altΓεμάτη από αναπάντεχες στιγμές και σημαντικά γεγονότα ήταν η δεύτερη ημέρα της ελληνικής εκπροσώπησης για το «Φως της Ανατολής» στη Βουδαπέστη… Η Τρίτη 18η Δεκεμβρίου ξημέρωσε με μία προσωπική και πολύ ευχάριστη δέσμευση, τη συνάντησή μου στο μουσικό σχολείο του Adam Jeno, με τον Kalman Balogh, πιθανώς τον σπουδαιότερο, σύγχρονο μουσικό του cimbalom. Είχαμε ήδη μιλήσει από την προηγούμενη και κανονίσει συνέντευξη στο χώρο, όπου δύο φορές κάθε εβδομάδα παραδίδει μαθήματα. Έφτασα στο κτίριο (ακόμη ένα υπέροχο, γοτθικού τύπου, διατηρητέο και απόλυτα αξιοποιημένο) ακριβώς στις 12 το μεσημέρι και έχοντας στο μυαλό μου πως πρέπει να βρω την αίθουσα νο12 περιπλανήθηκα στους διαδρόμους.

Η προσπάθειά μου να συγκεντρωθώ έγινε πιο δύσκολη, ωστόσο, διότι οι τοίχοι ήταν γεμάτοι με φωτογραφίες από τα μεγαλύτερα ονόματα της ουγγρικής φολκ μουσικής σε στιγμές δράσης (συναυλίας) ή διδασκαλίας. Και εκεί που είχα σταθεί μπροστά από την πόρτα με το όνομα του διδάσκοντος «Kalman Balogh - cimbalom», να ‘σου δίπλα μου, ένας άλλος εκπληκτικός μουσικός, ο ακριβοθώρητος Csaba Okros, ένας από τους κορυφαίους βιολάτορες στη χώρα που το όργανο αυτό θεωρείται έως και συνώνυμό της, πολλές φορές. Με μεγάλη μου χαρά του ξέκλεψα δυο λόγια πριν μπει στη δική του αίθουσα και (ελπίζω) την υπόσχεση για μία συνέντευξη πριν επιστρέψω στην Ελλάδα. Ήταν πια η ώρα του Kalman. Με υποδέχτηκε με ένα μεγάλο χαμόγελο και… δύο εξαιρετικούς μαθητές, αδέρφια μεταξύ τους. Ο ένας έπαιζε cimbalom και ο άλλος βιολί.

Μετά από ένα 20λεπτο μάθημα, ο Kalman πήρε θέση μπροστά από το όργανο που τον έχει κάνει γνωστό παντού στον κόσμο, από τη φολκ μέχρι και τους κύκλους της τζαζ. Ξεκίνησε την εξιστόρηση και όταν έφτασε να μου μιλάει για την πολυπολιτισμικότητα και τη σύγχρονη εποχή της παγκοσμιοποίησης, έκανε ένα πολύ συγκεκριμένο σχόλιο «Η μουσική πραγματικά δεν έχει όρια, ούτε και θα έπρεπε. Δεν είναι τίποτε μόνο δικό μας. Η μουσική ρέει. Αυτή κάνει τους ανθρώπους να καταλαβαίνουν πως έχουν κοινά πράγματα μεταξύ τους»… Πόσο δίκιο είχε. Όμως, μέχρι να προσγειωθώ, από τον μαγικό κόσμο του σχολείου «Adam Jeno» είχα ήδη καθυστερήσει για ακόμη ένα πολύ σημαντικό ραντεβού.

