Τραγούδια και μελωδίες που έχουν συντροφεύσει μερικές από τις καλύτερες καλοκαιριάτικες στιγμές μας, σηματοδοτούν μέχρι σήμερα την περίοδο της χαμένης ξεγνοιασιάς. Όταν μπορούσαμε να μένουμε ξαπλωμένοι σε κάποιο γειτονικό μπαλκόνι μετρώντας πόσα αστέρια θα πέσουν ή όταν έρωτας σήμαινε ένα φευγαλέο φιλί στο μάγουλο.

 

Γυρνάμε ξανά σε εκείνη την εποχή, τότε που δεν ενδιέφερε κανέναν εάν τα κουκούτσια από το καρπούζι θα άφηναν λεκέδες επάνω στα λευκά μπλουζάκια.

Θυμόμαστε μερικές από τις μελωδίες που συνηθίζαμε να σιγομουρμουρίζουμε. Κάποιες από αυτές τριβελίζουν ακόμα τις σκέψεις μας, ενώ κατά καιρούς έρχονται να προστεθούν σε αυτές νέες.

Συνδέονται με εκείνους τους τρεις μήνες του χρόνου που μετράνε πάντα αλλιώς... Το αλάτι, η θάλασσα κι ο ήλιος συμβολίζουν ατέρμονα τα χρόνια της αθωότητας και όπως φαίνεται δεν έπαψαν ποτέ να επηρεάζουν συνθέτες και στιχουργούς να γράφουν έργα εμπνευσμένα από τη δύναμη της καλοκαιρινής φύσης.

 

Θάλασσα Πλατιά

Μmantalena musicpaperερικά από τα πρώτα τραγούδια που εξοικείωσαν το ευρύ κοινό με το "θαλασσινό" στοιχείο στη μουσική είναι η Θάλασσα Πλατιά του Μάνου Χατζιδάκι. Γραμμένη το 1960 σε στίχους του Γιώργου Ρούσσου για τις ανάγκες της ταινίας Μανταλένα, το άσμα αυτό μπήκε σε όλα τα σπίτια από τη φωνή της Αλίκης Βουγιουκλάκη και έγινε διαχρονικά ένα από τα αγαπημένα κινηματογραφικά τραγούδια όλων των εποχών, ενώ η περίφημη σκηνή της βάρκας με φόντο τη θάλασσα της Αντιπάρου αποτελεί σήμα κατατεθέν ολόκληρης της ταινίας.

 

 

Μια Θάλασσα Μικρή

Λίγα χρόνια μετά ο Διονύσης Σαββόπουλος τραγουδάει Μια θάλασσα μικρή σε 45αρι (Lyra) στο μέσο ακριβώς της δεκαετίας του ’60.

 

Έκτοτε το κομμάτι έχει ερμηνευθεί και συμπεριληφθεί σε δουλειές άλλων καλλιτεχνών, ενώ έχει ενταχθεί ξανά σε μετέπειτα δίσκο του ίδιου, Ο κος Σαββόπουλος θερμά ευχαριστεί τον κο Χατζιδάκι και θάρθη οπωσδήποτε (1988). Σε εκείνη τη δουλειά συναντάμε τον Σαββόπουλο στην ερμηνεία και τον Μάνο Χατζιδάκι στο πιάνο σε ζωντανή ηχογράφηση στο τότε μουσικό κέντρο Αθηνών, Σείριος. Το 2005 κυκλοφορεί το συλλεκτικό βινύλιο Τα 45άρια, συμπεριλαμβάνοντας οχτώ τραγούδια από το παρελθόν μεταξύ αυτών και την Θάλασσα Μικρή στο νούμερο 2 του tracklist, όπως ακριβώς και την πρώτη φορά.

 

 

Σεβάχ ο Θαλασσινός

loizos thalassografiesΤο 1970 ο Μάνος Λοΐζος και ο Λευτέρης Παπαδόπουλος συνεργάζονται για δεύτερη φορά στις Θαλασσογραφίες. Κύριοι ερμηνευτές σε αυτήν την δουλειά είναι ο Γιώργος Νταλάρας και ο Γιάννης Καλαντζής. Ένα από τα τραγούδια του δίσκου ηχογραφείται από τον ίδιο τον Μάνο Λοΐζο και δεν είναι άλλο από τον Σεβάχ τον Θαλασσινό. Όπως σημείωσε αργότερα ο Παπαδόπουλος «Κανείς δε θα μπορούσε να ερμηνεύσει αυτό τα τραγούδι, καλύτερα από εκείνον. Έγιναν πολλές απόπειρες ερμηνείας. Τις βρίσκω ικανοποιητικές. Αλλά το χιούμορ και τον αυτοσαρκασμό που βγάζει ο Μάνος, δεν τον συνάντησα σε καμιά…»

 

 

Θάλασσα

Ο Θάνος Μικρούτσικος και η Λίνα Νικολακοπούλου γράφουν τη Θάλασσα, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τραγουδιού σε αυτήν την κατηγορία, το οποίο ερμηνεύθηκε για πρώτη φορά από την Μίλβα. Εντάχθηκε στο άλμπουμ MILVA / VOLPE D AMORE - Αλεπού Της Αγάπης (1994), ενώ το 2001 στο CD Οι Κυρίες του Κυρίου Θάνου Μικρούτσικου.

Έκτοτε έχει διασκευαστεί από τον Βασίλη Σαλέα και τον Φίλιππο Πλιάτσικα (Τι δεν έμαθε ο θεός – 2005).

