεύτηκα τόσο πολύ. Ήταν σα να έκανα μια κίνηση και να βρήκα απέναντι μου τοίχο.

 

Απ τον κόσμο δηλαδή;
T: Δεν μπορώ να πω για τον κόσμο. Γενικότερα. Είπα μέσα μου, ε και; Tώρα αυτό θα είναι η εκτόνωση μας; Δεν είδα και κάτι να τρέχει ρε γαμώτο...

 

Τι εννοείς; Πού να τρέχει;
Τ: Στο δρόμο. Εκεί που πρέπει να είμαστε. Έτσι είπα λοιπόν, δεν θα ξαναβγώ ποτέ- και τελείωσε.

 

Στο δρόμο;
Τ: Στο δρόμο ναι. Να τα κάνουμε λίμπα. Και δεν εννοώ να καίμε και να σπάμε. Όχι αυτό. Αλλά σκέψου τι ωραία που θα ήταν να παίρναμε τα αυτοκίνητα μας και να τα παρατάγαμε στο κέντρο την μέρα που ψηφιζόταν το μνημόνιο… Τι θα έκαναν με 500 χιλιάδες αυτοκίνητα; Αλλά δεν είμαστε λαός που στα δύσκολα πιάνει το χέρι και λέει «όλοι μαζί τώρα». Δεν είδες και στον εμφύλιο τι έγινε... Στα δύο χωριστήκαμε... Άστα να πάνε…

Είναι το σημείο που ξέρω ότι αν ανοίξω θέμα, δεν θα έχουμε τελειωμό αλλά δεν μπορώ να μην ρωτήσω και την Χαρούλα. Κάνει μια ελαφριά γκριμάτσα κούρασης και λέει ανόρεχτα
«Kάτι θα γίνει. Δε γίνεται να μην γίνει». Ακολουθεί μικρή σιωπή, βλέμμα στο πάτωμα και συνεχίζει. «Κοίτα, δεν νομίζω ότι υπάρχει θεραπεία αλλά έτσι είναι η ζωή. Προχωράς με τα πάνω και τα κάτω και είναι στη φύση του ανθρώπου να επιβιώνει μέσα από οποιεσδήποτε συνθήκες. Το τσουνάμι δεν είναι μόνο αυτό που έφαγαν οι Φιλιππίνες, υπάρχουν κι άλλα τσουνάμι που έρχονται στη ζωή και μας γυρίζουν πίσω, και μας συνετίζουν … η δεν μας συνετίζουν…
Τ: Παιδιά να πω κάτι;Tα πράγματα είναι μάλλον κυκλικά. Φαίνεται η κοινωνία, για να λειτουργήσει, αναπαράγεται μέσα από την ίδια της την παθογένεια. Και τις ίδιες ψευδαισθήσεις…

 

Είναι φανερό ότι όλοι μέσα στο δωμάτιο έχουν συνειδητοποιήσει πλέον ότι ο «δρόμος» θα είναι μακρύς και δύσβατος αλλά η αίσθηση ότι επαναλαμβάνουμε όλοι τα ίδια και τα ίδια, μας γλυτώνει από τις περιττές κουβέντες. Άλλωστε αυτό θα ήταν θέμα συνέντευξης από μόνο του κι εγώ θέλω να φτάσω τελικά στο ζουμί. Και ζουμί για μένα είναι πώς ξεφεύγει κανείς από την θλίψη που έχει η ρεαλιστική αντιμετώπιση του Χρόνου. Πώς γίνεται να είναι κανείς προσγειωμένος και ταυτόχρονα να κάνει το «παιχνίδι» του ζωντανό και ενδιαφέρον; Και ο ενθουσιασμός (βασικό συστατικό για νέα ξεκινήματα) υπάρχει; Επιστρέφουμε στο Anodos Stage λοιπόν και αρχίζω πάλι από τις... παρυφές. Αυτό το «μαζί στη σκηνή» ακούγεται απλό, αλλά ένας θεός ξέρει πόσες δεκάδες τραγούδια κρύβει από πίσω του.