altΊσως το σημαντικότερο της ημέρας. Δίπλα στο «Σπίτι των Παραδόσεων» (ναι, υπάρχει τέτοιο…) συνάντησα τη Νεκταρία Καραντζή, με τη Marta Sebestyen και την μητέρα της, Illona Farkas, που είχε τα γενέθλιά της και θα πηγαίναμε να τα γιορτάσουμε σε διπλανό εστιατόριο με το ίδιο concept. Ένας χώρος με παραδοσιακές γεύσεις της Ουγγαρίας (άρα, και έντονο το στοιχείο της πιπεριάς…) και διακοσμημένος με φωτογραφίες από την παλιά, ζωή των χωρικών στην επαρχία. Πέρα από το αυτονόητο, της σχέσης της με τη Marta Sebestyen, η Illona Farkas είναι από μόνη της μια εξέχουσα προσωπικότητα της ουγγρικής, μουσικής κοινότητας. Ανήκε στον τελευταίο κύκλο μαθητών του Zoltan Kodaly, αυτής της μυθικής μορφής για τον μουσικό πολιτισμό των Ούγγρων, που υπήρξε συνοδοιπόρος του Bela Bartok και δημιουργός της περίφημης μεθόδου διδασκαλίας μουσικής, που τιμητικά φέρει το όνομά του «Kodaly».

Η κ. Illona, μάλιστα, μας αποκάλυψε ένα περιστατικό της μαθητείας της δίπλα σε αυτή τη σπουδαία προσωπικότητα. Η ίδια ήταν η μόνη από τους υπόλοιπους 5 μαθητές του Kodaly (σε αυτό τον τελευταίο κύκλο διδασκαλίας του), η οποία επέλεξε να δώσει εξετάσεις για το πρώτο δίπλωμα. Λίγο πριν αποφοιτήσει όμως κι ενώ όλα είχαν πάρει το δρόμο τους, ο Kodaly αποφάσισε να αποσυρθεί. Η θλίψη της ήταν μεγάλη κι όταν ήρθε η ημέρα στιγμή της αποχώρησης του δασκάλου της από την Ακαδημία, τον ρώτησε με παράπονο «Κι εγώ τώρα τι θα γίνω; Με ποιον θα συνεχίσω το έργο σας;» Δεν της απάντησε, παρά μόνο της ζήτησε να τον ακολουθήσει. Καθώς περπατούσαν προς το σπίτι του της έδωσε τα λόγια που την ακολούθησαν για μία ζωή, μέχρι σήμερα «Η χώρα αυτή, Illona, δεν έχει ανάγκη από ακόμη έναν καθηγητή στην Ακαδημία, αλλά από πραγματικούς δασκάλους που θα διδάξουν την παραδοσιακή μουσική στους νέους. Αυτό θέλω να συνεχίσεις να κάνεις για πάντα…». Και αυτό ακολούθησε κατά γράμμα, η κ. Farkas, αφού ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία διευθύνει χορωδία!

altΕίχε φτάσει πλέον 3.30μ.μ. και περνώντας απέναντι το πεζοδρόμιο κατευθυνθήκαμε προς την είσοδο του «Σπιτιού της Παράδοσης». Εκεί ένας μουσικός με μία τσαμπούνα στα χέρια, αποχωρούσε, αλλά μόλις είδε τη Marta Sebestyen την αγκάλιασε και αμέσως ξεκίνησαν να παίζουν μαζί τα ουγγρικά, χριστουγεννιάτικα κάλαντα. Πλημμύρισε ο χώρος από τους ήχους αυτού του υπέροχου οργάνου και τα κουδουνάκια της Marta, ακριβό της απόκτημα από τη Μακρινίτσα του Πηλίου! Μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα εισήλθαμε στο χώρο, όπου σε μία από τις αίθουσές του, ήταν σε πλήρη εξέλιξη μία τηλεοπτική παραγωγή. Στο πλαίσιό της βραβεύτηκε η Χορωδία του St. Ephraim και ο επικεφαλής της, ο Tamas Bubno είχε ήδη εξασφαλίσει την συμμετοχή της Νεκταρίας Καραντζή και της Marta Sebestyen στη 10λεπτη εμφάνιση.

