Το Μια Εποχή Στην Κόλαση, η προσέγγιση του Γιώργου Χριστιανάκη σε ολόκληρο το εμβληματικό ποίημα του Αρθούρου Ρεμπό (στην πολύ καλή μετάφραση του Χριστόφορου Λιοντάκη) που κυκλοφόρησε στα τέλη του ’14 από την All Together Now Records του Γιάννη Αγγελάκα, είναι ένας ούτως ή άλλως όχι απλά διαφορετικός από τους περισσότερους άλλους αλλά αληθινά ξεχωριστούς δίσκους των τελευταίων ετών.

Και μόνον η τόλμη αλλά και ο κόπος που κατέβαλλε ο Θεσσαλονικέας συνθέτης για να αναμετρηθεί με αναμφίβολα ένα από τα είκοσι κορυφαία κείμενα της διαχρονικής διεθνούς ποιητικής δημιουργίας θα ήταν αρκετά για να κάνουν το εγχείρημα τουλάχιστον αξιέπαινο, πόσο μάλλον όταν ακόμα και όσοι ίσως διαφωνούν ριζικά με την οπτική γωνία του – και θα πω εξαρχής ότι δεν είμαι από αυτούς – δεν μπορούν να αρνηθούν το μεράκι, την ποιότητα και την υψηλή αισθητική του αποτελέσματος.

 

Το να μεταφερθεί όμως ένα μουσικό έργο τέτοιου εσωτερικού πολύ περισσότερο παρά εξωτερικού μεγέθους μα και «πνοής» στην ζωντανή συνθήκη ανοίγει μια σειρά από άλλες και εντελώς διαφορετικές προκλήσεις. Παρόλα λοιπόν τα πολύ εγκωμιαστικά σχόλια που είχα ακούσει και διαβάσει για τις επιλεγμένες λιγοστές συναυλιακές παρουσιάσεις του περίμενα να παρακολουθήσω ο ίδιος μιαν από αυτές για να εξάγω τα συμπεράσματα μου. Και αυτό συνέβη στην δεύτερη επίσκεψη του στην Αθήνα (είχε προηγηθεί μία το φθινόπωρο) για ένα ακόμα διήμερο εμφανίσεων και πάλι στο κινηματοθέατρο Τριανόν.

 

season in hell 1 1

 

Καταρχήν, όπως ήταν αναμενόμενο, ο Γ. Χριστιανάκης έχει επιλέξει να παρουσιάζει στις συναυλίες την εκδοχή του έργου στην οποία, εκτός από την μουσική, υπάρχει και η απαγγελία του κειμένου από τον ίδιο (οφείλω να ξεκαθαρίσω ότι προσωπικά προτιμώ την ορχηστρική, η οποία περιλαμβάνεται στο δεύτερο CD της έκδοσης). Οι δυσκολίες μάλιστα της ζωντανής εμφάνισης, το ότι πρέπει δηλαδή να λειτουργεί και ως εκτελεστής αφού φυσικά παίζει πιάνο και keyboards, τον έχουν υποχρεώσει να απαγγέλλει ζωντανά ορισμένα μόνον αποσπάσματα το βιβλίου, ενώ τα υπόλοιπα ακούγονται από την ηχογράφηση του δίσκου, με την μεταξύ τους διαφορά να είναι όχι μόνο διακριτή αλλά κάποιες στιγμές ίσως και κάπως ενοχλητική για ορισμένους θεατές.

 

Αντίθετα, ο Γιάννης Αγγελάκας ο οποίος προφανώς ακούγεται πάντα και μόνον από την ηχογράφηση είναι το ίδιο επαρκής όσο και στον δίσκο. Πρέπει όμως να σημειώσω εδώ ότι τα λίγα αποσπάσματα τα οποία αποδίδει είναι και τα πλέον «αβανταδόρικα» από πλευράς απαγγελίας και ειδικά για την δική του φωνή καθώς είναι και τα μόνα ομοιοκατάληκτα.

