Μέσα σε αυτήν την άποψη των Whammies για μιαν από τις κορυφαίες συνθετικές και αυτοσχεδιαστικές φυσιογνωμίες της σύγχρονης περιόδου της jazz, τον μεγάλο σαξοφωνίστα Steve Lecy (1934-2004), βρίσκεται όχι μόνον η αιτία της ύπαρξης τους αλλά και η κινητήρια δύναμη για αυτό που κάνουν. Την ιδέα για τον σχηματισμό τους είχε ο Ολλανδός σαξοφωνίστας Jorrit Dijkstra για τον οποίο ο Lacy στάθηκε όχι μόνον η αφορμή για να ασχοληθεί με την jazz αλλά κάτι περισσότερο και από την κυριότερη επιρροή του αφού αργότερα υπήρξε μαθητής του στην Αμερική. Εκεί γνωρίστηκε με έναν άλλο σπουδαστή, τον ημέτερο εξαιρετικό πιανίστα Παντελή Καραγεώργη που μελετούσε τόσο βαθιά όσο λίγοι το έργο του αναμφίβολα σπουδαιότερου πιανίστα της νεότερης περιόδου της jazz, του Thelonius Monk.

 

Καθώς Monk και Lacy υπήρξαν φίλοι και συνεργάτες δεν είναι περίεργο ότι το ίδιο συνέβη και με τους Καραγεώργη και Dijkstra και όταν το ‘12 προστέθηκε και ο ντράμερ Han Bennink ο οποίος όταν ήταν νεότερος είχε παίξει μαζί με τον Lacy ο πυρήνας των Whammies ήταν πια έτοιμος. Συμπληρώθηκε με τρεις ακόμα μουσικούς, τον τρομπονίστα Jeb Bishop, πλέον τον κοντραμπασίστα Nate McBride και τέλος την βιολίστρια Mary Oliver και, έχοντες πρόσβαση σε πεντακόσιες (!) συνθέσεις του Steve Lacy, έκτοτε ηχογραφούν και περιοδεύουν διαδίδοντας την μουσική και το πρωτοπόρο πνεύμα του.

 

Στο πλαίσιο αυτής της ακάματης προσπάθειας τους θα παίξουν την Πέμπτη 30 Απριλίου στη Στέγη Γραμμάτων Και Τεχνών και ο μόνος Έλληνας του ολλανδικού σεξτέτου, ο Παντελής Καραγεώργης, μας μίλησε για το τι ακριβώς θα ακούσουμε σε αυτή την ξεχωριστή συναυλία.

 

 

Τελικά οι Whammies έχουν ως κύριο αντικείμενο την μουσική του Steve Lacy ή όχι απαραίτητα;

Ναι, οι Whammies είναι ένα γκρουπ που δημιουργήθηκε για να παίζει τη μουσική του Steve Lacy. Εκτός από δικές του συνθέσεις παίζουμε και μερικές του Thelonious Monk λόγω της σχέσης που είχε ο Lacy με τον Monk, ο ίδιος έλεγε ότι χρωστούσε πολλά στην μαθητεία του δίπλα στον Monk.

 

Σκοπός σας λοιπόν είναι απλά να κάνετε ένα αφιέρωμα στο έργο του Lacy ή να «υπερβείτε» κατά μιαν έννοια τον αυτοσχεδιαστή για να αναδείξετε τον συνθέτη;

Νομίζω ότι αυτά τα δύο είναι σε κάποιο βαθμό αδιαχώριστα. Η μουσική που παίζουμε είναι αφιέρωμα τόσο στον αυτοσχεδιαστή όσο και στον συνθέτη αλλά μέσα από την δική μας ερμηνεία του έργου του.

 

 

Θεωρείτε τους εαυτούς σας κατά κάποιο τρόπο «κληρονόμους» του έργου του Lacy;

Νομίζω ότι όλοι μας είμαστε ή τουλάχιστον αυτοί που αγαπάμε την μουσική του. Η μουσική συνέχεια είναι γενικότερα βασισμένη στην «κληρονομική» μετάδοση.

 

Δύο πνευστά, πιάνο, κοντραμπάσο και ντραμς είναι ένα κλασικό jazz σχήμα και το οποίο φυσικά ταιριάζει πάρα πολύ με την μουσική του Lacy αλλά...το βιολί και η βιόλα πώς προέκυψαν και, κυρίως, πώς αυτά τα έγχορδα που τα έχουμε ταυτίσει με την κλασική μουσική εντάσσονται σε ένα αμιγώς jazz πλαίσιο;

Ο Lacy είχε για πολλά χρόνια βιολί στο συγκρότημα του, συγκεκριμένα έπαιζε η σύζυγος του Irene Aebi, επομένως είναι πολύ φυσικό. Εκτός από βιολί/βιόλα έχουμε και ένα πνευστό synthesizer της δεκαετίας του 70, το Lyricon. Με τις επιπλέον δυνατότητες που μας δίνουν αυτά τα όργανα εξερευνούμε και ηχοχρωματικά (texturally) την μουσική του Lacy.

