Το πρώτο στοιχείο που μπορεί να σε εντυπωσιάσει στον Apolas Lermi είναι η εκπληκτικά εκφραστικά φωνή του (φυσικά αρκούντως άρτια). Ωστόσο, ο μουσικός και τραγουδιστής από την Τραπεζούντα είναι επίσης ένας ιδιαίτερα καταρτισμένος άνθρωπος, όχι μόνο σε ό,τι αφορά το κατεξοχήν αντικείμενό του, αλλά και τη διάσταση ενός σύγχρονου καλλιτέχνη, που σέβεται και τιμά το ρόλο του ως πολιτικού όντος. Η κυκλοφορία ενός νέου άλμπουμ είναι απλώς η αφορμή για να συνομιλήσουμε με έναν σπουδαίο άνθρωπο της μουσικής, που σέβεται βαθιά τον ενωτικό χαρακτήρα της πανανθρώπινης Τέχνης. Είναι επίσης ένα εξαιρετικό παράδειγμα για το πως εκφράζεται σήμερα η μουσική στα Ρωμαίικα… 

 

Πως ξεκίνησες με τη μουσική και το τραγούδι; Ποιες ήταν οι βασικές επιρροές σου;

Η μουσική είναι ένα φαινόμενο που μας συντροφεύει από τη στιγμή που φτάνουμε στη ζωή και η περιγραφή της, η ουσία της (σ.σ. της μουσικής) χάνεται στο διηνεκές. Αυτός ο τόνος στο κλάμα της γέννας, ο ρυθμός στη πρώτη μας αναπνοή ή οι πρώτοι ήχοι που ακούμε. Άρα, όλοι ερχόμαστε σε επαφή με τη μουσική από τη στιγμή που γεννιόμαστε. 

Η πρώτη μου επαφή με ένα μουσικό όργανο συνέβη λίγο αφότου μετακόμισε η οικογένειά μου στην Κωνσταντινούπολη από τη γενέτειρά μου, την Τράμπζον (Τραπεζούντα). Στα 16 χρόνια μου, είχα έναν φίλο στη γειτονιά μας στην Κωνσταντινούπολη, τον Alevi-Zaza που έπαιζε μπαγλαμά (ένα έγχορδο όργανο). Μετά από λίγο καιρό, αποφασίσαμε μαζί να ξεκινήσουμε μία μπάντα στο Λύκειο και εγώ εκεί έπαιζα κιθάρα. Στη συνέχεια ενδιαφέρθηκα για τον kemençe (ένα έγχορδο από τη μουσική παράδοση της Μαύρης Θάλασσας) που είναι ένα όργανο της περιοχής από όπου κατάγομαι. Με την επίδραση του περιβάλλοντός μου, στην αρχή δούλευα με μουσικούς που κάνουν μουσική διαμαρτυρίας και ακούγαμε εναλλακτικούς μουσικούς από την Τουρκία. Η συνείδηση της κοινωνικής τάξης αυτά τα χρόνια είχε μεγάλη επίδραση στη ζωή μας.

 

Ποια είναι η σχέση μου με τους Έλληνες του Πόντου και τη μουσική τους; Τί είναι αυτό που αποκαλούμε Ρωμαίικη μουσική και ποια είναι προσέγγισή σου;

Έχοντας την εμπειρία της Τουρκίας ανάμεσα σε ανθρώπους με διαφορετικές εθνοτικές ρίζες και πεποιθήσεις, αναπόφευκτα αρχίζεις να αναρωτιέσαι: "Ποιος είμαι; Γιατί η γλώσσα που μιλάω είναι διαφορετική από τις άλλες; Γιατί ο kemençe υπάρχει μόνο στη Μαύρη Θάλασσα;"... Αυτές οι ερωτήσεις διαμόρφωσαν ένα ταξίδι που συνδυάζει τη μουσική, τον πολιτισμό και την ιστορία. Ξεκίνησα να ερευνώ τη Μαύρη Θάλασσα με κάθε τρόπο και έτσι έφτασα στον Πόντο. Έμαθα ότι κάποτε υπήρξε εκεί ένας βαθιά ριζωμένος πολιτισμός και μιλούσε μια γλώσσα που ονομάζεται Ρωμαίικα. Ανακάλυψα ότι η διάλεκτος αυτή ήταν πολύ κοντινή με τη γλώσσα που ομιλούνταν στα χρόνια του Σωκράτη και εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται στη Μαύρη Θάλασσα. Υπερασπίζομαι την προστασία αυτής της γλώσσας που τείνει να εξασθενίσει και ως μουσικός, δουλεύω γι’ αυτή την υπόθεση.

