Ο Βασίλης Τσιβιλίκας μου είχε πει κάποτε ότι το θέατρο είναι η πιο θνησιγενής μορφή Τέχνης, με την έννοια ότι, όταν το έργο «κατέβει» στο τέλος της σαιζόν, μένει μόνο ως ανάμνηση και στους συντελεστές και στους θεατές. Εννοείται φυσικά πως οι ηχογραφήσεις παλιότερα ή οι μέχρι σήμερα μαγνητοσκοπήσεις θεατρικών παραστάσεων είναι πολύ χρήσιμες ως μαρτυρίες και ως ντοκουμέντα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστούν τη θεατρική πράξη που θέλει τον ηθοποιό και τον θεατή κοντά, στην απόσταση που ορίζει ο εκάστοτε θεατρικός χώρος και ο σκηνοθέτης της κάθε παράστασης. Και η μουσική;

 

 

Η μουσική είναι σε λίγο καλύτερη μοίρα καθώς μερικές φορές εκδίδεται μέσω της δισκογραφίας, άλλες φορές διανέμεται σε cd μαζί με το πρόγραμμα της παράστασης ή πωλείται ξεχωριστά στα φουαγιέ των θεάτρων και, πιο πρόσφατα, βρίσκεται κατακερματισμένη σε διαδικτυακές αναρτήσεις. Τις περισσότερες φορές όμως μένει στο αρχείο των συνθετών.

 

Τα τελευταία χρόνια ωστόσο, υπάρχουν πολλά νέα παιδιά, ταλαντούχα, ορεξάτα και ταγμένα στο χώρο του θεάτρου που, ενώ θα μπορούσαν κάλλιστα να υπηρετήσουν το ελληνικό τραγούδι (κάποιοι το κάνουν παράλληλα), επιλέγουν να διαθέτουν το μεγαλύτερο κομμάτι του ταλέντου τους στη σύνθεση μουσικής για θέατρο όλων των ειδών και εποχών του ελληνικού και του παγκόσμιου ρεπερτορίου.

 

Θα αποφύγω την παρέλαση των ονομάτων καθώς μπορεί, άθελά μου, να ξεχάσω κάποια από αυτά ή να μην αναφέρω άλλες και πολύ ενδιαφέρουσες περιπτώσεις που δε γνωρίζω. Θα σταθώ όμως σε ορισμένους συνθέτες μέσα από δουλειές τους που παρακολούθησα τη φετινή χειμερινή σαιζόν 2016-2017. Και για να το εξειδικεύσω ακόμα περισσότερο, σημειώνω παραστάσεις στις οποίες η μουσική παίζεται ζωντανά με την παρουσία των δημιουργών της.

 

Ξεκινώντας από το τέλος της χρονιάς, θέλω να σημειώσω τη μουσική του Δημήτρη Μαραμή για τον «Ερωτόκριτο» του Βιτσέντζου Κορνάρου σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Ρήγου. Μια πρώτη εικόνα του εγχειρήματος είχαμε πάρει πριν από λίγα χρόνια στο θέατρο «Ακροπόλ» σε σκηνοθεσία τότε του Στάθη Λιβαθινού. Τώρα παρουσιάζεται πλέον ως μιούζικαλ στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Η μουσική του Δημήτρη Μαραμή κινείται σε jazz και blues δρόμους, χωρίς να λείπουν η ελληνική παράδοση, αλλά και τα «χατζιδακικά» μονοπάτια. Η επιλογή των κομματιών του «Ερωτόκριτου» που μελοποιήθηκαν έχει γίνει από τον συνθέτη, ενώ η παράσταση ευτύχησε να έχει ως Ερωτόκριτο και Αρετούσα ένα από τα πιο ταιριαστά οπτικά και φωνητικά «ζευγάρι» που έχω δει εσχάτως στο θέατρο, τον Θοδωρή Βουτσικάκη και τη Μαρίνα Σάττι.

