Ο Θωμάς Ταμβάκος είναι ένας ακάματος και αφοσιωμένος εργάτης-υπηρέτης-θεράπων της λόγιας Ελληνικής Μουσικής. Μοναδικός μάλιστα στη σχέση μαζί της και στην προσφορά του σ’ αυτήν. Δεν είναι δημιουργός ο ίδιος, αλλά ανιχνεύει, εντοπίζει και καταγράφει, και ως εκ τούτου διασώζει, εν πολλοίς, το έργο των δημιουργών της.  

 

Ο Θωμάς Ταμβάκος συνεχίζει ακαταπόνητος τη θεάρεστη εργασία της καταγραφής της δισκογραφίας της Ελληνικής Κλασικής Μουσικής, που είχε αρχίσει το 1984 στο Μπουένος Άιρες ο αείμνηστος και φιλόπονος πρέσβης Αλέξης Ζακυθηνός (1934-1992). Τρεις ήταν οι σχετικές εκδόσεις, με την τελευταία αμέσως μετά τον πρόωρο θάνατό του (Εκδόσεις «Δωδώνη»).  Η πολύτιμη, έτσι κι αλλιώς, προσφορά του εκλιπόντος περιοριζόταν, ωστόσο, στην απλή καταγραφή των ηχογραφημάτων  με έργα Ελλήνων συνθετών – γηγενών κυρίως και ολίγων της διασποράς – που πραγματοποιήθηκαν σε όλη την οικουμένη. Ο Θωμάς Ταμβάκος, επεξέτεινε αξιοθαύμαστα τις έρευνες και τις καταγραφές του,  έχοντας ως σημείο εκκίνησης τους ίδιους τους δημιουργούς και το έργο τους, με κατάληξη τα πανταχόθεν προερχόμενα ηχογραφήματα-ηχητικές μαρτυρίες των συνθεμάτων τους.

 

Προς τούτο δημιούργησε νωρίς-νωρίς, το 1980,  το Α.Ε.Μ.Θ.Τ. (Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου), το οποίο εμπλουτίζει συνεχώς με νέες καταγραφές αλλά και συναφές προς αυτές υλικό (παρτιτούρες, φωτογραφίες, ηχογραφήματα κλπ). Το ανέδειξε έτσι σε μια μονάκριβη κιβωτό της λόγιας Ελληνικής Μουσικής, η οποία  περιέχει «φακέλους» για 4.300 Έλληνες και ελληνικής καταγωγής μουσουργούς λόγιας μουσικής, από τον 9ο αιώνα μ.Χ. μέχρι σήμερα.  

 

Αξιοποιώντας το αρχείο του ο Θωμάς Ταμβάκος συμμετέχει διαρκώς υποστηρικτικά στη μουσική ζωή του τόπου με πολλαπλές, πολυεπίπεδες και πολυσήμαντες δραστηριότητες (διαλέξεις, εκθέσεις, οργάνωση μουσικών εκδηλώσεων, συγγραφή κριτικών κειμένων, συγγραφή κειμένων για προγράμματα συναυλιών και δισκογραφικές εκδόσεις, σχεδιασμός και παρουσίαση ραδιοακροαμάτων κλπ. κλπ). Πλέον πρόσφατη ευεργετική δραστηριότητά του και απόσταγμα γνώσης και αγάπης συνάμα, υπήρξε η συγγραφή του πονήματος Σπυρίδων-Φιλίσκος Σαμάρας (17.11.1861-25.3.1917) -  Επίσημη Δισκογραφία (1904-2016)  -  Συμβολή στα 100 Χρόνια από την Εκδημία του, το οποίο εκδόθηκε από τη Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπολης!

 

 

Αποτελεί ένα απτό, όσο και αξιοθαύμαστο δείγμα της σοβαρότητας και της επιστημοσύνης με τις οποίες ασχολείται με όσα προαναφέρθηκαν ο Θωμάς Ταμβάκος. Η μεθοδολογία που εφαρμόζει είναι υψηλοτάτου ερευνητικού επιπέδου, πραγματικά αξιοζήλευτο υπόδειγμα για όσους ασχολούνται με τέτοια θέματα. Καταγράφεται για πρώτη φορά με τέτοια λεπτομέρεια, τεκμηρίωση και πληρότητα, το σύνολο της δισκογραφίας ενός εκ των επιφανέστερων μουσουργών της Ελλάδας, που υπήρξε δημιουργός, εκτός άλλων σημαντικών,  ενός από τα πλέον αναγνωρίσιμα παγκοσμίως συνθέματα. Δεν είναι άλλο αυτό από τον Ολυμπιακό Ύμνο.

 

 

ΕΞΩΦΥΛΛΟ5 1Ο Σαμάρας τον συνέθεσε αξιοποιώντας ποιητικό λόγο του Κωστή Παλαμά για τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες (Αθήνα, 1896). Ο Ολυμπιακός Ύμνος των Παλαμά-Σαμάρα επελέγη το 1958, από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, ως ο επίσημος ύμνος των Ολυμπιακών Αγώνων και από τους Αγώνες της Ρώμης (1960) και εφεξής ερμηνεύεται τόσο στην  τελετή έναρξης, όσο και εκείνη της λήξης κάθε Ολυμπιάδας. Το όνομα του Σαμάρα σίγουρα δεν είναι αναγνωρίσιμο από τους πολλούς. Είναι, όμως, αναγνωρίσιμο, όπως και η δημιουργία  του, από τους φιλόμουσους και τους ειδήμονες, από την εποχή μάλιστα που ζούσε και δραστηριοποιείτο. Αξιοσημείωτο είναι το ακόλουθο γεγονός το οποίο καταδεικνύει την εκτίμησή την οποία απολάμβανε προς τα τέλη του 19ου αιώνα.

