Τα τελευταία χρόνια πληθώρα διεθνών διακρίσεων και θριάμβων των τριών  σημαντικότερων μουσικών πρεσβευτών της χώρας μάς έχει χαρίσει  αλλεπάλληλες συγκινήσεις. Ποιοι είναι αυτοί οι πρεσβευτές; Μα τεκμηριωμένα και αναμφίβολα ο βιολονίστας Λεωνίδας Καβάκος, η Καμεράτα, Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής και ο αρχιμουσικός Θεόδωρος Κουρεντζής. Οι πολυεπίπεδες διεθνώς παινεμένες συνεχείς δραστηριότητές τους, το επιβεβαιώνουν. Ωστόσο, δεν είναι μόνον αυτοί που μας συγκινούν, μας ενθουσιάζουν και μας κάνουν περήφανους με τα επιτεύγματά τους. Υπάρχουν και άλλοι Έλληνες εργάτες της μουσικής, αλλά και μουσικά σύνολα, που σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς συμβάλλουν  στην προβολή και καταξίωση της χώρας μας στο παγκόσμιο μουσικό γίγνεσθαι. Συνεχές διακρίσεις, σε διάφορα επίπεδα και διαφορετικής μορφής, πιστοποιούν τη διεθνή αναγνώριση της λόγιας ελληνικής μουσικής και κυρίως των λειτουργών της. 

 

Το συνειδητοποιήσαμε για μιαν ακόμη φορά όταν στις αρχές Αυγούστου πληροφορηθήκαμε τη σπουδαία διάκριση της κερκυραϊκής Φιλαρμονικής Εταιρείας Μάντζαρος στο φετινό Παγκόσμιο Φεστιβάλ Ορχηστρών - World Orchestra Festival -, το οποίο διεξάγεται στην ευρωπαϊκή, αν όχι παγκόσμια, «πρωτεύουσα» της μουσικής, τη Βιέννη.  Ο σημαντικός  αυτός θεσμός, που πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας της Αυστρίας, διεξήχθη φέτος για τέταρτη φορά. Η συμμετοχή σε ένα τέτοιο φεστιβάλ καταξιώνει από μόνη της κάθε μουσικό σύνολο. Πόσο μάλλον η υπέρτατη διάκριση. Η Φιλαρμονική της Εταιρείας είχε προσκληθεί και πέρσι να συμμετέχει, το κόστος, όμως του συνόλου των διαδικασιών αποδείχθηκε ανυπέρβλητο εμπόδιο. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας και ο από το 2013 αρχιμουσικός και καλλιτεχνικός διευθυντής της Φιλαρμονικής Σωκράτης Άνθης ευτυχώς δεν απογοητεύτηκαν. Μεθοδικά και έγκαιρα αναζήτησαν οικονομική στήριξη, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, πείθοντας ταυτοχρόνως τις οικογένειες των μουσικών για την αναγκαιότητα της προσπάθειας, έτσι ώστε να συμβάλλουν καλύπτοντας το 50% των εξόδων του ταξιδιού και της παραμονής. Και βεβαίως δικαιώθηκαν. 

 

Η τελική συναυλία του διαγωνισμού πραγματοποιήθηκε στις 31 Ιουλίου 2016 το βράδυ, στην περίφημη και ιστορική Αίθουσα Musikverein της αυστριακής πρωτεύουσας. Ναι! αυτή την οποία γνωρίζει όλη η οικουμένη από τις κοσμαγάπητες πρωτοχρονιάτικες συναυλίες τις οποίες πραγματοποιεί εκεί η σπουδαία Φιλαρμονική της Βιέννης. Στην τελική φάση του διαγωνισμού συμμετείχαν δυο φιλαρμονικές από την Ιταλία, μια από την Αυστρία, μια από την Κροατία και βεβαίως η Φιλαρμονική της Εταιρείας Μάντζαρος. Προετοιμασμένοι εξαιρετικά οι Κερκυραίοι μουσικοί της από τον καθοδηγητή τους Σωκράτη Άνθη, ο οποίος τους έχει μεταλαμπαδεύσει όχι μόνον τις γνώσεις του, αλλά και το νεανικό ενθουσιασμό και το ασίγαστο πάθος  του για τη μουσική, θριάμβευσαν κερδίζοντας επάξια το Χρυσό Βραβείο του διαγωνισμού! Εκτός αυτού ο ίδιος ο Σωκράτης Άνθης τιμήθηκε από την κριτική επιτροπή με το βραβείο του Εξαίρετου Αρχιμουσικού. Ένα ακόμη σημαντικό «δώρο» για τον πολυπράγμονα μουσικό μας, που γιόρταζε, τη μέρα εκείνη, τα γενέθλιά του! 

