Τον περασμένο Αύγουστο (του 2014) ο μουσικός ερευνητής, Chris King ηχογράφησε τον βιρτουόζο του κλαρίνου, Γιάννη Χαλδούπη από τον Παρακάλαμο και την μπάντα του, έτσι όπως παιζόταν η ηπειρώτικη μουσική πριν γίνει «εμπορικό είδος». Κάτω από δύο δέντρα, δίπλα σε ένα μοναστήρι της ηπειρώτικης υπαίθρου. Το οδοιπορικό και οι καταγραφές του Chris King έγιναν θέμα στους New York Times (από την Amanda Petrusich), ενώ η ηχογράφηση κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό στις ΗΠΑ, υπό τον τίτλο «Yiannis Chaldoupis & Moukliomos– Parakalamos / Field Recordings from Pogoni, Epirus 2014». Ο Γιάννης Χαλδούπης και ο Chris King (ετοιμάζει και βιβλίο για την ηπειρώτικη μουσική παράδοση) μίλησαν στο Μusicpaper.gr για τη συγκεκριμένη συνεργασία και για ακόμη περισσότερα.  

 

Πως ξεκινήσατε μουσική;

«Όταν άρχισα να μαθαίνω κλαρίνο, πήγα στον Χρήστο Χαλιγιάννη (σ.σ. παλιό του όνομα «Χαλίλης»), έναν σπουδαίο μουσικό από τον Παρακάλαμο, πολύ καλό δάσκαλο και άνθρωπο. Έχω πάρει πολλά από αυτόν… Τραγούδια, φωνές και τρόπο παιξίματος. Στα 21 μου χρόνια γνώρισα τη γυναίκα μου και ένα φίλο της, που ξέρει για την Ηπειρώτικη μουσική περισσότερα κι από εμάς. Πρόκειται για τον Karoly Almoes, Ολλανδό και φωτογράφο, με καταγωγή από την Ουγγαρία. Ξέρει τα πάντα, ειδικά για το παίξιμο στον Παρακάλαμο και συγκεκριμένα για τον Βαγγέλη Χαλιγιάννη. Έμενε στη Στοκχόλμη και άκουγε στο ραδιόφωνο ηπειρώτικα χωρίς να ξέρει από πού προέρχεται αυτή η μουσική. Κάποια μέρα γνώρισε ένα Ηπειρώτη και… του εξήγησε». 

 

 

Κι έτσι βρεθήκατε στην Ολλανδία;

«Ναι, λόγω της γυναίκας μου, ήρθα στο Άμστερνταμ, αρχικά για βόλτα, αλλά έμεινα 11 χρόνια! Ήρθε κι ο αδερφός μου, ο Χρήστος Χαλδούπης και ξεκινήσαμε να παίζουμε μαζί στην Ολλανδία. Τα πηγαίνουμε καλά. Αργότερα, γνωρίσαμε τον Michel Winter, μάνατζερ των σπουδαίων, Tarafde Haidouk. Παίξαμε μαζί τους σε όλη την Ευρώπη. Δεν είναι υπερβολή να πω, ότι υπήρχαν στιγμές που ο κόσμος ζητούσε εμάς, όπως ζητούσαν τους Taraf. Σιγά - σιγά, άρχισα να κουράζομαι από τον τρόπο ζωής, στην Ευρώπη, γιατί ένιωθα περιορισμένος, ενώ εμένα μου αρέσει η φύση και το να είμαι ελεύθερος. Γύρισα στο χωριό, άνοιξα μαγαζί και άρχισα να επισκευάζω κλαρίνα. Έχω φτιάξει κλαρίνα σε πολλούς καλλιτέχνες από την Ελλάδα».

 

 

Τι περιλαμβάνει το cd που ετοιμάσατε μαζί με τον παραγωγό, Chris King;

