Η συναυλία αυτή ήταν η πρώτη εμφάνιση στην Ελλάδα ενός εκπληκτικού σύγχρονου κουαρτέτου εγχόρδων με δύο έργα ισάριθμων σύγχρονων δημιουργών γραμμένα ειδικά για αυτό. Δύο συνθετών όμως που δεν θα μπορούσαν να είναι περισσότερο διαφορετικοί μεταξύ τους και φυσικά το ίδιο συνέβαινε και με τα έργα τους.

Ο Harrison Birtwistle είναι από τους σημαντικότερους Βρετανούς εκπροσώπους της σύγχρονης μουσικής.

 

Ξεκίνησε ως εκτελεστής πριν εγκαταλείψει το όργανο που σπούδασε, το κλαρινέτο, για να αφοσιωθεί στη σύνθεση. Η ίδια μεθοδικότητα της προσέγγισης του στην μουσική χαρακτηρίζει και το συνθετικό του έργο. Ο Birtwistle σπούδασε τόσο την κλασική όσο και την σύγχρονη μουσική και βασίζεται σε αμφότερες. Κατέχει εξίσου καλά την τονικότητα και την avant garde του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα ώστε να μπορεί, ανάλογα με το εκάστοτε έργο του, να κινείται είτε στη μία είτε στην άλλη ή και, αυτό που μάλλον συμβαίνει συνήθως, να χρησιμοποιεί κατά το δοκούν στοιχεία αμφοτέρων στην ίδια σύνθεση. Εχει συνθέσει έργα για όλα τα είδη ορχηστρικών συνόλων αλλά και όπερες και, παρά τα ογδόντα τρία πλέον χρόνια του, παραμένει ακμαιότατος, δημιουργικός μα και παραγωγικότατος.

 

Ο Birtwistle είναι πρωτοποριακός γιατί του προκύπτει αυθόρμητα, είναι ιδιότητα της  προσωπικότητας του που περνάει και στην γραφή του δίχως ποτέ να γίνεται αυτοσκοπός ή, ακόμα χειρότερα, επιτηδευμένη επίδειξη. Αυτό ακριβώς αποτυπώνεται και στο «The Tree Of Strings», το δεύτερο και τελευταίο προς το παρόν έργο του για κουαρτέτο εγχόρδων που έγραψε το 2007. Ισορροπώντας ανάμεσα στη νέο-κλασική μουσική και τις πλέον σύγχρονες τάσεις αξιοποιεί και τους δύο βασικούς τρόπους παιξίματος των εγχόρδων, με δοξάρι και pizzicattο, είναι υπόγεια μελωδικό παράλληλα με τις τραχείς αναπτύξεις του, χαρακτηρίζεται από μια θαυμαστή οικονομία και όχι μόνο δεν φοβάται την σιωπή αλλά και την αγκαλιάζει καθιστώντας την δομικό στοιχείο του.

 

Στους αντίποδες βρίσκεται η ακριβώς κατά σαράντα χρόνια νεότερη του Jennifer Walshe, το «τρομερό παιδί» της σύγχρονης μουσικής στην Ιρλανδία. Η γραφή της ακραία στο έπακρο, με πολύ μεγάλες δόσεις θορύβου ακόμα και εκεί που δεν χρειάζεται. Επίκεντρο πάντα η φωνή της (όχι ερμηνεία, αν και μπορεί να τραγουδήσει κανονικά) η οποία, κάπου ανάμεσα στον – πολύ! – ελεύθερο αυτοσχεδιασμό και την δραματοποιημένη απαγγελία δοκιμάζει εσκεμμένα τα όρια και τις αντοχές του ακροατή. Ηλεκτρονικά και προβολές βίντεο συμπληρώνουν τις εμφανίσεις της οι οποίες όσο είναι συναυλίες σχεδόν άλλο τόσο είναι και παραστάσεις σωματικού θεάτρου. Σαφώς και διακρίνει κανείς μια δημιουργό απόλυτα συντονισμένη με την εποχή μας που θέλει να συνειδητοποίησε, ακόμα και να αφυπνίσει τον κόσμο. Ταυτόχρονο όμως η Jennifer Walshe δεν ανήκει απλά αλλά είναι πρωτοπορία, το επιδιώκει, το ξέρει, το απολαμβάνει, το δείχνει και το αποδεικνύει συνέχεια. Με όλα τα θετικά μα και τα αρνητικά που συνεπάγεται αυτό...

 

Δεν θα μπορούσε λοιπόν να αποτελεί εξαίρεση το «Everything Is Important», το δεύτερο και, όπως εμμέσως πλην σαφώς προβλήθηκε,  κύριο μέρος της συναυλίας. Είναι μια πολύ πρόσφατη σύνθεση της, συμπαραγωγή μιας ομάδας  ευρωπαϊκών μουσικών φορέων – ανάμεσα τους και η Στέγη – και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο φεστιβάλ του Ντάαρμσταντ πέρυσι τον Αύγουστο.  Συνεπές στον τίτλο του κατά το ήμισυ είναι μια χαοτική βίντεο προβολή, μια σειρά πλάνων δίχως κάποια συνοχή ή ακόμα και σκοπό. Το υπόλοιπο ήμισυ είναι όσα συμβαίνουν στη σκηνή στην οποία φυσικά κυριαρχεί, με την κυριολεξία της λέξης, η ίδια η σαραντατριάχρονη συνθέτιδα καθώς... ουρλιάζει, έστω και χρησιμοποιώντας κάποιες τεχνικές τις οποίες έχει επινοήσει, θραύσματα κειμένων που έχει γράψει η ίδια και κάποιοι άλλοι. Σε όλη την διάρκεια του έργου, με τέτοιο τρόπο και σε τέτοια ένταση, τόσο εκκωφαντικά, ώστε όχι απλά μονοπωλεί την προσοχή του ακροατή αλλά και συχνά...καλύπτει τα έγχορδα που την συνοδεύουν, έστω και αν σε αυτή την περίπτωση έχουν ηλεκτρική ενίσχυση!

 

Ο αληθινός πρωταγωνιστής της βραδιάς όμως ήταν οι Arditti Quartet, αυτό το πολύ σπουδαίο πολυεθνικό – αν και με έδρα την Αγγλία,  χώρα καταγωγής του ιδρυτή και ηγέτη του Irvine Arditti  - κουαρτέτο εγχόρδων. Αν και πολύ περισσότερο από μουσικό σχήμα είναι μια καλολαδωμένη ηχητική μηχανή η οποία παράγει μουσική αδιάκοπα από το 1974, σχεδόν συν-δημιουργώντας μαζί με τους συνθέτες των έργων που εκτελεί. Το απέδειξαν για άλλη μια φορά, εξίσου στο στοχαστικό, μεστό και τόσο ουσιιαστικό έργο του Birtwistle όσο και στην...φασαρία που τους είχε αναθέσει να κάνουν στο δικό της η Walshe παίζοντας  με κάθε δυνατό τρόπο τις ηλεκτρικές εκδοχές των οργάνων τους.

 

Πρόκειται για τέσσερις μουσικούς που όχι μόνον όλοι τους είναι κορυφαίοι σολίστ στα όργανα τους αλλά και έχουν μάθει να συνδυάζονται- υπό οποιοδήποτε συνθετικές συνθήκες – με ένα θαυμαστό τρόπο σε ένα σύνολο το οποίο υπερβαίνει κατά πολύ το άθροισμα τους. Ένα κουαρτέτο εγχόρδων που όχι μόνο δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το κατά πολύ διασημότερο αμερικανικό Kronos Quartet αλλά και ίσως τελικά να ισχύει το αντίστροφο .