Νομίζω πως οι άνθρωποι πρέπει να γνωρίζουν ότι είμαστε αντί- φασίστες , αντί- βίαιοι , αντί- ρατσιστές –υπέρ της δημιουργικότητας και ενάντια στην αμάθεια". Joe Strummer. "Οι Sex Pistols έπαιζαν σαν ναυάγια, οι Clash σαν παρτιζάνοι". Greil Marcus

Σημαντική αφορμή να θυμηθούμε ξανά τους Clash –τους ξεχάσαμε ποτέ;- είναι η ταυτόχρονη κυκλοφορία του box – set, "Sound System" (έντεκα cd), με demo, single εκτός άλμπουμ, σπάνια και Β sides – DVD, promo βίντεο, φανζίν, στικάκια, σήματα και πόστερ – τα ηχητικά σε τρία cd μαζί με τα πρώτα πέντε άλμπουμ του γκρουπ, πλην του τελευταίου τους, "Cut The Crap". Ταυτόχρονη, μαζί με το "5 Album Studio Set", ένθα υπάρχουν και εδώ οι πέντε πρώτοι δίσκοι όπως και με το "The Clash Hits Back" - ένα είδος Best Of σε δύο cd ή τρία βινύλια. [Στο συγκεκριμένο, η διάταξη των κομματιών είναι ίδια με τη λίστα του σετ που έπαιξαν οι Clash σε μια συναυλία τους στο Μπρίξτον, το 1982.] Με καινούριο remix από τον Mick Jones προς ανάδειξη της πλήρους ηχητικής γκάμας των τραγουδιών.


Δεν έχω πολλές ζωντανές εικόνες από τον Joe Strummer (κατά κόσμο John Graham Mellor) και τους Clash… Toν είδα κάποτε στο Πορτομπέλο –του Λονδίνου- απόκοσμο, τυλιγμένο στο παλτό του να περπατά με βιαστικό βήμα… Τον συνάντησα άλλη μια φορά σε ξενοδοχείο, στην Αθήνα, το καλοκαίρι του ’85, στο γνωστό Rock In Athens -ένα διήμερο στο Παναθηναϊκό Στάδιο όπου με άλλες μπάντες (Cure, Culture Club (!), StranglersTelephone, κ.α.) γέμισαν το Καλλιμάρμαρο… Ίδια στάση με παλιότερα -τον κυνηγούσαμε να πάρουμε συνέντευξη, ενώ ο μάνατζέρ του, ο πολύς Βernard Rhodes –παλιός καταστασιακός που μετείχε ενεργά στο Μάη του ‘ 68- ένιπτε τας χείρας του!

 

Ο τελευταίος θέλησε να στήσει ένα συγκρότημα ικανό να καθορίσει το ανερχόμενο τότε κίνημα του Πανκ. Αν οι Sex Pistols ήταν το αρχετυπικά αναρχικό σύνολο της καινούριας ηχητικής έκφρασης, οι Clash αποτελούσαν την αριστερή, "στρατευμένη" εκδοχή της. Ήταν θέση του Rhodes -αλλά και του έταιρου καταστασιακού Malcolm MacLaren των Pistols- να αμφισβητήσει μέσω των Clash το κατεστημένο ροκ οικοδόμημα, να κριτικάρει με άποψη και οργή τον τρόπο λειτουργίας των πλούσιων μουσικών που αναλίσκονταν σε μουσικές ασκήσεις ξεκομμένοι πλήρως από τους οπαδούς και το κοινό τους. Να δείξει ότι στηρίζονταν από την σόουμπίζνες προς ίδιον όφελος. Πίστευε πως το ροκ είχε γίνει ο πιο αστραφτερός τροχός στο όχημα του κατεστημένου και η απομυθοποίηση του πρώτου μπορούσε να οδηγήσει στην αποκαθήλωση του δευτέρου.

 

Αν αυτό επιτυγχάνετο τότε ο δρόμος απόρριψης του καλλιτεχνικού και κατ’ επέκταση οικονομικού αλλά και πολιτικού συστήματος ήγουνταν του καπιταλισμού – θα ήταν σύντομος. Τυχαία ανακάλυψε το Joe Strummer που είχε μόλις φύγει από τους παμπ ρόκερς 101ers και συγχρωτιζότανε με τους Paul Simonon (μπάσο) και Mick Jones (κιθάρα)… Οι τελευταίοι επηρεασμένοι σφόδρα από τους Sex Pistols που μόλις είχαν δει καίγονταν να δηλώσουν παρόντες στο Πανκ κίνημα που ο Johhny Rotten και ο μάνατζερ τους MacLaren είχαν ανάψει τη σπίθα. Τούτων δοθέντων, το όχημα των Clash διέσχιζε γοργά τον δρόμο προς τη καλλιτεχνική δόξα αφήνοντας πίσω πολλούς άξιους εκπροσώπους του νέου μουσικού φαινόμενου. Κυρίως, είναι οι Clash που επανέφεραν την περσόνα του ρόκερ ως κοινωνικού σχολιαστή που είχε σχεδόν εξαφανισθεί στην δεκαετία του ’70.

