mousikidimokratiaΕκθέσεις γίνονται πολλές και συχνά σημαντικές στην Αθήνα. Ελάχιστες, ωστόσο, έχουν σχέση με τη μουσική, μια και ως τέχνη των ήχων έχει ακροαματικό, κυρίως, χαρακτήρα και όχι οπτικό-εικαστικό. Να όμως μια καινούρια σπουδαία έκθεση, που έχει αμιγώς μουσικό ενδιαφέρον. Και μεγάλο, πολύ μεγάλο μάλιστα. Πρόκειται για την έκθεση με όνομα Μουσική Παιδεία και Δημοκρατία στην Κλασική Αθήνα, η οποία εγκαινιάστηκε σχετικά προσφάτως (1 Μαρτίου 2012) στον εκθεσιακό χώρο του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, που βρίσκεται στο ισόγειο του κτηρίου με αριθμό 14 της Λεωφόρου Αμαλίας – κοντά στην Πλατεία Συντάγματος, δηλαδή. Είναι γνωστό ότι οι αρχαίοι ημών πρόγονοι αγαπούσαν και εκτιμούσαν ιδιαιτέρως τη μουσική, μέχρι... θεοποιήσεως μάλιστα. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς κάποιους μύθους, κάποιες ιστορίες της ελληνικής αρχαιότητας, για να αντιληφθεί τη δύναμη και την εμβέλεια που απέδιδαν τότε στη μουσική. Ενδεικτικά αναφέρουμε το μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης καθώς και τη ραψωδία από την Οδύσσεια του Ομήρου, η οποία εξιστορεί τη «συνάντηση» του Οδυσσέα και των ναυτών του με τις Σειρήνες.

Μολονότι η χρονική απόσταση του σήμερα με το τότε είναι μεγάλη και η αδυναμία ουσιαστικής τεκμηρίωσης δεδομένη, υπάρχουν πολλά ευρήματα που ισχυροποιούν τις εικασίες και τις υποθέσεις, εξασφαλίζοντας τη σιγουριά και τη βεβαιότητα. Αμφορείς, επιγραφές, επιτύμβιες πλάκες κ.ο.κ. προσφέρουν ικανοποιητική πληροφόρηση. Παρουσιάζοντας ένα σημαντικό αριθμό τέτοιων θαυμαστών ευρημάτων, η έκθεση «επιδιώκει να αναδείξει τη μουσική, ως ένα στοιχείο παιδείας που ενδυναμώνει τους θεσμούς της δημοκρατίας και της συμμετοχής στα κοινά, μέσα από δημόσιες και ιδιωτικές εκδηλώσεις της Αθηναϊκής Πολιτείας, στις οποίες διαδραμάτιζε κεντρικό ρόλο».

ekthesi04_mouses

metallio

 

 

 

 

 

 

 

Τα εκθέματα πραγματικά εκπλήσσουν και αποκαλύπτουν. Αρκετοί γνωρίζουν, πιθανώς, ότι ο Λίνος υπήρξε, αν όχι ο σημαντικότερος, ένας από τους σημαντικότερους μουσικούς δασκάλους της αρχαιότητας. Πόσοι, όμως, γνωρίζουν ότι ένας από τους μαθητές του ήταν ο Ηρακλής; Και ότι ο Ηρακλής σκότωσε το δάσκαλό του, όταν αυτός τον επέπληξε κατά τη διάρκεια του μαθήματος; Και, ακόμη, ότι ο Ηρακλής εμφανίζεται, μετά την ολοκλήρωση του κύκλου των άθλων του, να παίζει κιθάρα, συνοδευόμενος από τη θεά Αθηνά, διακηρύσσοντας έτσι, αφενός τη μετάνοιά του, αφετέρου την ανάγκη για ισόρροπη άσκηση του σώματος και του πνεύματος;

Αυτά και πολλά άλλα συναρπαστικά πληροφορείται-μαθαίνει ο επισκέπτης της έκθεσης. Τα εκθέματά της είναι εκμαγεία αγγείων και θραυσμάτων που υπάρχουν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά, φωτογραφικές αναπαραγωγές εικονογραφικού υλικού από πολλά μουσεία της Ελλάδας και του εξωτερικού, ανακατασκευασμένα μουσικά όργανα από τον ειδήμονα Παναγιώτη Στέφο, μελετητή-ερευνητή της αρχαίας ελληνικής μουσικής, εκπαιδευτικό ντοκιμαντέρ, δυο διαδραστικές εκπαιδευτικές εφαρμογές και ηχογραφημένα δείγματα αρχαιοελληνικής μουσικής, στα οποία φαίνεται ο διαφορετικός τρόπος προσέγγισης των ερευνητών-ερμηνευτών.