 

 

Επισημαίνεται, για όσους δεν το έχουν αντιληφθεί ή το αγνοούν, ότι ο Σωκράτης Άνθης είναι ο γνωστός σολίστ τρομπέτας, μόνιμος συνεργάτης του Μάνου Χατζιδάκι, εξάρχων της Ορχήστρας των Χρωμάτων και της Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ, ιδρυτής και ψυχή του κουιντέτου χάλκινων πνευστών Melos Brass, καθηγητής τρομπέτας τα τελευταία χρόνια στο Ωδείο Αθηνών.  Όταν συνταξιοδοτήθηκε - συνταξιοδοτούνται άραγε ποτέ τέτοιοι καλλιτέχνες; -  επέστρεψε στη γενέτειρά του, την Κέρκυρα και εντάχθηκε, ως καλλιτεχνικός διευθυντής και αρχιμουσικός, στο δυναμικό της ιστορικής Φιλαρμονικής Εταιρείας Μάντζαρος, στην οποία παρακολούθησε τα πρώτα του μουσικά μαθήματα και έπαιξε για πρώτη φορά τρομπέτα. Ξαναγύρισε δηλαδή στη μουσική του μήτρα, εκεί όπου γεννήθηκε ως μουσικός, για να ανταποδώσει τα όσα αυτή του προσέφερε. Και τα ανταποδίδει, όπως μαρτυρούν τα γεγονότα, με τον καλύτερο τρόπο.  

 

 

Η προηγούμενη ανάλογη χαρμόσυνη είδηση είχε φθάσει ένα μήνα περίπου νωρίτερα – στα τέλη του Ιουνίου για την ακρίβεια. Στις 24 Ιουνίου η Ακαδημία του Δίσκου Λυρικής Τέχνης  - Académie du Disque Lyrique - απένειμε τα ετήσια βραβεία της «Χρυσός Ορφέας» (Orphée d'Or).  Με μεγάλη χαρά διαπιστώσαμε ότι ο «Χρυσός Ορφέας» Γκαμπριέλ Φωρέ, για τον καλύτερο ερμηνευτή γαλλικών τραγουδιών, απενεμήθη στο δικό μας βαρύτονο Τάση Χριστογιαννόπουλο, ο οποίος από καιρό σταδιοδρομεί με εξαιρετικές επιδόσεις, τόσο στην όπερα, όσο και στο λυρικό τραγούδι, στο εξωτερικό – οι ξένοι τον γνωρίζουν με το όνομα Tassis Christoyannis. Πριν από τέσσερα χρόνια ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος  άρχισε να ηχογραφεί μεθοδικά μια σειρά από επιλεγμένα έργα γαλλικής λυρικής μουσικής. Ηχογράφησε τραγούδια και άριες του 17ου και του 18ου αιώνα με το Κέντρο Μουσικής Μπαρόκ των Βερσαλλιών και του 19ου αιώνα με το Κέντρο Γαλλικής Ρομαντικής Μουσικής της Βενετίας. 

 

 ixovoles 29 2

 

Στο πλέον πρόσφατο ηχογράφημα της σειράς συνοδευόμενος από τον πιανίστα  Τζεφ Κοέν (Jeff Cohen) ο τραγουδιστής ερμηνεύει αποκλειστικά, σε πρώτη παγκόσμια δισκογράφηση,  είκοσι έξι τραγούδια – Mélodies τα ονομάζουν οι γαλλόφωνοι - του μάλλον παραγνωρισμένου Γάλλου ρομαντικού βιολονίστα και συνθέτη Μπενζαμέν Γκοντάρ (Benjamin Godard, 1849-1895). Πρόκειται για μια γενναιόδωρη και από κάθε άποψη ωραία έκδοση διάρκειας 72 λεπτών της  δισκογραφικής εταιρείας Aparté, με χαρακτηριστικά ΑΡ123, η οποία έτυχε εγκωμιαστικότατων κριτικών από τον εξειδικευμένο τύπο, όπως π.χ. η τιμητική αναφορά στο τεύχος του Μαΐου 2016 – σελίδα 94 - του έγκυρου γαλλικού περιοδικού Diapason. Τα πρότερα, ωστόσο, εγκώμια δεν προϊδέαζαν για μια τέτοια και τόσο τιμητική διάκριση, όπως αυτή της Ακαδημίας του Δίσκου Λυρικής Τέχνης. Δεν είναι συνηθισμένο δα Γάλλοι να βραβεύουν κάποιον μη Γάλλο για ερμηνεία γαλλικής μουσικής! Το ιδιαίτερο αυτό γεγονός αποδεικνύει περίτρανα την αξία των Ελλήνων ερμηνευτών αλλά και την  εκτίμηση των  ξένων φιλότεχνων για αυτούς. Αν αυτό δεν είναι καταξίωση, τότε τι άραγε  είναι; 

