Απεβίωσε στα 89 του χρόνια ο μεγάλος θεατρικός συγγραφέας, στιχουργός και δημοσιογράφος Ιάκωβος Καμπανέλλης μετά από δίμηνη νοσηλεία στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου ΜΗΤΕΡΑ.

 

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης γεννήθηκε στη Νάξο στις 3 Δεκεμβρίου του 1922. Το 1935 η οικογένειά του έρχεται για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα. Στη κατοχή αναμείχθηκε στην αντίσταση αλλά όταν το 1943 συνελήφθη από τους Γερμανούς οδηγήθηκε και κρατήθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν μέχρι τις 5 Μαΐου 1945 οπότε και απελευθερώθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις.

 

Όταν γύρισε στην Αθήνα, οι παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν, το χειμώνα του 1945-46, τον βοήθησαν να βρει την ταυτότητά του. Τον Καμπανέλλη ανακάλυψε ο Αδαμάντιος Λεμός. Το πρώτο θεατρικό έργο του ήταν Ο Χορός πάνω στα στάχυα που παρουσιάστηκε τη θερινή θεατρική περίοδο 1950 από το θίασο Λεμού στο Θέατρο «Διονύσια» της Καλλιθέας.

iakovos-kampanellisΥπήρξε μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων και έγινε γνωστός μέσα από τα εξαιρετικά και αξιομνημόνευτα θεατρικά του έργα:
Χορός πάνω στα στάχυα - Θίασος Αδ. Λεμού, 1950, Έβδομη μέρα της δημιουργίας - Εθνικό Θέατρο, Β' Σκηνή, 1955-56, Αυτός και το παντελόνι του και Κρυφή ζωή (μονόπρακτα) - Βασ. Διαμαντόπουλος, 1957, Η Αυλή των Θαυμάτων - Θέατρο Τέχνης, 1957-58, Η ηλικία της νύχτας - Θέατρο Τέχνης, 1958-59, Ο Γορίλας και η Ορτανσία - Θίασος Ε. Βεργή, 1959, Παραμύθι χωρίς Όνομα - Νέο Θέατρο Βασ. Διαμαντόπουλου - Μαρ. Αλκαίου 1959-60, Γειτονιά των αγγέλων - Θίασος Καρέζη, 1963-64, Βίβα Ασπασία - Θίασος Καρέζη, 1966-67, Οδυσσέα γύρισε σπίτι - Θέατρο Τέχνης, 1966-67, Αποικία των τιμωρημένων - Πειραματικό Θέατρο Ριάλδη, 1970-71, Ασπασία - Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1971-72, Το μεγάλο μας τσίρκο - Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1972-73, Το κουκί και το ρεβύθι - Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1974, Ο εχθρός λαός - Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1975, Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα - Θέατρο Τέχνης, 1976-77, Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού - Θέατρο Τέχνης, 1978-79, Ο μπαμπάς ο πόλεμος - Θέατρο Τέχνης, 1981, Ο αόρατος Θίασος - Εθνικό Θέατρο, 1988, Ο δρόμος περνά από μέσα - 1992, τη μικρή αλλά σημαντικότατη ενασχόλησή του με τον κινηματογράφο γράφοντας τα σενάρια για 17 ελληνικές ταινίες ανάμεσα στις οποίες: Στέλλα σε σκηνοθεσία Κακογιάννη, Ο δράκος σε σκηνοθεσία Κούνδουρου, Αρπαγή της Περσεφόνης σε σκηνοθεσία Γρηγορίου, Το κανόνι και τ΄ αηδόνι σε σκηνοθεσία Ιάκωβου και Γιώργου Καμπανέλλη και Κορίτσια στον ήλιο σε σκηνοθεσία Βασίλη Γεωργιάδη και σκηνοθετώντας ένα από τα πιο όμορφα διαμαντάκια του ελληνικού σινεμά σε δικό του σενάριο, την ταινία Η Χιονάτη και τα εφτά γεροντοπαλίκαρα.

 

drakos

Επίσης, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης συνέγραψε 1965 και το βιβλίο Μαουτχάουζεν με ποιήματα που αφορούσαν στην περίοδο που κρατήθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν και ζήτησε από τον καλό του φίλο και συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη, οποίος είχε φυλακιστεί και ο ίδιος κατή τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής σε γερμανικές και ιταλικές φυλακές, να τα μελοποιήσει. Το έργο αυτό των Καμπανέλλη - Θεοδωράκη έγινε γνωστό ως η τριλογία του Μαουτχάουζεν.

 

Στην αρχική ελληνική έκδοση του έργου, που ηχογραφήθηκε το 1966, με τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη, περιλαμβάνονται τέσσερα μελοποιημένα ποιήματα του Καμπανέλλη (Άσμα ασμάτων, Ο Αντώνης, Ο δραπέτης και Όταν τελειώσει ο πόλεμος) καθώς και άλλων ποιητών (Κουράστηκα να σε κρατώ του Δημήτρη Χριστοδούλου, Ο ίσκιος έπεσε βαρύς του Γεράσιμου Σταύρου, Πήρα τους δρόμους του ουρανού του Τάσου Λειβαδίτη, και Στου κόσμου την ανηφοριά, Το εκκρεμές και Τ' όνειρο καπνός του Νίκου Γκάτσου). 

 

Στην γερμανική έκδοση (Pläne) του έργου (Mauthausen Trilogy), που ηχογραφήθηκε μεταξύ των ετών 1995 και 1999, περιλαμβάνονται τα τέσσερα μελοποιημένα ποιήματα του Καμπανέλλη σε τρεις γλώσσες: την Ελληνική, την Εβραϊκή και την Αγγλική. Τραγουδάνε η Μαρία Φαραντούρη, η Ελινόαρ Μοάβ Βενιάδη και η Νάντια Βάινμπεργκ. Στο τέλος αυτής της έκδοσης περιλαμβάνονται τα λόγια ενός επιζήσαντα από το Ολοκαύτωμα, του Σιμόν Βίσενταλ, ο οποίος ήταν κρατούμενος στο Μαουτχάουζεν.

 

Έργα του Ιάκωβου Καμπανέλλη έχουν μεταφρασθεί και παιχτεί στην Αγγλία, Αυστρία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία και Σουηδία ενώ είχε ασχοληθεί επίσης με τη δημοσιογραφία στις εφημερίδες Ελευθερία (1963-65), Ανένδοτος (1965-66) και από το 1975 στα Νέα.

 

Του έχουν απονεμηθεί οι τίτλοι:
Επίτιμος Διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου
Επίτιμος Διδάκτωρ της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Επίτιμος Διδάκτωρ της Θεατρολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών
Έχει τιμηθεί από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας με την απονομή ανωτάτου παρασήμου,
και ήταν και Πρόεδρος του ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη.