Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου σε έξι νησιά του Αργοσαρωνικού για εννέα ημέρες του Αυγούστου εκ πρώτης όψεως φαντάζει ως σχήμα οξύμωρο. Κι όμως για έβδομη συνεχή χρονιά διεθνούς κύρους μουσικοί της Ευρώπης, της Βορείου Αμερικής και της Αυστραλίας συμπράττουν παρουσιάζοντας σπουδαία έργα σε χώρους εκτός των ειωθότων για τις συγκεκριμένες μουσικές συνθήκες• σε ανοικτά θέατρα και αμφιθέατρα, σε γυμνασιακούς χώρους και πολυχώρους. 

 

Η ιδέα για το Φεστιβάλ έχει μια ανθρώπινη καταγωγή πέραν της μουσικής. Δυο μουσικοί από διαφορετικά γεωγραφικά μήκη και πλάτη, ο Έλληνας βιολονίστας Γιάννης Αγρανιώτης και ο Αυστραλός  βιολίστας Francis Kefford γνωρίζονται στον μικρό Γαλατά όπου παραθερίζουν.  Ο Kefford από 16 ετών επισκέπτεται τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο την Ελλάδα. Τον συνδέει μια ιστορική παράδοση καθώς η μητέρα του πέρασε την παιδική της ηλικία στην Αθήνα τη δεκαετία του 1950 και του ’60 καθώς ο παππούς του δούλευε στην Πρεσβεία της Αυστραλίας και η νονά του Virginia Kalyvas, παντρεμένη με τον  γνωστό Έλληνα αρχιτέκτονα Γιώργο Καλύβα, είναι μόνιμος κάτοικος του Γαλατά εδώ και πολλά χρόνια. Ο Kefford, το 2010, ήρθε στον Γαλατά μαζί με φίλους του μουσικούς για να κάνει πρόβες για κουαρτέτα εγχόρδων δίνοντας μία συναυλία στο σχολείο του χωριού. Σε εκείνη τη συναυλία βρέθηκε ο Αγρανιώτης, η οικογένειά του οποίου έχει καταγωγή από τον Πόρο, έχοντας ήδη στο μυαλό του τη σκέψη να δημιουργήσει ένα Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου. Η μουσική, λοιπόν, και η αγάπη τους για τα νησιά του Αργοσαρωνικού τους ένωσε και έτσι ένα χρόνο μετά, το 2011, με την υποστήριξη της Kalyvas, δόθηκαν οι πρώτες συναυλίες  στον Γαλατά, τον Πόρο και την Ύδρα ιδρύοντας το 1ο Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Σαρωνικού. 

 

Οι ίδιοι, εξαιρετικοί μουσικοί. Ο Αγρανιώτης, απόφοιτος του Σύγχρονου Ωδείου Αθήνας με σπουδές στη Μουσική Ακαδημία του Rostock της Γερμανίας, συνεργάζεται με την Καμεράτα-Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής και στο παρελθόν με την Εθνική Λυρική Σκηνή και την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Έχει εμφανισθεί στις σπουδαιότερες ελληνικές αίθουσες, έχει δώσει ρεσιτάλ και έχει συμμετάσχει σε συναυλίες μουσικής δωματίου στη Γερμανία και σε άλλες χώρες και έχει πάρει μέρος σε διάφορα σύνολα μουσικής δωματίου. Ο Kefford συνεργάζεται συχνά με τις σημαντικότερες ορχήστρες του Ηνωμένου Βασιλείου, εργάστηκε στον Καναδά ως έκτακτος κορυφαίος στην ορχήστρα δωματίου «Via Salzburg» και διετέλεσε για δυο σαιζόν κορυφαίος στην Canadian Opera Company. Έχει ακόμα διατελέσει κορυφαίος στις βιόλες της Royal Liverpool Philharmonic Orchestra και της Bournemooth Symphony Orchestra στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η παιδεία τους και η αγάπη τους για τη Μουσική Δωματίου αλλά και η επιθυμία τους να «ταξιδέψουν» αυτό το είδος της μουσικής εκτός «δωματίου» υπήρξαν καθοριστικά ώστε κάθε χρόνο να προσκαλούν φίλους τους μουσικούς και να παρουσιάζουν έργα ενώπιον φίλων της μουσικής, τουριστών και Ελλήνων που είτε γνωρίζουν αλλιώς είτε δεν έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν και να απολαύσουν αυτή τη μουσική.

 

«Το καλλιτεχνικό ζητούμενο» μου λέει ο Αγρανιώτης είναι να παρουσιάζονται έργα ειδικά για αυτό το Φεστιβάλ. «Τα σύνολα δημιουργούνται επί τόπου, παρόλο που πολλοί από τους μουσικούς γνωρίζονται χρόνια. Έχουμε την ελευθερία να επιλέξουμε εμείς το ρεπερτόριό μας, κάτι που δεν γίνεται κατά τη διάρκεια του χειμώνα εξαιτίας της παρουσίας μας σε ορχήστρες». Εφέτος, το φεστιβάλ πλαισιώνουν και υποστηρίζουν μουσικά διεθνώς καταξιωμένοι μουσικοί που έρχονται για πρώτη φορά, όπως η Καναδοαμερικανή βιολονίστρια Μaia Cabeza, νικήτρια του διαγωνισμού «Leopold Mozart» και μέλος της Karajan Orchestra Academy της Φιλαρμονικής του Βερολίνου από το 2012 έως το 2014, ο Μanuel Hofer κορυφαίος στις βιόλες στην Ορχήστρα Δωματίου της Στουτγκάρδης, ο Martin Leo Schmidt μαθητής του θρυλικού βιολοντσελίστα Heinrich Schiff και συνεργάτης της Mahler Chamber Orchestra και η Φινλανδή βιολονίστρια Sini Simonen, μια από τις πιο δημοφιλείς μουσικούς δωματίου στην Ευρώπη και μέλος του Esbjerg Ensemble, του Castalian String Quartet και του Calvino Piano Trio. Παρόντες και πάλι δυο από τους σημαντικότερους στο είδος τους νέοι μουσικοί: ο βιολοντσελίστας Julian Arp,  καθηγητής Βιολοντσέλου στην Μουσική Ακαδημία του Graz στην Αυστρία, δραστήριος σε όλο τον κόσμο όπου εμφανίζεται συχνά στα σημαντικότερα φεστιβάλ και ο πιανίστας Caspar Frantz καθηγητής Μουσικής Δωματίου στην Μουσική Ακαδημία Felix Mendelssohn-Bartholdy της Λειψίας ο οποίος έχε εμφανιστεί στις σημαντικότερες ευρωπαϊκές αίθουσες και έχει ηχογραφήσει πολυάριθμα CD, τα οποία έχουν επαινεθεί από την κριτική. Οι δυο τους, εκτός των άλλων, εδώ και δέκα χρόνια έχουν δημιουργήσει το  Duo Arp/Frantz το οποίο έχει ηχογραφήσει τρία cd με έργα Debussy, Schumann, Chopin, Janacek και Mendelssohn αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές. 

 

Οι χώροι που φιλοξενούν αυτές τις παραστάσεις, όπως είπαμε, ιδιαίτεροι και διαφορετικοί για το είδος. Εφέτος έγιναν συναυλίες στο Ανοικτό Θέατρο Καμένης Χώρας στα Μέθανα, στο Γυμνάσιο Γαλατά, στο Αμφιθέατρο Συγγρού στον Πόρο, στη Καποδιστριακή Στέγη Σπετσών, στο Ξενοδοχείο Bratsera στην Ύδρα και ολοκληρώνονται στις 9 Αυγούστου στον πολυχώρο Ζείδωρο στα Κύθηρα. «Είναι πολύ ιδιαίτερο να παίζουμε σε διαφορετικούς από τους συνηθισμένους χώρους» τονίζει ο Αγρανιώτης. «Πολλοί άνθρωποι νομίζουν ότι πρέπει να πάνε μόνο στο Μέγαρο Μουσικής για να ακούσουν αυτή τη μουσική.  Εμείς παίζουμε σε χώρους που είτε είναι στην ύπαιθρο είτε σε αίθουσες που διαθέτουν μια ακουστική,  αλλά δεν είναι φυσικά προορισμένες για τέτοιου είδους μουσικές. Ακόμα και το γεγονός ότι ακούμε για παράδειγμα τον ήχο του aircondition, συνθήκη παράξενη για εμάς τους μουσικούς, έχει τη γοητεία του καθώς μας βάζει σε μια νέα διαδικασία παιξίματος».  «Βασικό μας μέλημα,  σημειώνουν οι δυο καλλιτεχνικοί διευθυντές,  «είναι να παρουσιάζουμε κλασικά έργα μουσικής δωματίου με περίσκεψη και ακεραιότητα, μέσα σε χαλαρή ατμόσφαιρα, περιστοιχισμένοι από ερμηνευτές που είναι στενοί φίλοι και συνάδελφοι. Η λέξη “δωμάτιο” σημαίνει ένα μικρό χώρο και παρόλο που αναφέρεται ιστορικά στις αίθουσες παλατιών, οι συνθέτες συχνά έγραφαν αυτά τα καταπληκτικά έργα, που εκτελούσαν οι ίδιοι με τους αγαπημένους τους φίλους, στα δικά τους, μάλλον πιο ταπεινά “δωμάτια” έχοντας ως μοναδικό ακροατήριο τους εραστές, τις συζύγους τους και συνάδελφους καλλιτέχνες». Κάτι αντίστοιχο μου τονίζει και ο Caspar Frantz: «Αισθάνομαι πιο απελευθερωμένος σε αυτό το Φεστιβάλ, Ζούμε όλοι μαζί, ταξιδεύουμε μαζί, επιλέγουμε εμείς το πρόγραμμα και όλα αυτά υπό τις μαγευτικές συνθήκες που μας προσφέρουν τα ελληνικά νησιά και το καλοκαίρι στην Ελλάδα».

