Δεν περίμενα φυσικά αυτό τον δίσκο για να διαπιστώσω ότι η Σαβίνα Γιαννάτου δεν είναι μόνο μια από τις τρεις κορυφαίες Ελληνίδες τραγουδίστριες αλλά και μακράν η πιο ολοκληρωμένη από όλους τους ερμηνευτές/ριες που διαθέτει η χώρα μας σήμερα. Έκανε όμως να ισχυροποιηθεί η πεποίθηση μου για κάτι άλλο, για το πόσο τυχερή είναι που – και όταν – την συνοδεύουν οι Primavera En Salonico, με το αντίστροφο φυσικά να ισχύει σε ακριβώς ανάλογο βαθμό!

Όπως είναι προφανέστατο από τον τίτλο του το Songs Of Thessaloniki περιλαμβάνει τραγούδια που σχετίζονται με την πόλη της Θεσσαλονίκης. Πιο συγκεκριμένα ξεκινάει με έναν θρησκευτικό ύμνο, το απολυτίκιο του πολιούχου της πόλης Αγίου Δημητρίου και συνεχίζεται με τραγούδια που εκπροσωπούν όλες τις εθνικές κοινότητες της, Εβραίους, Τούρκους, Βουλγάρους, Σέρβους, Αρμένιους, Σλαβομακεδόνες και φυσικά Έλληνες. Και από αυτό ακριβώς είναι που αρχίζει να φαίνεται η τεράστια αξία και ποιότητα των Primavera En Salonico.

 

Αν δηλαδή για την Σαβίνα Γιαννάτου ήταν γνωστό και δεδομένο ότι μπορούσε να χειριστεί πολύ άνετα και με εξίσου καλά αποτελέσματα τόσο διαφορετικό, κάποτε ακόμα και αντιφατικό μεταξύ του υλικό πολύ πριν από την συνεργασία μαζί τους εκείνοι στην διάρκεια της τελευταίας έχουν προχωρήσει και εξελιχθεί τρομερά, όχι τόσο ίσως σαν μονάδες καθώς όλοι τους ανέκαθεν ήταν άριστοι εκτελεστές όσο ως σύνολο. Τόσο πολύ δε που μπαίνω στον πειρασμό να χαρακτηρίσω αυτούς τους έξι μουσικούς με τον αγαπημένο στους αθλητικογράφους όρο «πολυεργαλεία», όχι τόσο επειδή παίζουν περισσότερα από ένα όργανα (αν και για έναν – δύο τους ισχύει και αυτό) όσο για το πόσο εύκολα αλλά και άψογα, με την ίδια γνώση, φαντασία αλλά και κέφι που το κάνει και η Σαβίνα, παίζουν τόσα πολλά ιδιώματα, αρκετές φορές στην διάρκεια ενός και μόνον τραγουδιού!

 

Ο Κώστας Βόμβολος (επίσης μέχρι και σήμερα βασικός ενορχηστρωτής του σχήματος αν και πλέουν συμμετέχουν σε αυτό τον τομέα και όλοι οι υπόλοιποι, ακόμα και η Σαβίνα) με το ακορντεόν είναι σχεδόν μια...ορχήστρα μόνος του, ενώ το κανονάκι στα χέρια του παύει να είναι ένα απλό ελληνικό παραδοσιακό όργανο και μετατρέπεται σε κάτι πολύ περισσότερο, έναν ήχο θα έλεγες προαιώνιο και σχεδόν πανανθρώπινο.

 

Ο Γιάννης Αλεξανδρής με την κιθάρα ανακαλεί την καλύτερη διεθνή folk παράδοση του οργάνου και όταν πιάνει το ούτι το κάνει, διατηρώντας πάντα τον χαρακτήρα του, να ακούγεται τελικά τόσο διαφορετικό από όπως το έχουμε συνηθίσει.

 

Το νέι του Χάρη Λαμπράκη συνδέει την Ελλάδα με την Ανατολία και αυτή με την Αραβία και τα απώτατα βάθη της Ασίας και ταυτόχρονα το σήμερα με το χθες και ένα αδιόρατο ακόμα ηχητικό αύριο.  

 

Εντός του Κυριάκου Γκουβέντα συνυπάρχουν απολύτως αρμονικά ένας βιωματικός λαϊκός βιολιστής με έναν κλασικό και την αψεγάδιαστη τεχνική του.

 

Χρησιμοποιώντας τα ελάχιστα των ελαχίστων κρουστά ο Κώστας Θεοδώρου πηγαίνει ακόμα πιο μακριά, συνδυάζοντας την γνώση και την ακρίβεια του κλασικού περκασιονίστα με το μεράκι που έχει το τουμπελέκι στις παραδοσιακές κομπανίες, την εκπληκτική αίσθηση του ρυθμού μα και τις αυτοσχεδιαστικές ιδιότητες ενός jazz ντράμερ, την ορμή ενός rock αλλά σε κάποιες στιγμές ακόμα και το πάθος, αν όχι τη δύναμη, ενός του...heavy metal!

 

Και κάποιος πρέπει επιτέλους να αναγνωρίσει στον Μιχάλη Σιγανίδη το ότι ένας κορυφαίος jazz κοντραμπασίστας (γιατί αυτό είναι, πριν και πάνω απ’ όλα) κατορθώνει να προσαρμόζει το όργανο του σε τόσα διαφορετικά είδη χωρίς όμως τελικά να χάνει ποτέ τον ρόλο και τα γνωρίσματα που έχει στο ιδίωμα στο οποίο ανήκει ψυχή τε και σώματι ο ίδιος!

 

Συνοπτικά λοιπόν οι PES είναι ένα σχήμα τι οποίο, αν και άτυπο επί της ουσίας, στα είκοσι ένα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από το Άνοιξη Στη Σαλονίκη (τον δίσκο με σεφεραδίτικα τραγούδια της πόλης σε ενορχηστρώσεις του Κ. Βόμβολου που ερμήνευσε η Σ. Γιαννάτου) για το οποίο συγκροτήθηκαν για πρώτη φορά έχουν μετατραπεί σε ένα οργανικό σύνολο που όμοιο, ανάλογο και τελικά ισάξιο του δεν έχει να παρουσιάσει άλλο η χώρα μας! Και η καλύτερη απόδειξη για αυτό αποτελεί το ότι είναι τέτοιο το ερμηνευτικό, ενορχηστρωτικό και εκτελεστικό επίπεδο του Songs Of Thessaloniki ώστε αν βάλεις να το ακούσει ένας ξένος (πιθανότατα και αρκετοί Έλληνες) δίχως να του πεις ποιοι είναι οι συντελεστές του θα δυσκολευτεί πολύ να πιστέψει ότι σε όλα τα κομμάτια παίζουν οι ίδιοι με εκείνους π. χ του πασίγνωστου Το Γελεκάκι. Με εξαίρεση ίσως τον κοινό παρονομαστή της χροιάς της φωνής της Σαβίνας – η οποία επίσης μόνο συνηθισμένη και πάντα ίδια δεν είναι βέβαια – θα υποθέσει μάλλον ότι πρόκειται για μια σειρά από διαφορετικά σχήματα από τις περισσότερες βαλκανικές χώρες και την Τουρκία, τόσο πολύ οι PES έχουν εντρυφήσει και κυρίως αφομοιώσει σε βάθος όλα αυτά τα διαφορετικά και με μακρινούς μεταξύ τους τόπους καταγωγής ιδιώματα!

 

 

Κομβικό τραγούδι του δίσκου όμως θεωρώ το μοναδικό που δεν κατάγεται από την χερσόνησο του Αίμου ή έστω από την Τουρκία αλλά από την ακόμα πιο μακρινή Ιρλανδία. Το Salonica όχι μόνον είναι για εμένα η κορυφαία στιγμή του album αλλά και αποκαλύπτει ακόμα περισσότερα για το πως λειτουργούν η Σ. Γ. μαζί με τους PES.  Η Σαβίνα είναι μεν ικανότατη να τραγουδήσει σε περισσότερες από όλους τους/τις άλλους/ες γλώσσες αλλά νομίζω ότι, μετά φυσικά από την ελληνική, εκείνη που της ταιριάζει περισσότερο είναι η αγγλική, (όχι τυχαία άλλωστε ήταν στην Βρετανία όπου συνέχισε και ολοκλήρωσε τις μουσικές σπουδές τις οποίες ξεκίνησε στην Αθήνα).

 

Η «αποκάλυψη» που προανέφερα λοιπόν είναι ακριβώς ότι, εμπνεόμενοι από την ερμηνεία της και ακολουθώντας την, οι PES στο συγκεκριμένο τραγούδι ακούγονται έτσι ώστε να μπορούσαν να κάνουν τα καλύτερα εκ των συγκροτημάτων της σύγχρονης ιρλανδικής μουσικής, για παράδειγμα τους Pogues στην πιο λαμπρή περίοδο τους, να...πρασινίσουν από ζήλια για την τελειότητα του τρόπου που παίζουν! Και με μια φωνή βέβαια που μπροστά της εκείνη - η ούτως ή άλλως ακαλλιέργητη αν και ομολογουμένως  απολύτως κατάλληλη για τους ίδιους τους Pogues – του Shane MacGowan απλά δεν υπάρχει ή μάλλον δεν έχει λόγο να υπάρχει...

 

Καταλήγοντας θα πω ότι δεν είναι διόλου συμπτωματικό ότι εδώ και κάποια χρόνια οι δίσκοι της Σ. Γιαννάτου και ειδικότερα εκείνοι μαζί με τους Primavera En Salonico κυκλοφορούν από την κορυφαία εταιρεία της ευρωπαϊκής jazz (και όχι μόνο πια...) ECM. Ελάχιστα άλλα ελληνικά ονόματα είναι πιο κατάλληλα για το γερμανικό label και αντίστοιχα θα έλεγες ότι το τελευταίο φτιάχτηκε ακριβώς για μουσικούς σαν και αυτούς!