 

 

Άγιος ο Έρωτας

«Ανάμεσα στα όστρακα παφλάζει η καρδιά μας» πρωτοτραγούδησε ο Γιώργος Ανδρέου στο κομμάτι Άγιος ο Έρωτας σε μουσική του ίδιου και στίχους του ποιητή Διονύση Καρατζά. Συμπεριλήφθηκε στον δίσκο Χελιδόνια της Βροχής (2000), με τη συμμετοχή της Ορχήστρας Νυκτών Εγχόρδων του Δήμου Πατρέων και τις ερμηνείες από τους: Μάριο Φραγκούλη, Ελένη Τσαλιγοπούλου, Τάνια Τσανακλίδου, Δημήτρη Μπάση και Βάκια Σταύρου.

 

 

Μαρέα

O ποιητής της θάλασσας, όπως έχει καθιερωθεί να ονομάζεται ο Νίκος Καββαδίας, έχει γράψει ιστορίες για αλλόκοτα πλάσματα και για ασυνήθιστους ανθρώπους που γνώριζε στα ταξίδια του. Ποιήματα γραμμένα μέσα σε καράβια ή ανάμεσα σε σταθμούς, έχουν μέσα όλη την ορμή και τις αντιθέσεις της θάλασσας ακόμα κι όταν δεν μιλούν άμεσα για αυτήν.

Ένα από αυτά είναι η Μαρέα, κυκλοφόρησε στην ποιητική συλλογή Πούσι του 1947 και μετέπειτα μελοποιήθηκε από τον Θάνο Μικρούτσικο (Σταυρός του Νότου – Γραμμές των Οριζόντων, 2005) σε πρώτη εκτέλεση Χρήστου Θηβαίου και Γιάννη Κούτρα. Πέντε χρόνια αργότερα το ίδιο τραγούδι εντάχθηκε στο Cd 30 Χρόνια Φίλοι από Ζωντανή Ηχογράφηση στο Θέατρο Βράχων του Κούτρα με τη συμμετοχή πολλών εγχώριων καλλιτεχνών.

 

 

Στη Θάλασσα

Η Θάλασσα της Θεοδοσίας Τσάτσου κουβαλάει όλη την αισιοδοξία και το φως του καλοκαιριού. Κυκλοφόρησε στο άλμπουμ Κόκκινο το 2002, σε στίχους και μουσική του Γιώργου Μίχα και αποτελεί –σε συνάρτηση με το video-clip- ένα από τα πιο χαρακτηριστικά «εποχιακά» τραγούδια.

 

 

Θάλασσα μου Σκοτεινή

Ο Νίκος Πορτοκάλογλου γράφει το 2001 τα τραγούδια για την ταινία Μπραζιλέρο του Σωτήρη Γκορίτσα. Ωστόσο τα κομμάτια του ομώνυμου δίσκου αποκτούν ανεξάρτητη υπόσταση και δεν αναλώνονται μόνο για τις κινηματογραφικές ανάγκες. Ακούγονται μέχρι σήμερα και συχνά συνοδεύουν τα ταξίδια και τις διακοπές μας. Ιδιαίτερα η Θάλασσα Μου Σκοτεινή αποτελεί σήμα κατατεθέν του καλλιτέχνη και είναι ένα εκ των 15 τραγουδιών (10 ορχηστρικά & 5 με στίχο) του άλμπουμ.

 

 

Άβατο

Ο δίσκος Μυστήριο Τραίνο κυκλοφόρησε το 2006 και είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του Γιώργου Ανδρέου και του Χρήστου Θηβαίου. Συνθέτης και ερμηνευτής σε μία κοινή καλλιτεχνική σύμπραξη που γέννησε 15 τραγούδια, μεταξύ αυτών και το Άβατο. Μία ωδή στον έρωτα και την θάλασσα, σε μία από τις καλύτερες στιγμές του δίσκου.

 

 

Η Περιφραστική Πέτρα

«Εκεί που τελειώνουμε εμείς, αρχίζει η θάλασσα», αναφέρει ένα από τα μελοποιημένα ποιήματα του δίσκου Φ Χρυσός Λόγος (2009). Πρόκειται για την Περιφραστική Πέτρα της Κικής Δημουλά, την οποία ακούμε σε απαγγελία της ίδιας. Το CD αυτό με τα 18 κομμάτια, προέκυψε έπειτα από πρωτοβουλία του συγκροτήματος Άνεμος (Κώστας Χατζόπουλος & Κατερίνα Νιτσοπούλου) σε συνεργασία με τη Λίνα Νικολακοπούλου και επεξεργάστηκε το έργο πολλών ακόμα ποιητών, όπως του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Γιώργου Σκούρτη.

 

 

Μέσα σε μία σύντομη αναδρομή τραγουδιών που μιλούν για την θάλασσα είναι αδύνατο να συμπεριληφθούν όλα. Πάντα υπάρχουν πολλές από τις θαυμαστές μελοποιημένες αφηγήσεις του Καββαδία, τα νησιώτικα τραγούδια με τις ιστορίες κάθε τόπου, αλλά και οι στιχομυθίες των ποιητών με τις περιγραφές ή τις μεταφορές τους να προβάλλουν την αιώνια σχέση του ανθρώπου με αυτό το στοιχείο της φύσης.

Είναι μία απόπειρα σχεδόν ανεξάντλητη.

Κι επειδή η εικόνα της θάλασσας είναι εκείνη που ωθεί στην ύμνηση ή την περιγραφή της, θα κλείσουμε με την φράση ενός κινηματογραφιστή. Το 1982 και λίγο πριν την έναρξη της συγγραφής του σεναρίου για την ταινία το Ταξίδι στα Κύθηρα ο Θόδωρος Αγγελόπουλος είχε γράψει ένα ποίημα όπου μεταξύ άλλων αναφέρει:

«Δώστε μου ένα μέρος να κοιτάω/ ξεχάστε με στη θάλασσα…»

 

 

Καλό καλοκαίρι!