 

Μέσα σε μια τέτοια ατμόσφαιρα έγιναν και οι δυο συναυλίες που παρακολούθησα στην Ύδρα, στην αίθουσα του Ξενοδοχείου Bratsera όπου παρουσιάστηκαν έργα των Debussy, Brahms, Schumann, Beethoven, Bach. Το ξενοδοχείο ιδιαίτερο, με μια ιστορία που ξεκινά το 1860 όταν ο Υδραίος έμπορος  κατόπιν Δήμαρχος Ύδρας, Νικόλαος Βερβενιώτης το αγοράζει με προτροπή κάποιων Εγγλέζων εμπόρων που είχαν επισκεφθεί το νησί, 15 καΐκια για ψάρεμα σφουγγαριών. Τα καϊκια ξεκινούσαν κάθε Μάιο με προμήθειες για έξη μήνες και ψάρευαν σφουγγάρια στις ακτές όλης της Μεσογείου. Επέστρεφαν τον Οκτώβριο με τα σφουγγάρια, τα έπλεναν, τα ταξινομούσαν αναλόγως του μεγέθους και της ποιότητας και τα συσκεύαζαν σε μπάλες για εξαγωγή. Αυτή η διαδικασία έδινε δουλειά σε 150 οικογένειες στην Ύδρα όλο τον χρόνο και απέφερε μεγάλα κέρδη στον πλοιοκτήτη. Το 1893 ο Βερβενιώτης αγοράζει το κτήριο ειδικά για την επεξεργασία και την αποθήκευση των σφουγγαριών, που είχαν μεγάλη ζήτηση στην Ευρώπη. Μετά τον Πόλεμο, ξεκίνησαν τα δύσκολα για την εμπορία σφουγγαριών, λόγω της εισαγωγής του πλαστικού σφουγγαριού αλλά παρ’ όλα αυτά το εργοστάσιο μέχρι την δεκαετία του 1980 έστελνε σφουγγάρια στη Ρωσία για τις ανάγκες των υποβρυχίων της. Από τα μέσα της δεκαετίας του ΄90 λειτουργεί ως ξενοδοχείο στην μεγάλη αίθουσα του οποίου, περιτριγυρισμένοι από αναμνησιακές φωτογραφίες, το Σάββατο 5 και την Κυριακή 6 Αυγούστου, οι μουσικοί έπαιξαν τα έργα δωματίου ενώπιον ενός κοινού που αποτελούνταν από φίλους, συγγενείς, ξένους τουρίστες και Έλληνες απολαμβάνοντας μεταξύ των άλλων έργων και τις περίφημες  «Παραλλαγές Goldberg» του Bach στην εκδοχή που εμπνεύστηκε ο Ρώσος βιολιστής και μαέστρος Dimitri Sitkovetsky για βιολί, βιόλα και βιολοντσέλο, εκδοχή που σπάνια παρουσιάζεται στην Ελλάδα. 

 

Το Φεστιβάλ, όπως είπαμε, ολοκληρώνεται στις 9 Αυγούστου στα Κύθηρα όπου θα παιχτούν οι «Παραλλαγές Goldberg» του Bach και το «Strign Qyintet in G minor, K.516» του Mozart. Να σημειωθεί τέλος ότι το Φεστιβάλ πραγματοποιείται με την υποστήριξη της Πρεσβείας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην Αθήνα και υπό την αιγίδα των Δήμων Πόρου, Ύδρας, Σπετσών, Τροιζηνίας-Μεθάνων και Κυθήρων γεγονός που τονίζουν και οι δύο καλλιτεχνικοί διευθυντές: «Είμαστε εξίσου ευγνώμονες τόσο στους μεγάλους χορηγούς μας για τη συνεχή και ζωτική στήριξή τους, όσο και στις τοπικές επιχειρήσεις και τους απλούς ανθρώπους που μας στηρίζουν με το να ενημερώνουν διαρκώς για το τι κάνουμε και με το να αγκαλιάζουν την ιδέα ενός σοβαρού φεστιβάλ τεχνών για αυτό τον τόπο με πίστη και πάθος. Το Φεστιβάλ ευδοκιμεί κι ανθίζει χάρη σε μια τόσο ευρεία υποστήριξη. Θεωρούμε ότι δεν υπάρχει καλύτερο μέρος από εδώ για να ανακαλύψουμε εκ νέου την οικειότητα τόσο μεταξύ των ερμηνευτών, όσο κι ανάμεσα στον ερμηνευτή και το κοινό, να εξερευνήσουμε και να απολαύσουμε αυτή την καταπληκτική μουσική».