 

 

Ένα πρόσφατο δημοσίευμα του έγκυρου αγγλικού μουσικού περιοδικού BBC Music μας υπενθύμισε την αξιοθαύμαστη διεθνή σταδιοδρομία του εξαιρετικού πιανίστα μας – και συνθέτη και Καλλιτεχνικού Διευθυντή του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης - Γιώργου – Εμμανουήλ Λαζαρίδη. Ανάμεσα στα άλλα παινεμένα ηχογραφήματά του είναι και αυτό με έργα του Φραντς Λιστ (Franz Liszt, 1811-1886), το οποίο εκδόθηκε το 2006 από την καλή δισκογραφική εταιρεία Linn Records. Το ηχογράφημα διάρκειας 58 λεπτών, με χαρακτηριστικά BKD282, περιέχει την εμβληματική Σονάτα σε σι ελάσσονα και τις Μεγάλες Σπουδές του Παγκανίνι. Οι κριτικές για τις ερμηνείες ήσαν διθυραμβικές. Έτσι σχετικά σύντομα εξαντλήθηκε γεγονός που υποχρέωσε την εταιρεία να το επανεκδώσει πριν λίγα χρόνια. 

 

 ixovoles 29 3

 

Το περιοδικό BBC Music στο τεύχος του Ιουνίου 2016 (σελίδες 44-45) δημοσιεύει ένα ενδιαφέρον, ως συνήθως, άρθρο με όνομα Ο 19ος αιώνας: ένας αιώνας σε δέκα έργα  - το πρωτότυπο όνομα του άρθρου είναι The 1800s: a century in ten works. Ο συντάκτης του άρθρου επιλέγει ένα εμβληματικό μουσικό έργο για κάθε δεκαετία του 19ου αιώνα, το σχολιάζει και προτείνει μια ξεχωριστή ερμηνεία του. Για την έκτη δεκαετία του αιώνα (1850-1860), επέλεξε  τη Σονάτα σε σι ελάσσονα του Λιστ και πρότεινε ως υποδειγματική ερμηνεία της ποιάν άλλη; Την προμνημονευθείσα του δικού μας πιανίστα! Δεν μας ξένισε βεβαίως αυτή η διάκριση, αφού είχε προηγηθεί μια ανάλογη του πιο εξειδικευμένου περιοδικού Ο Πιανίστας (The Pianist), το οποίο συμπεριέλαβε το ηχογράφημα στις 50 καλύτερες εκδόσεις της δεκαετίας. Εννοεί της δεκαετίας 2001-2010 και όσες εστιάζουν στο πιάνο. Όσοι γνωρίζουν πόσα ηχογραφήματα με πιάνο εκδίδονται κάθε χρόνο – αν γράφαμε κάθε μέρα (!), δεν θα υπερβάλαμε – αντιλαμβάνονται τη σπουδαιότητα και αυτής της διάκρισης. 

 

 

Μια άλλη πρόσφατη είδηση η οποία μας χαροποίησε ιδιαίτερα αφορούσε το  σεμνό και άοκνο θεράποντα της ελληνικής, αλλά όχι μόνον, όπως θα διαπιστώσετε, μουσικής Γιάννη Σαμπροβαλάκη. Ο σπουδαίος κλαρινετίστας, αλλά και σπουδαίος μουσικολόγος, ερευνητής και ενορχηστρωτής, είχε εκπονήσει πριν από μερικά χρόνια μια καινούρια ενορχήστρωση-διασκευή του μπαλέτου του Νικολάι Ρίμσκυ-Κόρσακωφ (1844-1908) Ο Χρυσός Πετεινός. Ενός μπαλέτου το οποίο είχε αποτελέσει μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες των ιστορικών Ρώσικων Μπαλέτων κατά της δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα, αλλά μάλλον ανεξήγητα είχε σταματήσει να παρουσιάζεται μετά το 1945. Η εκδοχή του Γιάννη Σαμπροβαλάκη είχε πρωτοπαρουσιαστεί το 2012 στην Όπερα της Κοπεγχάγης από το Βασιλικό Μπαλέτο της Δανίας.  Οι τότε κριτικές ήσαν εξαιρετικά εγκωμιαστικές. Οι Financial Times του Λονδίνου αναφέρθηκαν χαρακτηριστικά σε μια «εξαιρετικά επιδέξια νέα ενορχήστρωση». 

