Το ότι μουσική ίσον ήχος δεν πρέπει να μας παρασύρει στο να πιστεύουμε ότι ισχύει και το αντίστροφο! Ο ήχος είναι κάτι πολύ ευρύτερο από την μουσική, η τελευταία δεν είναι παρά ένα υποσύνολο του και μάλιστα όχι τόσο μεγάλο. Υπάρχουν στη φύση και μπορούμε να «κατασκευάσουμε» στο εργαστήριο ή γενικά με μηχανικούς τρόπους (και αυτό αφορά μόνο στο ακουστό φάσμα, ας μην εισέλθουμε καν στους υπόηχους και τους υπερήχους!) πάρα πολλούς ήχους που δεν είναι μουσική. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό;

 

Στην πράξη η μουσική αποτελείται από νότες και με αυτό τον όρο δεν εννοούμε φυσικά τα «παράξενα» σημάδια που υπάρχουν στο πεντάγραμμο, αυτά είναι απλά τα φθογγόσημα που την καταγράφουν, η «αλαφαβήτα» της αν θέλετε. Νότα δεν είναι παρά ένας ήχος με απολύτως συγκεκριμένες και αυστηρές προδιαγραφές ως προς τα χαρακτηριστικά του που ανέφερα παραπάνω.

 

Τι συμβαίνει όμως σε έναν ήχο όταν δεν θέσουμε αυτές τις προδιαγραφές ως προς τα χαρακτηριστικά του ή έστω δεν τα προσαρμόσουμε σε αυτές;

Στην περίπτωση αυτή ο ήχος κατά μιαν έννοια επιστρέφει στην πρωτογενή του κατάσταση, κυριαρχούν δηλαδή σε αυτόν οι «εκ γενετής» ιδιότητες του από τις οποίες πηγάζουν και τα χαρακτηριστικά του, δηλαδή περίοδος, μήκος κύματος, πλάτος ταλάντωσης, χρόνος,  κυματομορφή και, κυρίως και πάνω από όλα, συχνότητα.

 

Για να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις και οι νότες συχνότητες είναι αλλά διαμορφωμένες από τον άνθρωπο. Οι περισσότερες συχνότητες όμως «αυτοδιαμορφώνονται» και ορισμένες διέπονται από μια τυχαία διαμόρφωση ή ακολουθούν ως προς αυτήν την θεωρία των πιθανοτήτων. Και σε κάποιες περιπτώσεις οι σχέσεις και οι  συνδυασμοί μεταξύ αυτών των συχνοτήτων παύουν να αποτελούν ήχο και περνούν στη σφαίρα εκείνου που αποκαλούμε... θόρυβο!

 

 

Οσο παράδοξο λοιπόν και αν φαίνεται ακόμα σε μερικούς κάποιοι δημιουργοί, ήδη από τις αρχές του εικοστού αιώνα, σκέφτηκαν ότι αφού τα αυτιά μας μπορούν να ακούσουν πολλά περισσότερα από μουσική θα ήταν άδικο να τα περιορίζουμε μόνο σε αυτήν και οι ίδιοι να εγκλωβιστούν αποκλειστικά σε εκείνη. Ετσι, κάνοντας παράλληλα και μουσική ή και όχι, άρχισαν να πειραματίζονται με τον ήχο αλλά ακόμα και τον θόρυβο...

 

 

Σήμερα, σχεδόν εκατό χρόνια μετά, το ρεύμα αυτό έχει αποκρυσταλλωθεί σε δύο κυρίαρχες τάσεις.

Την σύγχρονη πειραματική μουσική (ή πιο απλά avant garde) και τις πιο «διερευνητικές» παρυφές της electronica. Είναι περιττό βέβαια να πω ότι οι δύο αυτές τάσεις πολλές φορές, όλο και συχνότερα με το πέρασμα του χρόνου, τείνουν να συναντώνται ή ακόμα και να ταυτίζονται.

 

 

Και συνήθως είναι ακριβώς εκεί, στο αχανές πεδίο της ένωσης (ή μήπως της τομής;) τους όπου συναντούμε τις πλέον ενδιαφέρουσες περιπτώσεις. Σε εκείνο τον χώρο όπου ήχοι, υπόηχοι, υπέρηχοι, θόρυβοι, κυματομορφές διαφόρων ειδών αλλά κυρίως συχνότητες, τυχαίες ή και ακριβώς το αντίθετο, απόλυτα μελετημένες, κάποτε επαναλαμβανόμενες ή ακολουθώντας μια μαθηματική ακολουθία, ριγμένες άτακτα ή και με εξαντλητική οργάνωση στον ωκεανό του χωρόχρονου, ορίζουν ένα νέο και συνεχώς μεταβαλλόμενο ακουστικό τοπίο. Ενα απείρως εκτεινόμενο τόπο της ηχογεωγραφίας ο οποίος, διόλου τυχαία, από την πλειοψηφία αποκαλείται noise, δηλαδή θόρυβος.

 

 

Είναι για αυτόν τον «θόρυβο» που οι δημιουργοί του διεκδικούν το ίσο δικαίωμα πρόσβασης και ακρόασης από το κοινό με εκείνο της «παραδοσιακής» μουσικής.

Και όταν αυτό συμβαίνει οι λιγότερο ή περισσότερο «άναρχες» μάζες αυτού του θορύβου προκαλούν κατ’ αρχήν συνέπειες στην ψυχολογική αλλά και την διανοητική κατάσταση του ακροατή δημιουργώντας αντιδράσεις που ποικίλλουν από την σχεδόν ζεν ηρεμία μέχρι την ανησυχία ή και τον θυμό. Πολλές φορές οι αντιδράσεις αυτές προκαλούν με την σειρά τους άλλες, σωματικές ή έρχονται να προστεθούν σε τέτοιες που έχει ήδη δημιουργήσει ο εν λόγω «θόρυβος». Αντιδράσεις οι οποίες επίσης κυμαίνονται από αδιάφορες ή διασκεδαστικές μέχρι τις πιο ακραίες και συνοδεύονται από ανάλογα σωματικά, πνευματικά ή ψυχολογικά φαινόμενα, ανατροφοδοτώντας αντίστοιχα τις πρώτες αντιδράσεις και κλείνοντας έτσι τον κύκλο μιας συνεχούς αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην επιφάνεια και τα περισσότερο ή λιγότερο σκοτεινά ενδότερα του ανθρώπινου όντος.

 

 

Από τα επίμονα, «συριστικά» drones και τα μπαράζ ημιτονοειδών κυμάτων αμετανόητων «θορυβοποιών» μέχρι την πραότητα, κάποτε ακόμα και την γλυκύτητα της ambient ο ήχος μα και ο θόρυβος σε όλη την έκταση τους, από εκείνους που βρίσκουμε στη φύση ή στο περιβάλλον μέχρι τους πιο «κατασκευασμένους», από τους πιο θυμωμένους ως τους πιο γαλήνιους, αποτελούν πλέον τμήμα του συνειδητού ακροάματος πολλών ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Συνάδοντας (!) έτσι ιδανικά και εκφράζοντας με τον πιο κατάλληλο τρόπο την «ανομία» αλλά και την ολοένα αυξανόμενη εντροπία που χαρακτηρίζουν περισσότερο από  οτιδήποτε άλλο τις σύγχρονες κοινωνίες...