 

Η επιλογή πώς γίνεται; Έχει συγκεκριμένο στόχο;
Εδώ μιλάει η Χαρούλα. «Ώρες ώρες ονειρεύομαι να έρθει ένας άγγελος και να μου πει πάρε τόσα ρεμπέτικα, τόσα λαϊκά, τόσες μπαλάντες και πες τα. Είναι τόσο πολλά τραγούδια! Ήδη αναγκαστήκαμε να κόψουμε πολλά γιατί έβγαινε τεράστιο το πρόγραμμα». Παρεμβαίνει η Τάνια. «Έχω μια ιδέα ρε μωρό μου. Να φυλάξουμε όσα δεν χωράνε και να παίζουμε άλλα την μια φορά, άλλα την άλλη.Nα το πούμε τα «κομμένα» (γέλια). Είναι τόσο τελειομανής η Χαρούλα! Γι αυτό και αγχώνεται». Από μια συνεργασία πάντα κάτι νέο βγαίνει, συνεχίζει η Χαρούλα, κάτι παίρνεις, σίγουρα, κάτι μαθαίνεις. Ένα σήμα. Ένα στήριγμα. Η Τάνια ας πούμε δεν έχει την τεράστια δισκογραφία, αλλά έχει τον τσαμπουκά να ανεβαίνει στη σκηνή μόνη, χωρίς τίποτα από πίσω της και να κάνει πράγματα. Και λατρεύτηκε γι αυτό».

 

Τι γνώμη έχουν άραγε για την νέα γενιά τραγουδιστών που είχε τον τσαμπουκά να σταθεί στα πόδια μόνη της, αποφεύγοντας τα πολλά πολλά με καλλιτέχνες της γενιάς τους. Μποφίλιου, Χαρούλης, Ζουγανέλη…
(Ξεσπαθώνουν…)
Τ:Kαλά κάνουν. Εμείς είμαστε δεινόσαυροι πλέον. Δεν γίνεται τα νέα παιδιά να μην μπορούν να ανασάνουν κιόλας.
Χ:Eχει δίκιο. Εγώ 22 χρόνων τραγουδούσα την Μικρά Ασία και λέγαν όλοι «α η νέα τραγουδίστρια» κι έτρεχαν να με ακούσουν..
Τ:Υπάρχουν τραγουδιστές, όμορφοι νέοι, με ωραίες φωνές, με ωραία κορμιά. Γαμώ το κέρατο μου δηλαδή..
Χ:Kι εμείς όταν βγήκαμε υπήρχε ο Μπιθικώτσης, η Μοσχολιού, η Πόλυ Πάνου, η Γιοβάνα, η Χωματά..

 

Τους λέω ότι είναι ωραίο το ανακάτεμα των γενεών στο τραγούδι. Οι συνεργασίες, τα δάνεια…
Τ:Γιατί το λες αυτό; Δεν έχει κάνει η Δήμητρα ωραίες δουλειές με τον Κωνσταντίνο Βήτα η με τον Βασιλικό, εγώ με τον Μιχάλη Δέλτα ή τον Καραμουρατίδη,η Χαρούλα τόσα πράγματα. Και να σου πω την αλήθεια επειδή μου αρέσει πολύ η Μποφίλιου, έχω βάλει στο πρόγραμμα μας ένα τραγούδι της, το "Εγώ Μεγάλωσα για Σένα" -το νιώθω σα να έχει γραφτεί για μένα..

Τραγούδια καινούργια άραγε ψάχνουν;
T:Εγώ δεν ψάχνω. Δεν τραβάω κανένα ζόρι... Υπάρχω και χωρίς νέα δισκογραφία.
Χ: Εγώ δεν μπορώ να το πω αυτό… Θέλεις και ένα νέο τραγούδι να σε κουνήσει..

 

Και η δισκογραφία. Οι δισκογραφικές που δεν υπάρχουν σχεδόν;
T:Oι δισκογραφικές καλά να τα πάθουν. Αφού έβγαλαν ταcdμε τις εφημερίδες …
Χ: Είναι απαράδεκτο να βγάζεις ακυκλοφόρητο υλικό σε εφημερίδα.

 

Δεν θα το έκανες;
Χ:
Oχι. Aσε το δίσκο ένα χρόνο να κυκλοφορήσει και μετά δώστον. Όσο αντέχεις. Όσο σε παίρνει. Το λέω εγώ που έχω δώσει κατάλαγό μου -αλλά κατάλογο.
T:Εγώ νομίζω ότι θα επιστρέψουμε στα 45άρια. Είναι τώρα καιρός που λέμε να κάνουμε κάτι με τον Μιχάλη Δέλτα και του λέω ρε Μιχάλη δεν αντέχω την διαδικασία να φτιάξουμε 13 καλά τραγούδια. Ας κάνουμε 4. Κι ας μην βγάλουμε δίσκο. Να τα βάλουμε στοyoutube.
Χ: Αυτή είναι η σκέψη πλέον…
Τ: Κι εμείς που έχουμε κάνει τόσα στη ζωή μας δεν μετραβάμε και κάνα ζόρι.