 

Με αποκορύφωμα το διπλό "London Calling", το '79 οι Clash έγραψαν μια σειρά κομμάτια που έθιξαν συνειδητά πλείστα όσα κοινωνικο - πολιτικά θέματα. Είναι χαρακτηριστικό πως το εξώφυλλο του άλμπουμ φέρει τη γνωστή εικόνα του ο Paul Simonon να καταστρέφει χτυπώντας το μπάσο του στη σκηνή, συμβολισμός που παραπέμπει –μια δεκαετία πίσω- στην ίδια σκηνή ένθα ο Pete Townshend, των Who, έκανε το ίδιο με τη κιθάρα του. Οι Clash τραγουδούσαν στην ομώνυμη σύνθεση, "όλη αυτή η ψευτό - μπιτλομανία έχει φάει τα ψωμιά της" και μια ολόκληρη γενιά άλλαζε τρόπο ζωής και στάσης – πέταγε μακριά τους ροκ δεινόσαυρους και τα γκλαμουράτα ρούχα για να χορέψει σπαστικά και να βγάλει τη γλώσσα στους κρατικούς θεσμούς, το ρατσισμό και το μικροαστικό "bed and breakfast" τρόπο ζωής.

Eντάξει, δεν ήταν μόνο οι Clash αλλά περισσότεροι αυτοί είναι που έφτιαξαν στοχευμένα κομμάτια – "Know Your Rights" / "The Guns Of Brixton" / "Police On My Back" / "Career Opportunities" / "Ghetto Defendant" / "Armagideon Time" / "Complete Control" / "The Call Up" / "Washington Bullets" και "Radio Clash" για να ονομάσουμε μερικά βασικά. Καθόλου τυχαίο, επίσης, η επιμονή τους για φθηνά εισιτήρια και βινύλια για τους οπαδούς τους. Αυτά και άλλα λειτούργησαν σαν ένα είδος πολιτικής παρακαταθήκης του γκρουπ. Μα και ηχητικής καθώς δια μέσου των δίσκων μπορείς να διακρίνεις τις αλλαγές στην αισθητική τους - πως από τις καθαρές επιρροές της σπιντάτης Mαρλεϊκής ρέγγε ενσωματώνουν το dub, την τζαζ, το φανκ, το ροκαμπίλι και το χιπ- χοπ. Ακόμη και τους χορευτικούς ρυθμούς και τα έθνικ στοιχεία. Πιο πολύ, μπορείς να αφουγκραστείς και τις κόντρες του Strummer με τους υπόλοιπους. 

 

Θυμάμαι ακόμη πως ο Joe εξαφανίσθηκε, το ’82, σχεδόν ένα μήνα, κάπου στη Γαλλία, λίγες ημέρες πριν τη περιοδεία "Know Your Rights" για την παρουσίαση του "Combat Rock". Και εδώ ο Strummer θυμίζει απόλυτα τον Roger Waters που απέλυσε όλα τα μέλη των Pink Floyd πιστεύοντας πως αυτός και μόνο αυτός ήταν ο συνεπής ιδεολόγος… Και οι δύο απέτυχαν: του ενός το συγκρότημα περπάτησε χωρίς αυτόν, αγνώριστο και εμείς γίναμε μάρτυρες μιας ρηχής εκδοχής των Clash στο Αθηναϊκό φεστιβάλ με το Strummer να πλαισιώνεται από άπειρους νεαρούς μουσικούς…


Συνεπώς, τα δέκα χρόνια ύπαρξης των Clash απέφεραν 2-3 εξαιρετικά άλμπουμ και πολλά τραγούδια αναφοράς ικανά να συντροφεύουν αρκετές γενιές μέχρι σήμερα. Καταλήγουμε πάλι με τον Greil Marcus: "Αν οι Sex Pistols ήταν αποφασισμένοι στο να καταστρέψουν όχι μόνο το ροκ αλλά και το μύθο του, οι Clash είχαν δεσμευθεί να το αλλάξουν. Η μουσική τους επιδίωκε να οργανώσει την (τότε) πανκ κοινότητα, να την εφοδιάσει με ιδανικά και συνείδηση".