 

Κατά τα άλλα, αν και η μουσική του Χριστιανάκη για το Μια Εποχή Στην Κόλαση είναι στον δίσκο μελετημένη και οργανωμένη κυριολεκτικά στο έπακρο, το να περιμένει κανείς να ακούσει μια πιστή «αναπαραγωγή» της στις συναυλίες δεν θα ήταν μόνο μάταιο όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση αλλά επιπλέον και, δεδομένης της φύσης της, αφελές. Η μορφή που της έχει δώσει ο δημιουργός για τις ζωντανές παρουσιάσεις της εστιάζει κυρίως στα δικά του μέρη των keyboards – γεγονός φυσικά που ισχύει και για τον δίσκο – και τα ηλεκτρονικά του Χρήστου Χαρμπίλα που επεξεργάζονται τους ήχους των άλλων οργάνων, κατά πρώτο λόγο των keyboards, αλλά και παράγουν δικούς τους. Στις πιο ρυθμικές στιγμές εξίσου πρωταγωνιστικό ρόλο έχουν και τα ντραμς του Βασίλη Μπαχαρίδη και, λιγότερο, η κιθάρα του Κώστα Παντέλη.

 

Αντίθετα το τρίο των εγχόρδων, βιολί/βιόλα, βιολί και βιολοντσέλο από αντίστοιχα τους εξαίρετους σολίστ Φώτη Σιώτα, Μιχάλη Βρέττα και Τάσο Μισυρλή, χρησιμοποιείται μάλλον συμπληρωματικά. Πάρα πολύ μεγάλη τέλος η...«αόρατη» συμβολή του Τίτου Καργιωτάκη αφού, εκτός από ηχολήπτης, συμμετέχει με τις λούπες του και στο συνολικό ακρόαμα.

 

season in hell 4


Πρέπει να ομολογήσω ότι υπήρξαν αρκετά σημεία κατά την διάρκεια της συναυλίας για τα οποία είχα ενστάσεις ή και διαφώνησα. Δύο από αυτά είναι μερικές υπερβολικά ατονικές κατά τη γνώμη μου για το συγκεκριμένο έργο «παρεμβάσεις» των εγχόρδων ή το ότι κάποιες όμορφες μελωδίες δεν αφήνονται να ακολουθήσουν την φυσική τους πορεία και εξέλιξη αλλά τρέπονται εσκεμμένα προς πιο «παράξενα» μονοπάτια. Αν με ρωτήσετε όμως αν τελικά μου άρεσε ή όχι η συναυλία θα σας απαντήσω πολύ απλά ότι...μου θέτετε λάθος ερώτηση!

 

Και αυτό γιατί όποιος έχει ακούσει τους λίγους δίσκους του Γιώργου Χριστιανάκη (και ακόμα περισσότερο όποιος έχει παρακολουθήσει τις ταινίες και τα πολλά περισσότερα θεατρικά έργα για τα οποία έχει γράψει μουσική) γνωρίζει ότι είναι ένας άκρως ιδιοσυγκρασιακός και «ανήσυχος» συνθέτης, κάτι που στο συγκεκριμένο έργο είναι πιο έντονο από ποτέ. Και δεν μπορώ να ξεχάσω την αποκαλυπτική απάντηση του όταν τον ρώτησα στα πλαίσια συνέντευξης (η οποία δημοσιεύθηκε στις Αναγνώσεις, το φιλολογικό ένθετο της εφημερίδας Αυγή), για το αν θα προσέγγιζε το κείμενο με τον ίδιο τρόπο (για τον οποίο του χρειάστηκε δουλειά περισσότερων από τρία χρόνια) αν το ξανάκανε από την αρχή. Μου απάντησε ότι δεν έχει ιδέα αλλά «θα ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό, μάλλον θα ξεκινούσα με έναν αχό».

 

Το συμπέρασμα λοιπόν είναι πάρα πολύ απλό. Ο. Γ. Χριστιανάκης δεν «ξεμπέρδεψε» με τον Ρεμπό και το Μια Εποχή Στην Κόλαση, ούτε με την ηχογράφηση του δίσκου ούτε με τις μέχρι τώρα συναυλίες του. Συνεχίζει να αναμετριέται μαζί τους και πιθανότατα θα το κάνει και στο υπόλοιπο της μουσικής του ζωής.

 

Και όμως, είναι αυτό ακριβώς που για εμένα τουλάχιστον τον καθιστά πολύ πιο σημαντικό αλλά και καινοτόμο δημιουργό από κάποιον άλλο που θα κατέθετε μια «τελική και οριστική» προσέγγιση αυτού του τόσο σύνθετου και ιλιγγιώδους σχεδόν βάθους ποιητικού κειμένου. 

Και για να το κάνω ακόμα πιο παράδοξο, το ίδιο ακριβώς θα έγραφα και αν αυτός ο άλλος είχε κατορθώσει να φτάσει στην τέλεια από κάθε πλευρά εκδοχή της μουσικής του σε αντίθεση με τις «ατέλειες» και την υπό ατέρμονα διαμόρφωση αυτής του Χριστιανάκη!