 

Όταν όμως είσαιontheroadακόμη, το να ψάχνεις να εκφραστείς μέσα από κάτι νέο, είναι μέρος του «παιχνιδιού». Είναι δημιουργικό..
T:Κοίτα, εγώ δεν ξεχνώ ότι είμαι 62 χρόνων και αναρωτιέμαι ποιους ενδιαφέρει η δική μου λογική, η δική μου οπτική, η ματιά μου. Μέσα στην καρδιά μου και μέσα στην ψυχή μου έχω άλλα πράγματα πλέον- και δεν λέω ότι δεν είναι ενδιαφέροντα, αλλά πώς θα απευθυνθώ σε έναν 25άρη; Για τoνέο υλικό μιλάω τώρα.

 


Γιατί το κοινό μόνο μέχρι 25 ετών πάει; Παραπάνω καίγεται;

X: Δεν συμφωνώ με την Τάνια. Αυτό που σκέφτεται και αυτό που αισθάνεται είναι υγιέστατο, δημιουργικό, έχει βάθος κι ο νέος άνθρωπος το ‘χει ανάγκη. Έχουμε όλοι ανάγκη αυτόν που θα μας δείξει κάτι. Εμένα αν μου λείπει ο Χατζιδάκις δεν είναι για το έργο του –γιατί το έργο του το άφησε και το ακούνε. Μου λείπει το ότι δεν είναι εδώ να κρίνει. Μου λείπει ο λόγος του. Εμείς, για σκέψου, ήμασταν νέα κορίτσια και από κάτω μας άκουγε ο Τσαρούχης.

Τ: Δεν με καταλάβατε. Δεν λέω ότι ο λόγος μου στερείται ενδιαφέροντος αλλά ενδεχομένως είναι βαρύς για έναν 25άρη. Μπορώ να κάνω κι άλλα πράγματα. Μπορώ για παράδειγμα να είμαι χαριτωμένη στη σκηνή. Αλλά δεν με ενδιαφέρει αυτό πλέον. Μα καθόλου! Θέλω να πω αυτά που με καίνε, αλλά μπορεί να σε βαρύνουν. Η ηλικία, ξέρετε, σε σκληραίνει κι αυτό μπορεί να εκληφθεί και ως κυνισμός…

 

Εδώ μια μικρή στάση παρακαλώ, η υπόθεση σηκώνει τσιγάρο, γιατί αυτή ακριβώς είναιη κουβέντα που πάει κι έρχεται από την αρχή, και η ερώτηση δε λέει να βγει στα ίσια. Ωστόσο κάνω ένα πρώτο βήμα και όντως δεν αργούν να απαντηθούν τα πάντα...

 

Η ωριμότητα είναι μια ιδιότητα που έχουν εφεύρει οι μεγάλοι για να χρυσώσουν στον εαυτό τους το χάπι που πρέπει οπωσδήποτε να καταπιούν;
Τ: Η ωριμότητα έχει μια γλύκα. Αποδέχεσαι.
Χ: Δεν έχει σχέση πάντα με την ηλικία. Μπορεί να είσαι 80 και να είσαι ανώριμος. Οι άντρες λόγου χάριν (γέλια). Προσωπικά δεν ξέρω τι θα πει ακριβώς. Μπορεί και να είμαι ανώριμη, αλλά αυτό που αισθάνομαι συχνά είναι ότι απέχω. Δεν κάνω δεσμό βαθύ με τίποτα πλέον …
T:Αυτό το κάνει η ηλικία Χαρούλα μου. Για τα περισσότερα πράγματα έχεις το αίσθημα του ξαναβιωμένου. Σιγά σιγά το υποσυνείδητο σε ετοιμάζει. Όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος αποκόπτεται…

 

Από τι;
TΑπό τα πάντα. Από τις φιλίες του, τους έρωτες του, τις επιθυμίες του, τις συνήθειες του..

