Στην Ουγγαρία, στα τέλη της δεκαετίας του ’90, ονόμασαν τη συγκεκριμένη συγκυρία ως “η 11η ώρα” και αποπειράθηκαν να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατόν με μία οργανωμένη επιχείρηση. Αυτή περιελάμβανε ευρείας κλίμακας καταγραφή των μεγάλων μουσικών, που ενέπνευσαν το κίνημα του “tanchaz” (στη δεκατεία του ’70), που υπήρξε το “παιδί” του έργου που άφησαν οι Bartok - Kodaly και που περιέσωσαν ευλαβικά στην Τρανσυλβανία δεκάδες ανώνυμοι συν δύο πεφωτισμένοι επώνυμοι ο Gyorgy Martin (επί του χορού) και ο σπουδαίος Zoltan Kallos σε ό,τι αφορά τη μουσική και τα τραγούδια. Ειρήσθω εν παρόδω, οι μεγάλοι μουσικοί, των οποίων η Τέχνη αποτυπώθηκε κατά την “11η ώρα”, είχαν πλέον φτάσει στα τελευταία χρόνια της ζωής τους. Όμως, όλο αυτό δεν αποσκοπούσε σε συλλογή μουσειακού τύπου, αλλά για ένα μοντέλο εργασίας, που επί της ουσίας αφορά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και όχι μόνο τον μαγυάρικο ή τρανσυλβανικό (που είναι πολυεθνικός). Πρόλογος από… άλλο θέμα; Επουδενί.

 

 

Η απόπειρα του Βασίλη Κώστα να καθίσει απέναντι στον Πετρολούκα Χαλκιά και να μελετήσει τη μουσική του μεγάλου βιρτουόζου, με εκφραστικό μέσο το λαούτο, αποτελεί επιτομή δημιουργικής προσέγγισης, σε ένα κομμάτι του πολιτισμού μας, που θεωρητικά βρίσκεται εκτός κέντρου ενδιαφέροντος, όπως το εννοούσε το κέντρο ανάδειξης της μουσικής βιομηχανίας, με βασικούς εκφραστές όσους δεν έβλεπαν πέρα από τη… μύτη τους και όσα “σέρβιραν” (όχι και τόσο αυθόρμητα) οι περισσότερες ραδιοφωνικές εκπομπές, μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 2000. Κι όμως, από κάτω σιγόβραζε, σε πιο underground στέκια (αρχικά) μια πολύ όμορφη ροή ενέργειας, εκπορευόμενη από νέα (τότε) παιδιά, που έπιασαν τα δημοτικά όργανα στα χέρια τους, ενέσκηψαν και αφουγκράστηκαν δίπλα στους δικούς μας μεγάλους μουσικούς, αλλά με “ανοιχτό” πνεύμα ως προς τις επιρροές της εποχής, ήσαν καλοί αποδέκτες και άλλων επιδράσεων εκτός συνόρων ή εκτός πλαισίου δημοτικής μουσικής. 

 

Kostas1

Σε συναυλία με τον Tigran Hamasyan, έναν από τους πλέον πρωτοπόρους πιανίστες παγκοσμίως, στο Berklee Performance Center, Μάρτιος 2017

 

 

Ο Βασίλης Κώστας είναι ένας από αυτούς τους μουσικούς. Κι αν η συνεργασία του με το ζωντανό “μύθο” της Ηπειρώτικης μουσικής έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον (ήδη) ενόψει μάλιστα και επικείμενης δισκογραφικής κυκλοφορίας, αξίζει να σημειωθεί πως αυτή η συγκυρία ήταν που ουσιαστικά έβαλε για τα καλά στα χέρια του Γιαννιώτη μουσικού (με καταγωγή από τη Βήσσανη Πωγωνίου και την Κληματιά Ιωαννίνων) το λαούτο, καθώς μέχρι τότε είχε ασχοληθεί σχεδόν αποκλειστικά με την κιθάρα και ειδικότερα με τη μελέτη του τζαζ τρόπο παιξίματος (κάτι που τον οδήγησε και στην απόφαση να συνεχίσει τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Berklee).