«Πρόκειται για μία επιλογή από το αντιπροσωπευτικό ρεπερτόριο της Ηπείρου που μπορεί να ακουστεί και στο εξωτερικό, με τραγούδια όπως η «Μαριόλα» ή το «Χαλασιά μου». Σε αυτή την επιλογή είχε λόγο και ο μουσικός ερευνητής Chris King, που με γνώρισε ως εξής. Πριν από κάποια χρόνια, έπαιζα σε μια συναυλία στη γιορτή των μανιταριών και μας άκουσε ο Άγγλος Jim Potts, που είναι τρελός με τα μπλουζ. Του άρεσε το παίξιμό μας, γίναμε φίλοι και με δική του προτροπή ήρθε και ο Chris, μας άκουσε και γνωριστήκαμε. Η συγκεκριμένη ηχογράφηση έγινε στις 21 του περασμένου Αυγούστου, στο δάσος κοντά στο μοναστήρι, στο Ριάχοβο. Από εκεί είναι ο παππούς μου, κοντά από τη Ζίτσα. Κάτσαμε κάτω από δύο μεγάλα δέντρα και παίξαμε. Η πλάκα είναι ότι ενώ παίζουμε το «Σκάρο», πίσω μας στα 100 μέτρα ήταν ένας σκύλος και γαύγισε, ακριβώς πάνω στην αλλαγή της μελωδίας! Τον έβλεπα καθώς έπαιζα και φοβόμουν για το τι θα συμβεί, αλλά τελικά «έκατσε» καλά. Στην ηχογράφηση παίζουν ο Ηλίας Γραμματικός (ντέφι), ο Νίκος Οικονόμου (βιολί) που στους «Μουκλιόμος» παίζει και κρουστά. Ο Δημήτρης Χαλιγιάννης είναι στο λαούτο και τραγουδάει, ενώ εγώ κάνω και «δεύτερες» φωνές».

 

 

Το σχήμα με το οποίο είστε γνωστός στο Γιάννενα, οι «Μουκλιόμος» (σ.σ. «ελεύθερος» στην γλώσσα Ρομ) έχουν, επίσης, ιδιαίτερη μουσική οπτική…

«Αν δεν έχεις τρέλα, δεν παίζεις μουσική. Μόλις γύρισα από την Ολλανδία, συνάντησα ένα φίλο που γνώριζα από χορευτικά συγκροτήματα, το Μενέλαο Συκοβέλη, που έχει διαφημιστική εταιρία και είναι φωτογράφος. Ο Μενέλαος με άκουσε -κάποια στιγμή- να παίζω τζαζ και μας πρότεινε να παίξουμε στη «Στοά Λουλη» ένα πρόγραμμα με βαλκανικά και ηπειρώτικα. Όταν παίξαμε για πρώτη φορά μας άκουσαν αυτοί που είχαν το μαγαζί και τρελάθηκαν. Ξεκινήσαμε να παίζουμε. Όλο αυτό βγαίνει κυρίως στο ταίριασμα που έχουμε με το Θανάση Ζέκιο. Το στυλ μας στους «Μουκλιόμος» έχει τζαζ, μπλουζ, μουσική ρομ και ηπειρώτικα στοιχεία, αναμεμειγμένα με βαλκανικά. Το λέμε Gypsy Jazz. Είναι ένα πολύ δικό μας στυλ, ιδιαίτερο. Στα ντραμς είναι ο Νίκος Οικονόμου, στο κλαρίνο ο Χρήστος Ζέκιος, στην κιθάρα ο Χρήστος Χαλιλόπουλος, που επίσης παίζει και μπάσο όποτε χρειαστεί και στην κιθάρα ο Βαγγέλης Ρέντζος. Είναι όλοι τους μουσικοί, που στο σχήμα, μπορούν και βγάζουν τον πραγματικό τους εαυτό…»

 

Πως γνωριστήκατε με τον Γιάννη Χαλδούπη, κ. King;
«Τον γνώρισα μέσω ενός κοινού μας φίλου, του Jim Potts. Πρόκειται για έναν συγγραφέα, ιστορικό και μουσικό από την Αγγλία. Ο ίδιος και η σύζυγός του, Μαρία Στράνη-Potts, έχουν ένα σπίτι στην Βίτσα, στο Ζαγόρι, όπου με φιλοξενούν κατά τις επισκέψεις μου στην Ήπειρο. Ο Jim ήξερε ότι θα μου άρεσε το στυλ του Γιάννη στα ηπειρώτικα και μου πρότεινε να τον ακούσω».

 

Πως ήρθατε σε επαφή με την ηπειρώτικη μουσική και τι σημαίνει για εσάς;
«Πριν από μερικά χρόνια ήμουν στην Κωνσταντινούπολη με τη σύζυγο και την κόρη μου. Σε ένα παλιό δισκοπωλείο, στην ασιατική πλευρά της Κωνσταντινούπολης, κυριολεκτικά πέσαμε πάνω σε μια μικρή στοίβα από παλιές ηχογραφήσεις 78 στροφών από Ηπειρώτες μουσικούς, όπως ο Κίτσος Χαρισιάδης. Αφότου άκουσα αυτές τις ηχογραφήσεις, αισθάνθηκα βαθιά συγκινημένος, πολύ παθιασμένος. Άρχισα να ψάχνω και να αγοράζω όσους περισσότερους μπορούσα από αυτούς τους παλιούς δίσκους και με βοήθησε ιδιαίτερα ένας φίλος, συλλέκτης από την Αθήνα, ο Ηλίας Μπαρούνης. Πλέον, έχω –πιθανώς- τη μεγαλύτερη ιδιωτική συλλογή της Ηπειρώτικης μουσικής στους δίσκους 78 στροφών. Παράλληλα, άρχισα να ερευνώ τη μουσική, τον πολιτισμό και την ιστορία της Ηπείρου. Είναι δύσκολο να συνοψίσω το τι σημαίνει για μένα η μουσική της Ηπείρου, δεδομένου ότι τόσο συναισθηματικά, όσο και πνευματικά κάτι το συναρπαστικό. Είναι σαν να βιώνει κανείς τη βαθύτερη κάθαρση, την πιο συντριπτική συνειδητοποίηση του τρόπου ζωής και θανάτου, τον ενθουσιασμό και την απελπισία, μαζί. Είναι σαν την ίδια τη ζωή».

