Τον ονομάζουν «πατέρα της ethio jazz», όχι αδίκως, καθώς το ιδιαίτερο αυτό μουσικό ιδίωμα δημιούργησε ο ίδιος πριν από 45 χρόνια αναμειγνύοντας την παραδοσιακή αιθιοπική μουσική με την παιχνιδιάρικη τζαζ. O Mulatu Astatke, ο πιο γνωστός Αιθίοπας μουσικός, χαίρει την ιδιότητα του συνθέτη, του ενορχηστρωτή, αλλά και του πολυοργανίστα. Κυρίως, όμως, είναι ένας επαναστάτης jazzman που δεν σταματάει να πειραματίζεται με ήχους, όργανα, δομές, μέχρι και σήμερα, αλλά για τον οποίο ο δρόμος για τη σημερινή επιτυχία ήταν μακρύς.

Ο Mulatu Astatke γεννήθηκε πριν από 70 χρόνια στην περιοχή Jimma της Αιθιοπίας. Δεν ήρθε σε επαφή με τη σπουδή της μουσικής μέχρι που πέρασε το λύκειο εσώκλειστος σε ιδιωτικό αγγλικό σχολείο, κάτι που του έδωσε την ευκαιρία να εξοικειωθεί με το θέατρο, τις καλές τέχνες και τη μουσική, που ήταν υποχρεωτικά μαθήματα. Αν και ξεκίνησε να σπουδάζει Αεροναυπηγική στην Ουαλία, κατέληξε να αποφοιτά από το Trinity College of Music του Λονδίνου, προτού περάσει στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού και να γίνει ο πρώτος αφρικανός σπουδαστής στο περίφημο Berklee College of Music.

 

Η φυσική του κλίση προς την τζαζ και την λάτιν τζαζ είναι κάτι που δικαιολογεί ο ίδιος ως «λογικό, δεδομένου ότι οι ρίζες της τζαζ βρίσκονται στην Αφρική». Η αγάπη του γι’ αυτό το είδος της μουσικής τον οδήγησε αναπόφευκτα στη Νέα Υόρκη, όπου συνεπαρμένος «ρουφούσε» δίσκους, συναυλίες, γνώρισε μουσικούς και σύντομα δημιούργησε το Ethiopian Quintet. Μ’ αυτή την ομάδα ανέμειξε για πρώτη φορά στοιχεία από τη μουσική παράδοση της Αιθιοπίας, τη λάτιν μουσική και την τζαζ και κυκλοφόρησε τους δύο πρώτους του δίσκους.

 

Γυρνώντας στην πατρίδα του, το μουσικό ιδίωμα που προσπαθούσε να φτιάξει, βρήκε την τελική του μορφή. Χρησιμοποιούσε πεντατονικές κλίμακες, ακολουθώντας τους αιθιοπικούς τρόπους, αναμειγνύοντας τζαζ και funk ρυθμούς και ανέβασε στη σκηνή όργανα εντελώς άγνωστα στους ντόπιους, όπως το βιμπράφωνο, τα congasκαι τα bongos. Ταυτόχρονα, πηγαίνοντας ενάντια στο αιθιοπικό αξίωμα ότι η μουσική πρέπει να εστιάζει στα φωνητικά, εκείνος τα απέκλεισε από τις συνθέσεις του, κάνοντας περίπλοκες ενορχηστρώσεις και δίνοντας στα όργανα το ρόλο της φωνής. Φυσικά, οι πρώτες αντιδράσεις ήταν το λιγότερο διστακτικές, αλλά ο χρόνος ήταν με το μέρος του. Σύντομα, η καινοτομία της συνύπαρξης τόσο διαφορετικών στοιχείων σε μία μουσική έκανε τους Αιθίοπες να ενδιαφερθούν γι’ αυτό το είδος και τον υπόλοιπο μουσικό κόσμο να ενθουσιαστεί.

Στο απόγειο της καριέρας του έβγαλε τον πιο σημαντικό του δίσκο, Mulatu of Ethiopia (1972), ενώ εκείνη την εποχή, σε μία στάση της παγκόσμιας περιοδείας του στην Αντίς Αμπέμπα, ο Duke Ellington βρέθηκε να παίζει μαζί του, κάτι που μνημονεύει μέχρι και σήμερα ως «μια από τις καλύτερες μέρες της ζωής μου».

Μέσα στα επόμενα χρόνια, το παγκόσμιο μουσικό στερέωμα έπαψε να ενδιαφέρεται για τη μουσική του Mulatu Astatke, που βρέθηκε στη λήθη για πάνω από δύο δεκαετίες. Εκείνος, ωστόσο, συνέχισε να παίζει ethiojazz στη χώρα του, έγινε DJ, ιδιοκτήτης μίας μουσικής σκηνής και άρχισε να διδάσκει τζαζ στη νέα γενιά της πατρίδας του χάρη στο African Jazz Village, το μουσικό εκπαιδευτικό κέντρο που ίδρυσε.

Η επιστροφή στο προσκήνιο άργησε πολύ να έρθει, αλλά ευτυχώς για όλους εμάς, ήρθε. Αφορμή στάθηκε η έκδοση από τη δημοφιλή σειρά cdsÉthiopiques του τέταρτου της cd, αφιερωμένου αποκλειστικά στον «νονό της ethiojazz», κάνοντας τον γνωστό τόσο στο κοινό της τζαζ, όσο σ’ αυτό της world μουσικής. Το 2005 το soundtrack της ταινίας του Jim Jarmusch, Broken Flowers, στο οποίο περιλαμβάνονταν 7 κομμάτια του, τον έκανε γνωστό σε ένα ευρύτερο κοινό και σύντομα έγινε πιο διάσημος από ποτέ.

 

Από τότε ο Mulatu Astatke δεν έχει κάτσει ήσυχος! Πειραματίστηκε με την ψυχεδέλεια και το funk στη συνεργασία του με τη μουσική κολλεκτίβα Heliocentrics, με επιστέγασμα το κοινό τους άλμπουμ Inspiration Information (2009), συνεργάστηκε με τους αγαπημένους του Either/Orchestra από την Βοστώνη σε όλες τις παγκόσμιες συναυλίες του και έβγαλε το τελευταίο του δισκογραφικό πόνημα Mulatu Steps Ahead (2010), χρησιμοποίησε παραδοσιακά αιθιοπικά όργανα, όπως το krar και το washint, στις συνθέσεις του, δίδαξε σαν επισκέπτης καθηγητής στο ΜΙΤ και στο Harvard University, όπου και παρουσίασε μέρος της όπερας που γράφει εδώ και χρόνια, αφιερωμένη στην παραδοσιακή αιθιοπική μουσική, ενώ συντήρησε και έδωσε νέα πνοή στο African Jazz Village, με νέα προγράμματα και σειρές επιμορφωτικών σεμιναρίων.

 

Στην παγκόσμια του περιοδεία δύο βραδιές θα παίξει τη μουσική που έχει δημιουργήσει για το αθηναϊκό κοινό. Σίγουρα ένας ογκόλιθος της τζαζ που δεν θέλετε να χάσετε!

 

* Ο Mulatu Astatke θα εμφανιστεί για δύο βραδιές στο Gazarte (Βουτάδων 32 - 34 στο Γκάζι) στις 19 & 20 Απριλίου 2013.
Ώρα έναρξης: 22.00