 

 

Ιδού πως εξηγεί ο ίδιος στο musicpaper, αυτή τη μετάβαση, τη γνωριμία του με τον Πετρολούκα Χαλκιά και τη συνεργασία τους…

 

 

“Θυμάμαι να είμαι παιδάκι στα χορευτικά και να έχει έρθει ο Πετρολούκας Χαλκιάς στο πανηγύρι της Βήσσανης. Με έπιανε αυτό το ρίγος που σου προκαλείται από το δέος όταν βρίσκεσαι μπροστά σε έναν θρύλο. Ο Πετρολούκας είναι η βασική μου πηγή έμπνευσης. Στο Berklee ήρθα σαν τζαζ κιθαρίστας και στο τέλος του πρώτου χρόνου, μας έστειλε το Πανεπιστήμιο στην Ισπανία για μια ξεχωριστή συναυλία. Με αυτήν την αφορμή σκέφτηκα πως ήθελα να δείξω κάτι από τη χώρα μας και ειδικά από την Ήπειρο. Έτσι, σκέφτηκα να παίξω λαούτο έχοντας τρεις εβδομάδες καιρό για να μελετήσω συγκεκριμένα κομμάτια. Εκεί μου ήρθε μια τρελή ιδέα, και αποφάσισα να παίξω τον “Σκάρο” του Πετρολούκα, που εάν κανείς τον ακούσει θα νομίζει πως είναι αδιανόητο να παιχτεί με λαούτο. Οι αντιδράσεις ήταν πολύ θετικές, και μάλιστα από μουσικούς από τη παράδοση του φλαμένκο. Ένας από αυτούς, ο τραγουδιστής Jose Merce, μου είπε μετά τη συναυλία πως “αυτό πρέπει να είναι το όργανο με το οποίο πρέπει να ασχοληθείς στην υπόλοιπη ζωή σου”. Αυτή η κουβέντα ήταν για εμένα κάτι σαν “πράσινο” φως.

Επέστρεψα στο Πανεπιστήμιο και άρχισα να παίρνω μαθήματα τζαζ αυτοσχεδιασμού, να παίζω με σαξόφωνα και πλέον μόνο με το λαούτο. Την κιθάρα την εγκατέλειψα. Μου έστελναν παρτιτούρα με τα μέρη του αυτοσχεδιασμού και κάθε μέτρο είχε δυο αλλαγές συγχορδιών, κάτι που απαιτεί να ξέρεις καλά το όργανο και που πατάς. Στην αρχή ήταν δύσκολο, αλλά παίζοντας και ηχογραφώντας σε δίσκους ανακάλυψα έναν ολόκληρο, νέο μουσικό κόσμο. Το Berklee μου έδωσε την ευκαιρία να παίξω με μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας μουσικής σκηνής, όπως τον Antonio Serano που έπαιζε φυσαρμόνικα με τον Paco de Lucia για πάνω από δέκα χρόνια, το Tigran Hamasyan έναν από τους κορυφαίους πιανίστες στον κόσμο, τον Simon Saheen, την Terri Lyne Carrington κορυφαία τζαζ drummer κ.α. 

 

Kostas2

 Σε συναυλία με τον Δάσκαλο του Λαούτου, Χρήστο Ζώτο, στο Πολιτιστικό Κέντρο Ιωαννίνων, Δεκέμβριος 2016.

 

 