Αυτή η πρώτη επίσημη, έστω και σύντομη, συνάντηση επί σκηνής υπήρξε μαγική. Σαν έτοιμοι από καιρό. Η Νεκταρία άπλωσε τη φωνή της σε όλο το μήκος της αίθουσας στο «Αγνή Παρθένε» και από δίπλα η Marta και η Χορωδία να ακολουθούν με την ουγγρική version, πάνω στη μελωδία. Πραγματικά πολύ όμορφη συνύπαρξη που διανθίστηκε από εκλεπτυσμένο χιούμορ των μελών της Χορωδίας την ώρα του performance! Όταν πλέον, η εκδήλωση ολοκληρώθηκε, συναντηθήκαμε όλοι μαζί στο πλατύσκαλο του κτιρίου, στο εσωτερικό της εισόδου, όμως λίγο πιο πάνω παρατάχθηκε και πάλι η Χορωδία για να ψάλλει τα «Και εις έτη πολλά» προς τιμήν της Illona Farkas, για τα γενέθλιά της. Ήταν μία υπέροχη έκπληξη διοργανωμένη από την κόρη της. Δύσκολα, φυσικά, θα μπορούσε να μην συγκινηθεί… Μας αγκάλιασε όλους και με ρώτησε επιτακτικά «Αυτό το κατέγραψες;» Φυσικά, και τέτοιες στιγμές δεν χάνονται… Σχεδόν, αυτοματοποιημένα, πλέον, αναχωρήσαμε για το σχολείο όπου διδάσκει ο Tamas Bubno, για την προγραμματισμένη, γενική πρόβα ενόψει της συναυλίας (απόψε, Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου). Μεταφερθήκαμε σε έναν χώρο με ζεστή ατμόσφαιρα, όπου ακόμη και η εμπειρία του να διασχίζει κανείς τους διαδρόμους είναι ξεχωριστή, αφού στους τοίχους βρίσκονται διάσπαρτες, υπέροχες ζωγραφιές των παιδιών, με μερικές να μας είναι και οικείες αφού περιέγραφαν αρχαιοελληνικά καράβια, τους Σπαρτιάτες ή την εξήγηση της ελληνικής αλφαβήτου! Για τις επόμενες τρεις ώρες άπαντες συγκεντρώθηκαν στο έργο τους.

Επισημάνσεις, αλλαγές της τελευταίας στιγμής, αλλά και τραγούδια, με τη λιτή συνοδεία μιας φλογέρας. Συνήθως εκ μέρους της Marta, η οποία πίσω από την πασίγνωστη φωνητική της ικανότητα, κρύβει έναν σπουδαίο μουσικό. Όλοι μα όλοι, είχαν στραμμένη την προσοχή τους στη Νεκταρία Καραντζή, έδιναν μεγάλη σημασία στα λόγια και τις όποιες παρατηρήσεις πάνω στους βυζαντινούς ύμνους και προσπαθούσαν πολύ να την κάνουν να νιώσει όσο πιο άνετα γίνεται. Ειλικρινής και απόλυτη φιλοξενία. Στο τέλος, λίγο πριν από την αυλαία και της δεύτερης ημέρας, μας χάρισαν και το ομότιτλο cd με τη έως τώρα «ζωντανή» ηχογράφηση της σειράς συναυλιών «Φως της Ανατολής» και το οποίο είχε εκδοθεί μόλις πριν από λίγες ώρες… Είχαμε προσεγγίσει την 11η βραδινή και παρότι η Βουδαπέστη είναι υπέροχη και τη νύχτα, προτιμήσαμε να ανέβουμε για μία ακόμη φορά τα σκαλοπάτια του εντυπωσιακού κάστρου της Βούδας. Σε λίγες ώρες, άλλωστε, είναι και η συναυλία στη Βασιλική του St. Istan…

1. Μarta Sebestyen και Νεκταρία Καραντζή με τη Χορωδία του Αγίου Εφρέμ...
2. Μarta Sebestyen και Νεκταρία Καραντζή
3. Ο Kalman Balogh σε ώρα διδασκαλίας