Τον Αύγουστο του 2016 συμπληρώνονται 80 χρόνια από τη δολοφονία του Federico Garcia Lorca στις αρχές του ισπανικού εμφυλίου. Ποιητής και θεατρικός συγγραφέας ιδιαίτερα αγαπητός και στην Ελλάδα του οποίου ο λόγος έχει μελοποιηθεί - μεταφρασμένος - από πολλούς συνθέτες και έχει τραγουδηθεί από πολλαπλάσιους τραγουδιστές διαμέσου των δεκαετίων, ενώ αρκετά θεατρικά του έργα έχουν ανέβει κατά καιρούς στις ελληνικές θεατρικές σκηνές. Ένα από αυτά είναι και ο «Ματωμένος γάμος», ο οποίος παρουσιάστηκε για πρώτη φορά από το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν (πάντοτε πρωτοπόρος στο να συστήνει στον κόσμο νέους συγγραφείς) στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ‘40. Έκτοτε ανέβηκε αρκετές φορές στο θέατρο από διάφορους θιάσους και σκηνοθέτες, ενώ ηχογραφήθηκε για το ραδιόφωνο και μαγνητοσκοπήθηκε για την τηλεόραση. Η παραστασιογραφία του συγκεκριμένου έργου είναι μακροσκελής και ξεφεύγει από τους σκοπούς αυτού του κειμένου. 

 

Η μετάφραση του Νίκου Γκάτσου και η μουσική και τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι από την παράσταση του Κουν έχουν χρησιμοποιηθεί και σε κατοπινές παρουσιάσεις του έργου, ενώ κάποια από τα τραγούδια, μολονότι όλα κυκλοφόρησαν σε μεγάλο δίσκο το 1965 (αρκετά χρόνια μετά το πρώτο ανέβασμα), αυτονομήθηκαν και έχουν ξανατραγουδηθεί και ηχογραφηθεί πολλές φορές εκτός παράστασης. 

 

Ο «Ματωμένος γάμος» πρόσφατα μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από την Paula Ortiz, ταινία που προβάλλεται ήδη και στην Ελλάδα. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ταινίας αυτής είναι, κατά τη γνώμη μου, ο υποτιτλισμός της από την Αγαθή Δημητρούκα που καταφέρνει να μην προδώσει τον ποιητικό λόγο του Lorca όχι μεταφράζοντας απλώς τις λέξεις, αλλά διατηρώντας την ευαισθησία, τον λυρισμό και το πνεύμα της γραφής του. Κι όλα αυτά με την ταχύτητα της εναλλαγής των κινηματογραφικών εικόνων και τη συμπύκνωση του κειμένου και των νοημάτων του οπτικά μέσα σε δύο γραμμές, στις οποίες πρέπει να χωρέσει σε κάθε καρέ η μετάφραση, ώστε να είναι συγχρονισμένη με την ομιλία των ηθοποιών.

 

Η Αγαθή Δημητρούκα έχει ασχοληθεί με τον Lorca και την ισπανική λογοτεχνία γενικότερα. Έχει μάλιστα μεταφράσει 13 ποιήματα από τη συλλογή παλιών λαϊκών ισπανικών τραγουδιών του Lorca τα οποία μελοποιήθηκαν από τον Νίκο Μαμαγκάκη και, με την ερμηνεία της Νένας Βενετσάνου και την απαγγελία του Γιώργου Λαζάνη, κυκλοφόρησαν το 1983 στον δίσκο «Του έρωτα και του πάθους» από τη Λύρα του Αλέκου Πατσιφά. Άλλωστε, όπως αναφέρει ο Νίκος Μαμαγκάκης στο εσώφυλλο του δίσκου «Το έργο αυτό το αφιερώνω στη μνήμη του Αλέκου Πατσιφά, του οποίου ήταν και η αρχική ιδέα».

 

 

Όπως μας είπε η Αγαθή Δημητρούκα σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχαμε πριν λίγες μέρες μαζί της στο Δεύτερο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, δύο ποιήματα που τα είχε μεταφράσει για τον συγκεκριμένο δίσκο, ακούγονται – σε διαφορετική μελοποίηση φυσικά – και στη συγκεκριμένη κινηματογραφική μεταφορά. Πρόκειται για τα «Los cuatro muleros» («Τέσσερα παλλικάρια» στον δίσκο) και «Tarara».

 

Άλλο ένα τραγούδι που ακούγεται – διασκευασμένο – στην ταινία είναι το “Take this waltz”. Είναι το πρώτο κομμάτι του δίσκου “Poets in New York” που κυκλοφόρησε το 1986 (50 χρόνια μετά το θάνατο του Lorca) και περιλαμβάνει μελοποιήσεις καλλιτεχνών από πολλές χώρες και σε διαφορετικές γλώσσες πάνω σε αποσπάσματα από το ποιητικό έργο του Lorca “Poet in New York”. Το συγκεκριμένο τραγούδι είχε γραφτεί και είχε τραγουδηθεί από τον Leonard Cohen, ενώ στο ίδιο άλμπουμ συμμετείχαν οι: Lluis Llach, Angelo Branduardi, Victor Manuel, David Broza, Pepe and Paco de Lucia, Raimundo Fagner and Chico Buarque, Donovan, Manfred Maurenbrecher, Patxi Andion, αλλά και ο Μίκης Θεοδωράκης με τον Georges Moustaki ο οποίος τραγούδησε το «Φεύγω για το Σαντιάγο» (από το “Blacks Dancing To Cuban Rhythms” του Lorca) σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και απόδοση στα ελληνικά του Μιχάλη Μπουρμπούλη.

 

* O Σιδερής Πρίντεζης είναι ραδιοφωνικός παραγωγός στο Δεύτερο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Το κείμενο αναδημοσιεύεται από τη σελίδα του στο facebook.