 

 

Το 1895 ο Γάλλος μουσικολόγος Albert Lavignac (Αλμπέρ Λαβινάκ, 1846-1916) εξέδωσε στο Παρίσι το περίφημο σύγγραμμά του La musique et les musiciens (Η μουσική και οι μουσικοί). Ανάμεσα στους σπουδαίους Ιταλούς μουσικούς της εποχής (Puccini, Leoncavallo, Mascagni κ.α.), μνημονεύει και τον ελληνικής καταγωγής Spiro Samara, ενώ από το σύγγραμμα απουσιάζει παντελώς οποιαδήποτε αναφορά στον σπουδαίο συμπατριώτη του και εντελώς σύγχρονο του Σαμάρα μουσουργό Claude Debussy (Κλωντ Ντεμπισσύ, 1862-1918), μολονότι ο τελευταίος υπήρξε και μαθητής του συγγραφέα στο Ωδείο του Παρισιού!!!  

 

 

Αυτόν τον πραγματικά σπουδαίο μουσουργό, τον Σπυρίδωνα – Φιλίσκο Σαμάρα, επέλεξε για να καταθέσει για μίαν ακόμη φορά τα διαπιστευτήριά του ο Θωμάς Ταμβάκος, με αφορμή τη συμπλήρωση φέτος – στις 25 Μαρτίου, συγκεκριμένα -  100 χρόνων από το θάνατό του. Ο θαυμασμός για το αφιέρωμά του είναι ειλικρινής, αυθόρμητος και απεριόριστος. Το ιστορικό των ηχογραφημάτων των έργων του ξετυλίγεται με τρόπο συναρπαστικό, καθώς κάθε αναφορά συνοδεύεται από εκπληκτικές λεπτομέρειες. Από το πρώτο επίσημο ηχογράφημα – δίσκος γραμμοφώνου, φυσικά - που περιέχει το τραγούδι  «Ύμνος στον έρωτα» (Hymne d’Amour) σε ποίηση Gustave Rivet (Γκυστάβ Ριβέτ), το οποίο ηχογραφήθηκε στο Παρίσι και εκδόθηκε στην Ιταλία το 1904, έως το εκατοστό δέκατο έβδομο και πλέον πρόσφατο – ιταλική έκδοση δυο δίσκων ακτίνας του 2016 με όνομα Ελληνική Ραψωδία,  η οποία περιέχει την οργανική σύνθεση Κιθάρισης (Chitarrata) του 1885, που ηχογραφήθηκε στην Αθήνα το 2013 -, παρουσιάζονται όλες οι εκδόσεις στις οποίες αποτυπώνεται ηχητικά και τεκμηριώνεται σημαντικό μέρος του έργου του μουσουργού.

 

 

Εκτός αυτών, στο μελέτημα, σχήματος Α4 και 122 σελίδων,  υπάρχουν πρόλογος του εκδότη, εισαγωγικό σημείωμα του Γιώργου Κωνστάντζου, εισαγωγή, γενικές οδηγίες προς τους αναγνώστες για την κατανόηση των εγγραφών και των κωδικοποιήσεων και βιογραφικό σχεδίασμα του συνθέτη, από τον συγγραφέα, ψηφιακές εκδόσεις με ηχογραφημένα έργα του, άλλες εκδόσεις, όπως π.χ. μουσικές κάρτες με τον Ολυμπιακό Ύμνο (!), ευρετήρια δισκογραφημένων έργων και ερμηνευτών, βιβλιογραφία, πλήθος φωτογραφιών εκδόσεων, καλλιτεχνών και μουσικών κειμένων (παρτιτούρες)  και εν είδει παραρτήματος «Ανεπίσημη δισκογραφία», ιδιωτικές ηχογραφήσεις δηλαδή ερμηνειών έργων του συνθέτη σε συναυλίες και ρεσιτάλ, που παρουσιάζονται με ένα πραγματικό πανηγύρι πληροφοριών!!! Δεν θα μπορούσε επομένως να ζητήσει κάτι περισσότερο, ούτε ο πλέον απαιτητικός φιλόμουσος.                       

 

Επιπροσθέτως αναφέρουμε ότι η έκδοση είναι αφιερωμένη στη μνήμη αφενός μεν του πρώτου διδάξαντος Αλέξη Ζακυθηνού, αφετέρου δε του συνθέτη, μουσικολόγου και μουσικογράφου Τάκη Καλογερόπουλου (1946-2009), στη δημιουργία του επτάτομου Λεξικού της Ελληνικής Μουσικής του οποίου, ο Θωμάς Ταμβάκος ήταν βασικός συνεργάτης. Υπήρξαν και οι δύο πρότυπα για τον συγγραφέα, όπως ο ίδιος αναφέρει στο εισαγωγικό του σημείωμα. 

 

 

Το πόνημα θα παρουσιαστεί επισήμως τη Δευτέρα 22 Μαΐου, στις 7:00 μ.μ.,  στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Ωδείου «Φαέθων» της Αλεξανδρούπολης – μην λησμονούμε ποιος είναι ο φορέας έκδοσης του. (Αθήνα τ’ ακούς;). Την δε επομένη, Τρίτη 23 Μαΐου, το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης οργανώνει Επιστημονική Ημερίδα με θέμα «Η συμβολή του Θωμά Ταμβάκου στη διάσωση και διάχυση ανεξερεύνητων πλευρών της Ελληνικής μουσικής δημιουργίας». (Αθήνα τ’ ακούς; Υπουργείο Πολιτισμού τ’ ακούς; Υπουργείο Παιδείας τ’ ακούς; Ακαδημία Αθηνών τ’ ακούς;...)