 

 ixovoles 29 4

 

Αξιοποιώντας την ενορχήστρωση αυτή το έργο παρουσιάστηκε από τις 6 έως τις 11 Ιουνίου 2016 από το φημισμένο American Ballet Theatre στη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης, την περίφημη MET! Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στην πεποίθηση ότι η ενορχηστρωτική εκδοχή του Γιάννη Σαμπροβαλάκη έχει τέτοιες αρετές που θα βοηθήσουν τα μέγιστα στην αναβίωση του έργου και την ένταξή του στο ρεπερτόριο όλων των μεγάλων λυρικών θεάτρων. Ο ίδιος ο (ανα)δημιουργός με σεμνότητα δήλωσε ότι «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά για ένα μουσικό από το να φτάνει στο σημείο εκείνο στο οποίο η εργασία του να εμπλουτίζει την παγκόσμια μουσική φιλολογία». Του ευχόμαστε το παραδοσιακό «και εις ανώτερα» γιατί το αξίζει.  

 

 

Η Μουσική είναι όμως γένους θηλυκού.  Και γυναίκα αποτελεί το σημείο αναφοράς της επόμενης και τελευταίας είδησης, η οποία επιβεβαιώνει ότι – στη λόγια μουσική – «έξω πάμε καλά».  Σε λίγες μέρες, την Κυριακή 21 Αυγούστου  συγκεκριμένα, - το παρόν συντάσσεται λίγο μετά τον Δεκαπενταύγουστο – στο περίφημο Θερινό Φεστιβάλ Λουκέρνης, η εξαιρετικά δραστήρια συνθέτρια και αρχιμουσικός Κωνσταντία Γουρζή θα διευθύνει την Ορχήστρα της Ακαδημίας του Φεστιβάλ σε έργα Ιάννη Ξενάκη,  Περ Νέργκορ, Γκιέργκυ Λίγκετι και ... Κωνσταντίας Γουρζή. Το δικό της έργο το οποίο θα διευθύνει ονομάζεται Ny-él, two Angels in the White Garden - Ny-él, δυο Άγγελοι στον Άσπρο Κήπο – έχει τον αριθμό 65 (Opus 65) στον κατάλογο των έργων της, αποτελείται από τέσσερα σύντομα διακριτά μέρη, είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Κλάουντιο Αμπάντο και του Πιέρ Μπουλέζ, θα παρουσιαστεί σε πρώτη παγκόσμια ερμηνεία, διαρκεί 15 λεπτά και είναι, παρακαλούμε, παραγγελία του Φεστιβάλ Λουκέρνης! 

 

 ixovoles 29 5

 

Μεγάλη τιμή και καταξίωση συνάμα, αν αναλογιστούμε ότι στις τέσσερις εβδομάδες που διαρκεί το Φεστιβάλ (12.8-11.9.2016), στις περισσότερες από τις 100 εκδηλώσεις του, συμμετέχουν επιφανείς μουσικοί ερμηνευτές και αρχιμουσικοί όπως η Τσετσίλια Μπάρτολι, η Άννε-Ζοφί Μούττερ, η Ιζαμπέλλε Φάουστ, ο Χάιντς Χόλλιγκερ, ο (περιζήτητος) Λεωνίδας Καβάκος, ο Σερ Σάιμον Ράττλ  - με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου, βεβαίως – ο Μπέρναρντ Χάιτινκ, ο Ντάνιελ Μπάρενμπόιμ, ο Χέρμπερτ Μπλόμστεντ, ο Βάλερυ Γκεργκίεφ, ο Ντανιέλε Γκάττι, ο Φραντς Βέλζερ-Μαιστ, ο Γκουστάβο Ντουνταμέλ – με την Ορχήστρα Σιμόν Μπολιβάρ... κλπ, κλπ, κλπ.  

 

Ανυπομονούμε να ακούσουμε το έργο της αυτό ερμηνευμένο και στην Ελλάδα. Σύντομα, ελπίζουμε.