Τον Νοέμβριο του 2015 ήρθαν στις ΗΠΑ, ο Πετρολούκας Χαλκιάς με τον Αντώνη Κυρίτση για να παίξουν προσκεκλημένοι ενός συλλόγου. Είχα πάρει ένα email από τον υπεύθυνο του Συλλόγου που μου ζήτησε να φτιάξω την μπάντα που θα συνοδέψει τον Πετρολούκα. Εννοείται πως ήθελα και βρήκα τους μουσικούς. Αρχίσαμε με το “Σκάρο” και ενώ φυσικά ξαφνιάστηκα εγώ που παίζαμε μαζί, ξαφνιάστηκε και ο ίδιος που άκουσε το “Σκάρο” από λαούτο. Κανονίσαμε παρουσίαση της ηπειρώτικης μουσικής, στο New England Conservatoir, παρουσιάσαμε σολιστικά κομμάτια από την Ήπειρο, τον “Γκέκα”, την “Παπαδιά”, την “Ποταμιά”, το Ζαγορίσιο, το “Σκάρο”, τη “Σέλφω”. Μετά από αυτό, μου είπε ο Πέτρος ότι αφού παίζω το “Σκάρο”, θα έπρεπε να δοκιμάσω και τα υπόλοιπα σολιστικά του κομμάτια, που έχουν το ρυθμό και είναι πάνω στο τέμπο. Φυσικά το προσπάθησα. Άρχισα με το “Ζαγορίσιο” και όσο κι αν μου φάνηκε “βουνό”, το έβγαλα σιγά - σιγά. 

 

Λίγο καιρό αργότερα, συναντήθηκα με τον Πέτρο στην Αθήνα, του έδειξα τη δουλειά που έκανα και μου είπε να κάνουμε την ηχογράφηση. Ήταν μεγάλη τιμή μου. Έτσι τα Χριστούγεννα του 2016 μπήκαμε στο στούντιο “Συν Ένα”, με ηχολήπτη το Νίκο Λαγό και ηχογραφήσαμε το “Σκάρο”, το “Ζαγορίσιο”, την “Ποταμιά” και τον “Γκέκα”. 

 

Kostas3

Στα γυρίσματα για το βίντεο των ηχογραφήσεων με τον Δάσκαλο, Πετρολούκα Χαλκιά, Δεκέμβριος 2016. Το συγκεκριμένο project παρουσιάστηκε ως μέρος της Thesis του Βασίλη Κώστα στο Μάστερ του Berklee Global jazz Institute of Berklee College of Music. 

 

 

Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα μπορούσε να συμβεί αυτό και ειδικά με το λαούτο, που είναι ένα πολύ δύσκολο όργανο. Αρχίζοντας να μελετάω τη μουσική του Πέτρου ανοίχτηκαν τρομερές μουσικές “πόρτες”. Γίνεται να μελετήσεις τα κλαρίνα στο λαούτο, όχι όμως με στόχο να τα μιμηθείς, αλλά να βρεις το δικό σου τρόπο γι’ αυτές τις φράσεις πάνω στις μελωδίες. Μελετώντας τη μουσική του Πετρολούκα Χαλκιά, βρίσκεις το δικό σου τρόπο να παίζεις ένα όργανο, σαν το λαούτο. Νομίζω ότι αυτή είναι μια πολύ δημιουργική κατεύθυνση.

 

Ο άνθρωπος αυτός πήρε τα σολιστικά κομμάτια της Ηπειρώτικης μουσικής, κι έβαλε τόσο όμορφα και περίτεχνα “κλαδιά” τριγύρω και δεξιοτεχνικά, με έναν τρόπο που είναι μια καθαρή μορφή Τέχνης. Δημιούργησε τη δική του διάλεκτο…

 

Kostas4

Από ηχογράφηση με τον Μέντορά του, κάτοχο Grammy, jazz πιανίστα και Artist of Peace of UNESCO, Danilo Perez, Βοστώνη, Δεκέμβριος 2016.

 

 

Σε ό,τι αφορά στο λαούτο, πλέον αρχίζει να εισέρχεται και στον τζαζ κόσμο και αυτό είναι μια σημαντική προέκταση. Τα Jazz Festivals που έχω συμμετάσχει μέχρι τώρα είναι το Montreal Jazz Festival, Monterey Jazz Festival και Panama Jazz Festival. Υπάρχει ένας καινούριος κόσμος όσο αναφορά τη τζαζ μουσική και την προσέγγιση που θα ακολουθήσεις, ώστε να εισέλθεις εκεί με ένα παραδοσιακό όργανο. Την πόρτα μπορεί να στην ανοίξει η κατάλληλη αισθητική και κυρίως πως μπορείς να συνδέσεις δημιουργικά τις πηγές από την παράδοσή σου με τα εργαλεία της τζαζ”