Ισαάκ Σούσης διαπλέκεται
στην πολιτισμική βιομηχανία και γράφει ιστορίες και κριτικές για -πολιτισμένους- αγρίους.

lacommunversion3h30Η ταινία Κομμούνα διαρκεί 6 ώρες - περίπου όσο και μια επανάσταση στην Αφρική ή ένας πόλεμος στον Κόλπο - και είναι άνετα το Θωρηκτό Ποτέμκιν του 2011. Όχι από την άποψη της εισαγωγής καινούργιων τεχνικών π.χ στην ταινία του Γουότκινς δεν υπάρχει το «ιδεολογικό μοντάζ» του Αιζενστάιν, αν και έχουμε αλλαγές πλάνων που αλληλοερμηνεύονται όσο και αλληλοϋπονομεύονται, όχι όμως από το εικονογραφικό τους περιεχόμενο αλλά από την διαλεκτική που αναπτύσσεται με την συνδρομή όλων των παραμέτρων, των διαλόγων· και των συμπεριφορών των ηρώων. Ο Γουότκινς σε αυτό το κινηματογραφικό του δοκίμιο δείχνει· να περιφρονεί την δύνάμη της εικόνας και να βασίζεται εξ΄ ολοκλήρου στην δύναμη και την αδυναμία των εννοιών. Δεν καταφεύγει σε χρήση πρόσφατων υπερεξελιγμένων τεχνολογιών παρά μόνο σε μία, την ικανότητα του σημερινού καλλιτέχνη να σκέφτεται πιο σύνθετα και να αποδίδει έτσι το θέμα του ακόμα πιο ολοκληρωμένα και πολυεπίπεδα απ΄ ότι στο παρελθόν. Τι είδους λοιπόν αναπαράσταση της παρισινής κομμούνας του 1871 είναι η ταινία;

la.communeΣτο μάτι του θεατή δεν δίνεται η ευκαιρία να δραπετεύσει σε πτυχές κουστουμιών, το αυτί επίσης δεν απολαμβάνει "μουσικές εξαίσιες και φωνές" άλλες, πάρεξ των επαναστατικών κομματιών, όπως αποδίδονται από στριγκές και λαχανιασμένες φωνές εν ώρα μάχης. Ούτε και τα ομοίως ελκυστικά αντίθετα προσφέρονται στον θεατή. Δηλαδή ούτε ριάλιτι ανατριχιαστικής· ακρίβειας αναπαραστάσεις λύμπεν φτώχειας και βίας, ούτε καν αυτή η στερνή ευχαρίστηση να κρυφοκοιτάξεις τον πόνο των άλλων που θεωρείται από αρκετούς το τελευταίο κατάκτημα μιας «προοδευτικής» έκφρασης που καταπατά τα στεγανά μιας συμβατικής θεωρούμενης καλλιτεχνικής έκφρασης, μιας αποτυχημένης κατ΄ εμέ προσέγγισης που ξεκίνησε από το θέατρο της\ ωμότητας του Αρτώ και σήμερα έχει διευρύνει τις αντοχές στο σοκ και την δυσάρεστη έκπληξη των θεατών ώστε να καταλήγει γραφικά πορνογραφική έκφραση.

 

Αντίθετα η Κομμούνα είναι μια ταινία σοβαρή μέχρι απόγνωσης ή γνώσης εξαρτάται πάντα από τη ματιά ή μάλλον τον μεταβολισμό του θεατή. Ο Peter Watkins ( Έντουαρντ Μουνκ -αριστούργημα., Panishment park –υπεράνω χαρακτηρισμών ) διαψεύδει τους πάντες σε σχέση με το τι είναι και τι μπορεί να κατορθώσει η τέχνη την εποχή του μεγαλύτερου ελέγχου στην πολιτισμική βιομηχανία· και· της απόσυρσης των επενδύσεων των παραγωγών από κάθε μεγαλόπνοο στην προοδευτικότητά του project. Γυρισμένο το φιλμ εξ' ολοκλήρου σε αφύσικους χώρους (studio) με την συνδρομή στην τελική του διαμόρφωση και των ηθοποιών –( αυτό προσωπικά είναι το μόνο στοιχείο που βρήκα στην ταινία λίγο fake, μιας και η συμμετοχή των συντελεστών υπάρχει πράγματι αλλά είναι τόση ώστε να μην υπονομεύει τον κεντρικό σχεδιασμό της)- ·αναπαριστά με ιστορική ακρίβεια όπου χρειάζεται και οιστρήλατη ανακρίβεια όπου επιβάλλεται το προτσές - μια και έχουμε και ·αφιέρωμα στο ρετρό γενικώς αυτές τις μέρες- που οδήγησε στην εξέγερση των προλεταρίων στο Παρίσι του 1871 με την εθνοφρουρά να πρωτοστατεί και· να συγκρούεται με τον κυβερνητικό στρατό... Παρόν και παρελθόν συγχέονται και αλληλοκαθορίζονται χωρίς να ξεκαθαρίζονται εν τούτοις (ο άνθρωπος ο Γουότκινς δηλαδή ·είναι καλλιτέχνης δεν είναι ούτε ο Μεφίστο, ούτε οι Πλειάδιοι, ·ούτε ο Κρύων ή κάποια άλλη οντότητα από αυτές που έχουν αναλάβει αρχηγικές πλέον θέσεις στις αντιλήψεις πολλών συμπολιτών και συνανθρώπων μας μέσω των διάμεσων που γράφουν, υπογράφουν, πολιτεύονται και επιχειρούν αντ΄αυτών).