 

Ειδικότερα, τι γνωρίζετε για τον πολιτισμό της Ηπείρου και τον Παρακάλαμο;
«Σε κάθε ταξίδι μου στην Ήπειρο και τον Παρακάλαμο, μαθαίνω περισσότερα. Θα ήθελα, επίσης, να έχω μεγαλύτερη γνώση και για άλλα χωριά και περιοχές. Ειδικά, στον Παρακάλαμο τραβάει την προσοχή μου η συναισθηματική ωμότητα της τοπικής μουσικής, αλλά μου αρέσει επίσης σε μεγάλο βαθμό και η περίτεχνη μουσική, καθώς και ο χορός του Ζαγορίου».

 

Πως δουλέψατε για την ηχογράφηση με τον Γιάννη Χαλδούπη;
«Έκανα όλες τις εγγραφές με φορητό μου εξοπλισμό, έξω στην ύπαιθρο, κάτω από ένα δέντρο, δίπλα σε ένα μοναστήρι. Η μουσική της Ηπείρου θα πρέπει να καταγράφεται και να βιώνεται στην ύπαιθρο, όχι σε στούντιο. Οι μουσικοί είναι στα καλύτερά τους, όταν είναι σε θέση να αλληλοεπιδράσουν με τους ακροατές, όταν υπάρχει συναισθηματική ανταλλαγή με τη μουσική τους. Θα πρέπει κανείς να είναι σε θέση να «συνεργαστεί» με τη μουσική τους για να πάρει αυτό που μπορούν, αυτοί οι μουσικοί να προσφέρουν. Στη συγκεκριμένη ηχογράφηση, λοιπόν, ήθελα οι μουσικοί να αισθάνονται όσο το δυνατόν πιο φυσικά γινόταν».

 

Πιστεύετε πως το να χτίζει κανείς διαπολιτισμικές «γέφυρες» είναι η απάντηση στην παγκοσμιοποίηση;
«Σίγουρα! Είναι ο καλύτερος τρόπος για μια κουλτούρα να αντισταθεί στις απειλές της παγκοσμιοποίησης, την αστικοποίηση, την ποπ κουλτούρα και τον εκσυγχρονισμό. Πρέπει να είναι κανείς περήφανος και να επιδιώκει την προστασία του οικείου του πολιτισμού. Νομίζω ότι αυτό είναι ένα από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις μοναδικές πτυχές του Ηπειρώτικου πολιτισμού και της μουσικής του. Οι Ηπειρώτες έχουν τη σπάνια ικανότητα να ξεχωρίζουν και να επιλέγουν ποιες «εξωτερικές» επιρροές και αξίες επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν μια πολύ ισχυρή και βαθιά πίστη στις πολιτιστικές τους αξίες.

Οι Ηπειρώτες είναι από τους πιο «καθαρούς» Έλληνες και νομίζω ότι ένα μεγάλο μέρος αυτού, οφείλεται στην ισχυρή τους αντίληψη για την ελευθερία και της αντίστασής τους στην αφομοίωση».

 

Ποια άποψη έχετε για τον Γιάννη Χαλδούπη ως μουσικό του κλαρίνου;
«Ο Γιάννης έχει ένα από τους «βαθύτερους» τρόπους στο παίξιμο του κλαρίνου. Είναι ένας «ψυχολόγος», ένας «γιατρός της ψυχής», που αντιμετωπίζει τους ανθρώπους με τη μουσική. Το περασμένο καλοκαίρι ο ίδιος και οι υπόλοιποι μουσικοί από το σχήμα του, «έπαιξαν για εμένα» με τα κλαρίνα τους και θεράπευσαν την ψυχή μου!»

 

 

Περισσότερες πληροφορίες

Για το cd «Yiannis Chaldoupis & Moukliomos – Parakalamos / Field Recordings from Pogoni, Epirus 2014», στα email Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.και Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. ή μέσω της επίσημης σελίδας στο Facebookτου Γιάννη Χαλδούπη.

Για τον Chris King στο http://longgonesound.com