 

Βραβευμένος συνθέτης ο Δημήτρης Μαραμής, βραβευμένος και ο Θοδωρής Οικονόμου, ο οποίος έπαιζε ζωντανά στο πιάνο τη μουσική του έργου «Η σονάτα του Κρόιτσερ» του Λέοντος Τολστόι σε θεατρική μεταφορά Αντώνη Πέρη και σκηνοθεσία Μαρίας Ξανθοπουλίδου στο Θέατρο Τέχνης, στη σκηνή της οδού Φρυνίχου. Δεν ξεχνώ ποτέ ωστόσο τον Θοδωρή Οικονόμου, πριν από 5 χρόνια, στην άκρη της Κεντρικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου, να γίνεται ουσιαστικά με τη μουσική του και την ερμηνεία της, ρόλος στην «Οδύσσεια» του Ομήρου σε σκηνοθεσία Robert Wilson.

 

Στο Εθνικό Θέατρο και στη σκηνή «Μαρίκα Κοτοπούλη» του Rex, ακούγεται η πολυποίκιλη, πότε ρυθμικά εξωστρεφής και πότε λυρική μουσική του Άγγελου Τριανταφύλλου για το έργο «Οπερέττα» του Βίτολντ Γκομπρόβιτς σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου με τον οποίο ο Άγγελος Τριανταφύλλου έχει συνεργαστεί αρκετά τα τελευταία χρόνια.

 

Ο συνθέτης εδώ γίνεται μέρος της παράστασης και ως ηθοποιός, κάτι που συμβαίνει και με τον Κώστα Γάκη στις παραστάσεις που έχει ανεβάσει με την «Ομάδα Ιδέα» και για τις οποίες έχει γράψει τη μουσική (στη δεύτερη σε συνεργασία με τον Κώστα Λώλο), «Το δέντρο του Οιδίποδα» και «Ρωμασίος & Ιουλιέτα για 2» που, μετά το θέατρο «Θησείον», στεγάστηκαν πλέον στο ιστορικό θέατρο «Άλφα».

 

Και φυσικά δε μπορώ να παραλείψω την όμορφη μουσική και τα τραγούδια που έγραψε ο Σταμάτης Κραουνάκης για τη μετατροπή του θεατρικού «Βικτόρ ή Τα παιδιά στην εξουσία» του Ροζέ Βιτράκ σε μουσικό έργο στο Θέατρο Τέχνης, στη σκηνή της οδού Φρυνίχου σε σκηνοθεσία Μαριάννας Κάλμπαρη.

 

Η αλήθεια είναι ότι ο Σταμάτης Κραουνάκης πάντα ενδιαφερόταν να υπάρχει και να επικοινωνείται στο κοινό η θεατρική του δουλειά. Είτε μέσω της δισκογραφικής οδού, είτε παλιότερα με την εκτύπωση κάποιων εκτός εμπορίου maxi singles (τα θυμάστε;), είτε, πλέον, μέσω αναρτήσεων στο διαδίκτυο.

 

Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις τραγουδιών που αυτονομούνται από τις παραστάσεις στις οποίες πρωτακούστηκαν και διεκδικούν τη δική τους θέση στο ελληνικό τραγούδι, πολλές φορές ξεχνώντας και τη θεατρική τους προέλευση. Καταλαβαίνω ακόμα ότι υπάρχουν θεατρικές μουσικές που δε μπορούν να λειτουργήσουν εκτός παράστασης, όπως καταλαβαίνω και το παραπάνω κόστος που απαιτεί η έκδοσή τους σε cd με αμφίβολα εμπορικά αποτελέσματα. Κατανοώ επίσης τις πολλαπλάσιες εκδόσεις της κινηματογραφικής μουσικής - σε σχέση με τις αντίστοιχες του θεάτρου - καθώς η πορεία μιας ταινίας δεν τελειώνει με το τέλος της προβολής της στη σκοτεινή αίθουσα.

 

Από την άλλη όμως, σκεφθείτε τι θα χάναμε αν δεν είχε ποτέ εκδοθεί π.χ. η πρωτοποριακή – ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα – μουσική εργασία του Μάνου Χατζιδάκι για τους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη από τη θρυλική παράσταση του Θεάτρου Τέχνης του Κάρολου Κουν.

 

 


Το κείμενο αναδημοσιεύεται με την άδεια του συγγραφέα του.