Ανάμεσα στα πολλά εξαιρετικά ευρήματα ο Γουότκινς στήνει μια Γαλλική κρατική τηλεόραση του κυβερνώντος τότε πρωθυπουργού του Τιερ – φιλελεύθερης ανεκτικής στην μοναρχία κατεύθυνσης και το Κομμούνα t.v., ώστε να παίρνονται συνεντεύξεις από τους ενεχόμενους να μαθαίνουμε τις απόψεις τους διαμεσολαβημένες· από το μέσο και να έχουμε σπαρταριστές τις αυθόρμητες τηλεοπτικές τους αντιδράσεις. (Δεν έχω λόγια θαυμασμού και ενθουσιασμού για την εργασία του Γουότκινς!!!) Στοιχείο θεάματος της ταινίας, το κατεξοχήν θέαμα, ο στοχασμός και η παράνοια στα πρόσωπα των ανθρώπων, η απόφαση, η παραίτηση, η έχθρα, η κακία, η απελπισία , ο παρορμητισμός όλα αυτά και σαν βίωμα αλλά και σαν επίδειξη όποτε μπαίνει μπροστά το μικρόφωνο και ο φακός- η μήπως ακόμα και όταν υπάρχει έστω και ένας μάρτυρας;

lacommune2Κι ενώ υπάρχει αυστηρή καλλιτεχνική προδιαγραφή στην εικόνα , δεν υπάρχει τίποτα που να μη λέγεται· στο σενάριο. Κατανάλωση του λόγου και της θεωρίας μέχρις εσχάτων, μέχρις εξαντλήσεως, μέχρις αυτοαναίρεσης και διάψευσης της όποιας δυνατότητας του λόγου. Κι έτσι δια της ατόπου ο Γουότκινς προσεγγίζει το μη δυνάμενο να παρασταθεί, την ίδια την ψυχή της ιστορίας. Η υδροχοϊκή τέχνη είναι εδώ.

Αντλώντας ξεκάθαρα και έντιμα από σχεδόν από όλη την παράδοση του πειραματικού και του αντιθεάματος - σκεφτόμουνα πολύ συχνά το Dogville του Lars von Trier,· βοηθούσε και η ομοιότητα στις αντιδράσεις των ηρώων συχνά- και καταθέτωντας κάτι παραχρήμα κλασσικό , κάτι για τους πάντες, την ΤΡΑΓΩΔΙΑ. (που είναι φυσικά σε κάποιον βαθμό – αυτόν της μονιμότητας της αλλαγής- κωμωδία, πριν καταλήξει σε απόλυτη τραγωδία) Η ταινία δεν προεξοφλεί τίποτα για το μέλλον, είναι η συνεπής ως προς την καταγραφή συμπύκνωση της ουσίας των ιστορικών αντιθέσεων όπως επιστρέφουν ανεπίλυτα σε ρυθμό και μορφή μοτίβου. Η «κομμούνα» είναι όσο θα μπορούσα να αντέξω – τουλάχιστον· αυτή την στιγμή - να δω από την εξέλιξη της τέχνης και ταυτόχρονα με ώθησε ·να φανταστώ μια μελλοντική δυνατότητα του συνδυασμού σκέψη - έκφραση. αποδεχόμενος ότι η οργανική μου κατασκευή αμετάλλαχτη δεν θα μπορούσε να την αφομοιώσει. Αισθάνθηκα όμως ευτυχισμένος και περήφανος που ο άνθρωπος -έστω κάποια δείγματά του- μπορεί να προχωρεί και να εξελίσσεται έτσι

parislacommune1Τι άλλο να σας γράψω προκειμένου να σας εξωθήσω να δείτε αυτό το αριστούργημα, δεν ξέρω καν αν ο Γουότκινς είναι ή δεν είναι γκέι, ούτε αν είναι τροτσκιστής σαν τον Λόουτς, ούτε καν αν είναι τροτσκιστής και γκέι οπότε θα ενεργοποιούσα και την φιλανθρωπία σας συν τοις άλλοις.

Η Ταινιοθήκη της Ελλάδας στην αίθουσα της το Λαίς -που είναι η μόνη στην οποία προβάλλεται η ταινία- κρατά το εισητήριο στην κανονική του τιμή και επιτρέπει στους θεατές να επανέρθουν και δέυτερη φορά, αν δεν αντέχουν με μια στη διάρκεια της, με το ίδιο εισιτήριο.

 


Υ.Γ.:

Εξυπακούεται ότι οι απόψεις του συντάκτη δεν ταυτίζονται απαραιτήτως με αυτές της σύνταξης του ηλεκτρονικού εντύπου καθώς· και οι υπόλοιπες απόψεις της σύνταξης του ηλεκτρονικού εντύπου· δεν ταυτίζονται απαραιτήτως με αυτές του συντάκτη.