Αν τις περισσότερες φορές τα βιβλία γεννούν ερωτήματα, αυτό εδώ δίνει κυρίως απαντήσεις. «Τι είναι αυτό που μπορεί να ενώσει έναν κατεξοχήν ποιητή, όπως ο Τάσος Λειβαδίτης, με έναν καθαρόαιμο φύσει και θέσει ροκ δημιουργό, όπως ο Παύλος Σιδηρόπουλος; Τι κοινό μπορεί να έχουν ένας αναγνωρισμένος θεατρικός συγγραφέας, όπως ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, με μια λαοφιλή λαϊκή τραγουδίστρια όπως η Ελένη Βιτάλη; Πάνω σε ποιον κώδικα συνομιλούν ο Μποστ με τον Χατζιδάκι και ο Αλκαίος με τον Κραουνάκη;». Η βασική, η πρώτη και η μεγάλη απάντηση είναι ο Λόγος.

 

 

Από εκεί και πέρα ο Αραβανής, ως δημοσιογραφικός Πουαρό, αφού τον χρησιμοποίησε πρώτα ο ίδιος, βάζει μπροστά στα δικά μας μάτια έναν μεγεθυντικό φακό και παρουσιάζει τον λόγο 18 καλλιτεχνών, όπως αυτός υπήρξε μέσα από τα τραγούδια. Επιπλέον, υπάρχουν ακόμη δύο μελετήματα μη προσωποκεντρικά. Το ένα αφορά τις μελοποιήσεις του εμβληματικού «Ερωτόκριτου» και το άλλο τον δημοσιογραφικά ταλαιπωρημένο «Πολιτικό στίχο».

 

Ακόμη και αν παρακολουθεί κανείς το ελληνικό τραγούδι στενά και δεν είναι ένας απλώς ακροατής έχει να μάθει πολλά από ένα βιβλίο που μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί ως σημείο αναφοράς. Πόσο δε, κάποιος που είναι απλός ακροατής αυτού που ονομάζουμε έντεχνο ή εντεχνολαϊκό ελληνικό τραγούδι. Θα μάθει τόσα και θα αποκτήσει μία σαφή εικόνα της πορείας του λόγου καλλιτεχνών που αγαπά και θαυμάζει ή καλλιτεχνών που μπορεί να μην είχε ιδέα ότι έχουν γράψει τραγούδια που ακούει χρόνια ή ακόμα και τραγούδια με τα οποία μεγάλωσε.

 

Γνωρίζατε ας πούμε ότι η πρώτη δισκογραφική παρουσία μελοποιημένων στίχων του Χατζιδάκι έγινε το 1959 ή ότι η πρώτη κριτική για την πρώτη ποιητική συλλογή του Μάνου Ελευθερίου έγινε το 1962 ή ότι η πρώτη επαφή του Λειβαδίτη με τον Θεοδωράκη έγινε στα γραφεία της λέσχης της ΕΠΟΝ το 1946 όταν ο δεύτερος διηύθυνε την χορωδία της ή τι δήλωνε ο Ιάκωβος Καμπανέλλης για την μουσική παράσταση «Το μεγάλο μας τσίρκο»…  

 

Παρότι τα μελετήματα αυτά έχουν κατά καιρούς δημοσιευτεί -σε βάθος περίπου δεκαετίας- σε διάφορα έντυπα και μη, μουσικά και άλλα περιοδικά, είναι βελτιωμένα και συμπληρωμένα. Η φιλολογική ιδιότητα του συγγραφέα είναι ακόμα ένα προτέρημα για το βιβλίο που δεν παραθέτει απλώς μία άποψη, αλλά τεκμηριώνει και συναρμολογεί τα σκόρπια τραγούδια που μπορεί να έχουμε στο μυαλό μας. Αυτό νομίζω είναι και η καρδιά του βιβλίου. Βάζει σε μία τάξη τα πράγματα μετά από κόπο και ώρες μελέτης, όπως φαίνεται ξεκάθαρα.

 

Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι είναι το βιβλίο της χρονιάς για το ελληνικό τραγούδι. Η χρησιμότητά του και η αξία του θα φανεί στο άμεσο μέλλον, όπου και θα χρειαστεί να ανατρέξουμε πολλές φορές σε αυτό οι «παροικούντες την Ιερουσαλήμ», αλλά και όσοι βρίσκονται λίγο παραπέρα από αυτήν.

 

Ο Αραβανής γνωρίζει και αγαπάει το ελληνικό τραγούδι. Το μελετά και το συμπονάει σε βάθος. Δημοσιογραφεί για αυτό, το παρατηρεί, το συγκρίνει και το κρίνει όχι από τον άμβωνα του σοφού, αλλά με τη συμπαράσταση του φίλου.

 

Θέλει μεγάλη αίσθηση ευθύνης και θάρρος να κάνεις κάτι που δεν έκαναν επί πολλά χρόνια μεγάλοι μουσικοί δημοσιογράφοι οι οποίοι σαστισμένοι παρακολουθούν αμήχανα τις εξελίξεις της εποχής και της μουσικής.

 

Τα 20 μελετήματα που αφορούν τον μελοποιημένο λόγο στο ελληνικό τραγούδι είναι:

 

- Οι μελοποιήσεις της Οδύσσειας

- Οι μελοποιήσεις του Ερωτόκριτου

- Το "σκοτεινό τρυγόνι" στην ελληνική δισκογραφία. Ο μελοποιημένος Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

- "Η ψυχή μου... μουσική δωματίου μέσα στο χρόνο"

Ο μελοποιημένος λόγος του Νικηφόρου Βρεττάκου

- Γιάννης Ρίτσος και ελληνική μουσική δημιουργία

- Ο μελοποιημένος λόγος του Τάσου Λειβαδίτη

- Ο λαϊκός και λόγιος μελοποιημένος Κώστας Βάρναλης

- Το λαϊκό τραγούδι στην ποίηση του Θωμά Γκόρπα

- "Τα λόγια και τα χρόνια". Η στιχουργική του Μάνου Ελευθερίου

- Ο στιχουργός Ιάκωβος Καμπανέλης

- Ο στιχουργός Παύλος Μάτεσις

- Ο Μάνος Χατζιδάκις ως στιχουργός

- Ο Μποστ και το ελληνικό τραγούδι

- Άλκης Αλκαίος: "Ωδή σε έναν δρομέα... αντοχής"

- Η στιχουργική της Χάρις Αλεξίου

- "Μες στα σκοτάδια λίγο φως αναζητούσα..."

Ο στιχουργικός λόγος της Ελένης Βιτάλη

- "Ο Παύλος που ροκάριζε με κουλτουρέ διαθέσεις..."

Η στιχουργική του Παύλου Σιδηρόπουλου

- Οι "δαίμονες" της στιχουργικής του Σταμάτη Κραουνάκη

- Ο μελοποιημένος Μπρεχτ

- Ο πολιτικός στίχος στο ελληνικό τραγούδι

 


Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος. Ηλεκτρονικά θα το βρείτε εδώ