 

Εσύ, ο Jorrit Dijkstra και βέβαια ο Han Bennink είχατε βέβαια πολύ άμεση σχέση με την μουσική του Lacy, πώς και σε ποιο βαθμό ισχύει το ίδιο και για τους άλλους τρεις;

Δεν υπάρχει προσωπική σχέση αλλά όλοι μας γνωρίζαμε καλά το έργο του από πριν και επίσης μοιραζόμαστε την κοινή μουσική «γλώσσα» που εκφράζεται μέσα από αυτό το υλικό.

 

Αλήθεια, όσο και αν φυσικά είναι ένας εξαιρετικός ντράμερ και βέβαια είχε την τιμή να παίξει με τον ίδιο τον Steve Lacy, δεν σας ξενίζει λίγο και εσάς τους ίδιους το γεγονός ότι ο Han Bennink είναι ο μόνος που είναι τόσο μεγαλύτερος από τους υπόλοιπους του γκρουπ; Σας πέρασε ποτέ από το μυαλό να τον αντικαταστήσετε με έναν από τους άριστους επίσης μουσικούς που θα ήταν πιο κοντά στην ηλικία σας;

Ο Han είναι μόνον είκοσι χρόνια μεγαλύτερος μας ενώ αρκετοί από εμάς συνεργαζόμαστε με μουσικούς κατά μία εικοσαετία νεότερους. Επίσης δεν είναι τόσο σπάνιο το φαινόμενο, ο ίδιος ο Han έπαιζε με πολύ μεγαλύτερους του Αμερικανούς μουσικούς όταν ήταν νεότατος. Στην Ιστορία της jazz αυτό είναι κάι πολύ συνηθισμένο και βοηθάει στην μετάδοση ιδεών και πρακτικών.

 

Προσωπικά εσύ πόσο «συγγενικά» βρίσκεις να είναι η μουσική αλλά και γενικότερα το πνεύμα ή και η φιλοσοφία ακόμα του Steve Lacy με εκείνα του Thelonius Monk με τον οποίο έχεις ασχοληθεί τόσο επιστάμενα;

Δεν πρόκειται για προφανείς ομοιότητες αλλά για βαθύτερες σχέσεις, όπως π. χ. η οικονομία ή η επικέντρωση σε μια βασική ρυθμική η μελωδική ιδέα και η εμμονή στην ανάπτυξη της (και συχνά στη συνέχεια στην ανατροπή της). Υπάρχουν κοινές αξίες αν και η μουσική επί της ουσίας της  είναι μορφολογικά διαφορετική. 

 

Τι είναι αυτή η τεχνική των «στιγμιαίων ενορχηστρώσεων» που χρησιμοποιείτε;

Στις jazz συνθέσεις υπάρχουν στοιχεία δεδομένα και άλλά που αλλάζουν σε κάθε εκτέλεση. Από αυτά τα κομμάτια κρατάμε τα ουσιώδη δομικά τους μέρη αλλά μπορούμε να τα χρησιμοποιούμε ανάλογα με την στιγμή, μερικές φορές ακόμα και ως συνοδεία σε ό,τι παίζουμε εμείς.

Επίσης κάθε μέλος του γκρουπ μπορεί μερικές φορές να ξεκινήσει ένα καινούριο μέρος της σύνθεσης η να αποφασίσει να συμμετέχει η όχι σε αυτοσχεδιαστικά μέρη ή και να ξεκινήσει ένα άλλο κομμάτι.

 

Τι έχει να προσφέρει η μουσική του Steve Lacy σήμερα στους φίλους της jazz και γενικότερα στους σύγχρονους ακροατές που ζουν σε έναν πολύ πιο πολυπολιτισμικό αλλά και «διαδικτυωμένο» κόσμο από αυτόν στον οποίο έζησε εκείνος;

Ο Lacy ήταν ποιητής και η μουσική του  αφορά την ζωή. Μέσα από τα κομμάτια του προσπαθούσε να δείξει ότι οτιδήποτε μπορεί να μετατραπεί σε μουσική, για παράδειγμα η βροχή, οι πάπιες, οι λακκούβες, οι αισθήσεις, κ.λπ. Νομίζω ότι η ιδιαίτερη φύση της jazz γενικότερα και πιο συγκεκριμένα οι δικές του αναφορές σε διάφορα πράγματα δείχνουν πόσο επίκαιρο παραμένει το έργο του και άρα «συντονισμένο» με την εποχή μας. Τώρα όσον αφορά στους «διαδικτυωμένους» ακροατές...ίσως η μουσική του Lacy τους δίνει μία ευκαιρία να εστιάσουν σε κάτι  αληθινό και όμορφο, δηλαδή στον πραγματικό κόσμο!

 

Και τα προσεχή σχέδια των Whammies;

Παράλληλα με την περιοδεία μας συνεργαζόμαστε στο Άμστερνταμ με τον Jaap Blonk σε κομμάτια του Lacy με ενδιαφέροντα φωνητικά στοιχεία, για παράδειγμα συνθέσεις του βασισμένες σε κείμενα της Ιταλίδας avant garde ποιήτριας Giulia Niccolai. Και φυσικά σκοπεύουμε να συνεχίσουμε τις περιοδείες και τις ηχογραφήσεις μας....