Η ενασχόληση του Αϊνστάιν με τη μουσική ξεκινάει από τα πρώτα παιδικά του χρόνια στο Μόναχο, με τη βοήθεια της μητέρας του, της καταξιωμένης μουσικού Παουλίν Κοχ – Αϊνστάιν. Εκείνη του διδάσκει τους πρώτους μουσικούς κανόνες και του μαθαίνει να παίζει πιάνο και βιολί. Όμως, η πιο καθοριστική στιγμή για την μετέπειτα σχέση του Αϊνστάιν με τη μουσική θα έρθει λίγο αργότερα, στην εφηβεία του, όταν θα ακούσει τις Σονάτες για βιολί του Μότσαρτ.

 

Για το έργο του Μότσαρτ θα αναφέρει, αργότερα, ότι μοιάζει τόσο καθαρό σαν να υπήρχε από πάντα στο σύμπαν, περιμένοντας τον συνθέτη που θα το ανακαλύψει. Μάλιστα, ο φυσικός Μπράιν Φόστερ–ένας από τους διευθυντές του Διεθνούς Γραμμικού Επιταχυντή (ILC)– έχει γράψει ότι ο Αϊνστάιν έβλεπε τον Μότσαρτ ως ένα είδος μουσικού - φυσικού στον ήχο του οποίου διέκρινε την κοσμική ουσία της αρμονίας. Ιδιαίτερη αδυναμία είχε, επίσης, στον Μπαχ αλλά τον ενοχλούσε η έλλειψη δομής στους Βάγκνερ και Ντεμπισί.

 

Αν δεν ήμουν επιστήμονας, θα ήμουν μουσικός. Η ζωή είναι αδιανόητη για μένα αν δεν παίζω μουσική. Η μουσική είναι η μεγαλύτερη χαρά της ζωής μου. 

Άλμπερτ Αϊνστάιν 1

 

Από αναφορές της δεύτερης συζύγου του Έλσας, έχουμε μάθει ότι ο επιστήμονας  έπαιζε πολύ μουσική τις περιόδους που δούλευε τις θεωρίες του. Μάλιστα, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσωπική της μαρτυρία σχετικά με τις πρώτες στιγμές της σύλληψης της Θεωρίας της Σχετικότητας, με τον Αϊνστάιν να κρατάει τις πρώτες του σημειώσεις την ώρα που έπαιζε πιάνο:

 

"Ο καθηγητής κατέβηκε με τη ρόμπα του, όπως συνήθιζε, για το κολατσιό, αλλά δεν έβαλε σχεδόν μπουκιά στο στόμα του. Φαντάστηκα πως κάτι δεν πήγαινε καλά, και τον ρώτησα τι έχει. «Χρυσή μου», είπε, «έχω μια καταπληχτική ιδέα». Και αφού ήπιε τον καφέ του, πήγε στο πιάνο και άρχισε να παίζει. Πότε και πότε σταματούσε, έγραφε μερικές σημειώσεις κι επαναλάμβανε: «Έχω μια καταπληχτική ιδέα, μια υπέροχη ιδέα!». Του είπα: «Μα για όνομα του θεού, πες μου τι είναι, μη μ’ αφήνεις στην αβεβαιότητα». Μου λέει: «Είναι δύσκολο, πρέπει ακόμα να την επεξεργαστώ». Εξακολούθησε να παίζει πιάνο και να γράφει σημειώσεις για κάπου μισή ώρα, ύστερα ανέβηκε στο σπουδαστήριό του, λέγοντας μου πως δεν ήθελε να τον ενοχλήσει κανένας, κι έμεινε εκεί δύο ολόκληρες βδομάδες. […] Τέλος, κατέβηκε από το εργαστήριό του. Ήταν πολύ χλωμός. «Ορίστε», είπε, βάζοντας με μια κουρασμένη χειρονομία δύο κόλλες χαρτί πάνω στο τραπέζι. Ήταν η Θεωρία της Σχετικότητας." 2

 


1. http://www.pha.jhu.edu/einstein/stuff/einstein&music.pdf

2. Τσάρλυ Τσάπλιν, «Η αυτοβιογραφία μου», μτφρ. Κοσμάς Πολίτης, εκδ. Παιδεία, Αθήνα 1965.