0603Η έκθεση αναπτύσσεται σε τρεις ενότητες. Η πρώτη εστιάζει στη μουσική παιδεία και εκπαίδευση, και παρουσιάζει καταρχήν τους ήρωες Θησέα, Ηρακλή, Αχιλλέα και Πάρι, ως πρότυπα του μορφωμένου μουσικά ήρωα, στη συνέχεια, τη μουσική εκπαίδευση των νέων ως συστατικό της διαμόρφωσης της κοινωνικής συνείδησης και του ηθικού χαρακτήρα του μελλοντικού Αθηναίου πολίτη, και τέλος, τη μουσική συνοδεία κατά την σωματική άσκηση στην παλαίστρα. Η δεύτερη ενότητα αναφέρεται στις εκδηλώσεις του Δήμου με τη συμμετοχή των νέων της πόλης στις ονομαστές θρησκευτικές εορτές (Παναθήναια - πομπές, ομαδικοί χοροί νέων και νεανίδων), τους μουσικούς αγώνες και άλλες μουσικές εκδηλώσεις και στα Εν Άστει Διονύσια και το θέατρο, ως παιδεία της πόλης. Η τρίτη και τελευταία ενότητα παρουσιάζει το μορφωμένο μουσικά Αθηναίο και τη μορφωμένη Αθηναία.

Η έκθεση πραγματοποιήθηκε με την επιστημονική εποπτεία της καθηγήτριας Αλεξάνδρας Γουλάκη Βουτυρά, η οποία είναι υπεύθυνη του Αρχείου Μουσικής Εικονογραφίας και Φιλολογικών Πηγών του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και την αρωγή των ειδικευμένων μουσικολόγων Αντωνίας Ρουμπή, Ουρανίας Ζαχαρτζή και Αθανασίας Ζγιάλτου. Την οργάνωσή της επιμελήθηκαν, εκ μέρους του Ιδρύματος της Βουλής, η Πόπη Τζωρτζάτου, η Άννα Ενεπεκίδου και ο Γιώργος Σταθακόπουλος.

Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να επισκεφτεί την έκθεση, που θα διαρκέσει μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου, καθημερινά από τις 9:00 έως τις 21:00 και το Σαββατοκύριακο από τις 10:00 έως τις 15:00 - τις μέρες πριν και μετά το Πάσχα οι ώρες επίσκεψης είναι διαφοροποιημένες, οπότε καλό είναι να προηγηθεί ενημέρωση. Η είσοδος, βεβαίως, στην έκθεση είναι ελεύθερη. Ο επισκέπτης αξίζει να αγοράσει τον εξαιρετικό εξ 120 σελίδων κατάλογο, στον οποίο υπάρχουν σπουδαία κείμενα και όμορφο εικονογραφικό υλικό – τιμάται 12,00 ευρώ.

Ευνόητο καθίσταται, μετά από αυτά, ότι κάθε φίλος της μουσικής, αλλά και κάθε μουσόφιλος οφείλει να επισκεφτεί, τουλάχιστον άπαξ, αυτή την πρωτότυπη και θαυμάσια από κάθε άποψη έκθεση. Προσφέρει, εκτός των άλλων, και μια ξεχωριστή ευκαιρία φυγής, παροδικής έστω, από τη φαιόχρωμη ατμόσφαιρα τούτης της εποχής.

2008_0062008_0042008_003 

 

 

 

 

Υ.Γ.: Σε συνεργασία με τον Παναγιώτη Στέφο τα πρωινά (11:00 π.μ.) όλων των Σαββάτων του Μαΐου θα πραγματοποιείται, στο χώρο της έκθεσης, εκπαιδευτικό πρόγραμμα-συναυλία, διάρκειας μιας ώρας περίπου, με θέμα τη μουσική και τα μουσικά όργανα της αρχαιότητας, και όνομα Με όχημα τη μουσική ταξιδεύουμε στην αρχαία Ελλάδα. Για συμμετοχή-παρακολούθηση απαιτείται κράτηση θέσεων στο τηλέφωνο 210-3735109, καθημερινά από τις 12:30 έως τις 20:00.