Και τι μένει;
T: Γιατί πρέπει κάτι να μείνει;

 

E, δεν πρέπει; Συνδέεται με το υπερπέραν;
TNαι. Για μένα υπάρχει το μετά. Το επέκεινα. Εγώ έτσι νιώθω. Ότι σιγά σιγά ο άνθρωπος αποτραβιέται. Προετοιμάζεται…

 

Και στην σκηνή όταν είσαι αποτραβιέσαι; 
Τ: Στη σκηνή κατοικούμαι από κάτι που δεν είναι δικό μου. Ίσως επειδή επιτρέπω στον εαυτό μου να "ανοίξει", μιλάνε άλλα πράγματα. Μπορεί να είναι οι πλευρές του εαυτού που είναι αθέατες. Πλευρές που ούτε κι εγώ τις ξέρω..

 

Οπότε να μην ρωτήσω ποια είναι η βασική κινητήρια δύναμη για να είστε ακόμα εκεί. Γιατί, φαντάζομαι, η σκηνή είναι μια ιστορία πολύ απαιτητική. Ψυχοφθόρα. Έχει μια γύμνια που όσο περνάει ο καιρός γίνεται όλο και πιο σκληρή…
T: Και πολύ λυτρωτική ταυτόχρονα…
Χ: Υπάρχουν περίοδοι που λες βαρέθηκα. Θέλω να ξυπνήσω το πρωί και να μην έχω τίποτα να σκεφτώ. Γιατί δεν είναι ότι άντε βγαίνεις και τραγουδάς. Μπορεί να κάνεις μια εμφάνιση 2 ωρών και να έχεις δουλέψει έναν ολόκληρο χρόνο. Μετά όμως περνάει λίγος καιρός και αρχίζεις πάλι να θέλεις. Ας πούμε με τους 
Nouveau Sextet πήγαμε για 8 μέρες στο Gazarte και μετά βρεθήκαμε να κάνουμε περιοδεία. Τελείωσε η περιοδεία κι ενώ είχαμε πει «μπάι» λέω μέσα μου, «αφού ρε Χαρούλα αυτό σου αρέσει» γιατί όχι; Θα βγεις και θα τραγουδήσεις, τελείωσε! Κι ενώ παλιά έλεγα, «α εγώ θα είμαι πρώτη που θα φύγω όταν καταλάβω ότι μεγάλωσα, τώρα…»
T: Α κι εγώ! Έλεγα, «θα γίνω 60 και θα τραγουδάω;» Και είμαι 62.
Χ: Από τη στιγμή που μπορείς να το κάνεις… Εμείς έχουμε την ευλογία να μπορούμε να βγάλουμε την κραυγή που υπάρχει μέσα μας κι έτσι λυτρωνόμαστε. Οι απώλειες μας, οι άνθρωποι που έφυγαν, που αγαπήσαμε...
Τ: Οι έρωτες που αποχαιρετήσαμε και τώρα τους κουνάμε το μαντίλι, η λύπη μας για τα νιάτα μας, η χαρά μας που ζούμε ακόμα – και τα δύο μαζί, ταυτόχρονα..

 

Ωχ. Δύσκολα…
TΕίναι γλυκό, γιατί όχι;
X: Εφόσον αυτό που κάνουμε έχει αντίκρισμα βέβαια.
Τ:
E,ναι. Ο κόσμος σε στέλνει στο σπίτι σου. Αντίθετα, έχουμε κλειστεί στο σπίτι μας από μόνες μας- εγώ τουλάχιστον για μεγάλα διαστήματα. Η Χαρούλα απ την άλλη έχει όλον αυτό το μύθο πίσω της, που της λέει «πρέπει να το κάνεις»…

Είναι πάντα θετικό πράγμα ο μύθος;
Τ: Όχι δεν είναι πάντα, γιατί σε βαραίνει κιόλας. Ευτυχώς δεν είχα αυτό τον "τρομοκράτη" να μου λέει τι θα κάνω κάθε φορά.
Χ:Καμιά φορά στο μαξιλάρι μου πριν κοιμηθώ, εκεί που είμαστε με την πιο βαθιά μας αλήθεια, λέω μέσα μου, αν δεν σε έλεγαν Χαρούλα και σε έλεγαν Μαρία, θα μπορούσες να βγεις και να τα πεις, από την αρχή, και να τραγουδάς όπως θέλεις;
Τ:Θα μπορούσες!
Χ: Δεν ξέρω αν αυτός ο υποδόριος φόβος με κρατούσε. Απ’ την άλλη χαίρομαι που είμαι αυτό που είμαι και πάω εκεί και λέω ένα δημοτικό, μια μπαλάντα, ένα λαϊκό. Και τώρα πια ξέρεις τι λέω;Aν πέθαινα πάνω στο σανίδι, τι ευτυχία θα ήταν!