 

 

Πόσο κοντά ή μακριά είναι η μουσική του Πόντου με την αντίστοιχη Τουρκική και Ελληνική δημοτική μουσική; 

Ποιος είναι ο πολιτισμός του Πόντου και ποια η γεωγραφία του δεν είναι θέματα γνωστά στην Τουρκία. Εξάλλου, η λέξη «Πόντος» σημαίνει μια πολιτική αποδοχή, κάτι περισσότερο από μια εθνική και γεωγραφική περιγραφή. Υπάρχουν άνθρωποι στην Τουρκία που πιστεύουν ότι υπάρχει σχέδιο για ένα ανεξάρτητο κράτος του Πόντου. Οι άνθρωποι που σπουδάζουν στη "Ρωμαϊική" γλώσσα εκτίθενται σε πολλές πιέσεις, αφού τους χαρακτηρίζουν ως "υποστηρικτές του Πόντου". Επομένως, στην Τουρκία, λένε "η μουσική της Μαύρης Θάλασσας", όχι η "μουσική του Πόντου". Επίσης, στην Τουρκία, η μουσική της Μαύρης Θάλασσας αντιστοιχεί μόνο στη μουσική της ανατολικής Μαύρης Θάλασσας. Δεν συμβαίνει το ίδιο και στην Ελλάδα. Η δυτική και κεντρική περιοχή της Μαύρης Θάλασσας είναι επίσης μέρος της μουσικής του Πόντου. Η διαφορά αυτή βασίζεται στη συνείδηση της ιστορίας και της γεωγραφίας. Η μουσική της Μαύρης Θάλασσας ή του Πόντου έχει τα δικά της μέσα και ρυθμικά πρότυπα. Από αυτό το σημείο, διαχωρίζονται από την τουρκική και την ελληνική μουσική των άλλων περιοχών.

 


Περισσότερα για τον Apolas Lermi http://apolaslermi.com


 

Αντίστοιχα, πόσο κοντά ή μη, βρίσκονται η Τουρκική και η Ελληνική μουσική;

Η σημερινή τουρκική και ελληνική μουσική αναπτύσσονται γύρω από ένα κοινό σημείο. Αλλά το ερώτημα θα πρέπει να είναι το εξής: "Πόσο τουρκική είναι η μουσική της σημερινής Τουρκίας ή αντίστοιχα πόσο ελληνική είναι η ελληνική μουσική σήμερα;". Επειδή αυτή είναι μια μεγάλη ιστορία, θα την απαντήσω επιφανειακά. Πιστεύω, ότι θα πρέπει να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τα είδη μουσικής σε σχέση με τις γεωγραφικές περιοχές και όχι σε σχέση με τις κοινωνικές φυλές. Επειδή σε μια ενιαία γεωγραφία, μπορούν να ζήσουν πολλές εθνότητες. Και μπορεί να εντυπωσιαστούν και να μάθουν ο ένας από τον άλλον. Εμφανίζεται έτσι κάτι νέο και προκύπτει ένα νέο όνομα. Η κουζίνα των ανθρώπων που ζουν στην ίδια γεωγραφία, φυσικά, μπορεί να είναι ίδια. Η τουρκική και η ελληνική μουσική είναι ένα γεύμα δύο ανθρώπων που κάπως συγκλείνουν.

 

Ποιές είναι οι συνεργασίες σου με Έλληνες μουσικούς;

Ως αποτέλεσμα των ερευνών μου, έκανα πολλές συναυλίες στην Τουρκία και την Ελλάδα. Σε 8 χρόνια, έχω δημοσιεύσει 4 άλμπουμ, τα “Kalandar”, “Santa”, “Romeika” και “Momoyer”. Τα “Romeika” περιέχει τραγούδια στη γλώσσα Ρωμαϊκά και κυκλοφόρησε τόσο στην Τουρκία, όσο και στην Ελλάδα. Έχω μάθει πολλά από την προσέγγιση των Ελλήνων μουσικών κι έχω κάνει καλές φιλίες. Υπάρχουν δε αρκετές προγραμματισμένες συναυλίες μας και ηχογραφήσεις, από κοινού.

 

Ποια είναι η προσωπική σου αίσθηση για τον ελληνικό πολιτισμό;

- Προσωπικά, βλέπω τον ελληνικό πολιτισμό ως μέρος του παλιού πολιτισμού της Ανατολίας, του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας. Ή μπορούμε να πούμε και ακριβώς το αντίθετο. Ωστόσο, καθώς η Τουρκία επηρεάζεται πιο γρήγορα από τις μεταβαλλόμενες παγκόσμιες συνθήκες, τα χαρακτηριστικά αυτά εξαφανίζονται εδώ ταχύτερα. Θεωρώ ότι ο ελληνικός λαός είναι πιο ευαισθητοποιημένος, υπό αυτή την έννοια. Επισκέπτομαι την Ελλάδα συχνά, όχι μόνο για δουλειά με τη μουσική, αλλά και για αναψυχή, αλλά και για να ανακαλύψω χαμένες αξίες. Νέες ερωτήσεις γεννιούνται μέσα μου και συνεχίζω να ψάχνω για νέες απαντήσεις. Για έναν νέο κόσμο...